fbpx

Geschiedenis

Enoch Powell: de invloedrijke doemprediker

‘Wanneer ik vooruitblik, ben ik vervuld van een beangstigend voorgevoel.  Zoals de Romein zie ik de “Tiber schuimen van het bloed”’. Dit citaat uit de beruchte ‘Rivers of Blood speech’ staat gebeiteld in het Britse politieke geheugen. Enoch Powell tekende met zijn anti-immigratietoespraak zijn politieke ondergang, maar beïnvloedde wel de generaties die na hem kwamen. Margaret Thatcher en Nigel Farage bijvoorbeeld.

Herman Suykerbuyk: flamingant uit Polder en Kempen

In 1998 werd Herman Suykerbuyk (1934) gevierd. Na een politieke carrière van dertig jaar, nam hij afscheid van het Vlaams Parlement. Een volle Handelsbeurs in Antwerpen, met onder meer een kwieke Leo Tindemans. Geen Wilfried Martens. Suykerbuyk is van de rechterzijde van wat toen nog CVP heette. Overtuigd Vlaams, zelfs radicaal Vlaams, aan de aanwezigen af te lezen: christendemocraten, middenstanders, flaminganten. Na zijn loopbaan als parlementariër en burgemeester werd hij lid van de raad van bestuur van de Vlaamse Volksbeweging. Suykerbuyk: Vlaams-nationalist binnen de christendemocratie, voor wie het federalistische programma van de CVP in feite nooit echt ver genoeg ging.

Vindevogel verdiende het

Pieter Jan Verstraete deed het weer. Na een lijvige biografie over Elias en ‘Cahiers’ Staf De Clercq, publiceerde hij eind september een vuistdikke biografie over Leo Vindevogel, volksvertegenwoordiger en oorlogsburgemeester van Ronse, en voorwerp van vele amnestieacties van de Vlaamse Beweging.

‘Liever Antwerpen kapot dan paapsch’

In 1925 kandideerde de katholieke burgemeester van Antwerpen voor een verlening van zijn mandaat in de Koekestad. De eertijds Kraaiende Haan die een belangrijke rol speelde in de ‘vervlaamsing’ van de katholieke partij, De Standaard en als uitgesproken flamingant in de Kamer, riep op om voor de ‘Vereenigde Katholieken’ te stemmen. Op de affiche is duidelijk wie zijn tegenstanders zijn: …

België Barst

1980. België viert zijn 150-jarig bestaan. Koning Boudewijn staat in het centrum van de belangstelling. Van belgicisten … en Vlaams-nationalisten. Niet dat die laatsten overtuigde republikeinen waren. Maar al sinds halfweg de jaren 1970 verspreidde zich een radicaal anti-Belgisch virus in de Vlaamse Beweging. Uit het Taal-Aktie-Komitee ontstond een Vlaamse Republikeinse Beweging (later Partij). Na het Egmontpact streefde de Vlaams-Nationale …

Tegen Vlaamse dominantie

Waalse regionalistische partijen zijn van alle tijden. Toen de Vlaamse Beweging nog moest ontplooien en Nederlands nog Nederduytsch heette, waren er al overtuigde wallinganten. De Waalse Beweging mag in eerste instantie wel een reactie zijn op de georganiseerde Vlaamse Beweging en de taalwetten die langzaam maar zeker Vlaanderen en Wallonië eentalig maakten, er is ook altijd een emancipatorische beweging geweest. …

Wilden Vlaamse soicalisten communistische associatie niet lossen?

1989. De Berlijnse Muur valt. Het Grote Socialistische Verhaal is failliet. Korte tijd later wordt het einde van de geschiedenis voorspeld; de liberaal-kapitalistische democratie is immers het enige resterende en levenskrachtige model. In heel Europa zit links met de handen in het haar: extreemlinkse tot sociaaldemocratische partijen zoeken een nieuwe adem. En halen daarvoor marketeers onder de arm. ‘Huurlingen’, zoals …

Ruimte op links?

Op 1 mei verscheen op Doorbraak.be een oproep voor een ‘Links-Vlaamse’ partij. Maar ‘Rooie’ Nelly Maes drukte die oproep meteen de kop in. Links en de Vlaamse Beweging. Het heeft nooit goed gewerkt tussen de sociale beweging en de Vlaamse beweging, en al zeker niet sinds WO II. Het lijkt er ook vaak op dat de sociale beweging de Vlaamse trein heeft gemist en omgekeerd.

Grendelgrondwet maakte einde aan unitaire staat

25 maart 1965. Federale verkiezingen heetten toen ‘parlementsverkiezingen’; van regionale parlementen was nog geen sprake. En de verkiezingen van de provincieraden vielen toen op dezelfde dag. Het nationale parool van de jonge Volksunie (1954) was ‘Geen grendel op de democratie’. Leuven moest nog Vlaams worden, de Marsen op Brussel waren nog maar net achter de rug. De Vlaamse Beweging kroop …

TAK viert 41ste verjaardag met boek

Toen op 26 maart 1972 een kleine duizend wandelaars in het gehucht D’hoppe in Henegouwen actie voerden tegen de toen nog geen tien jaar oude taalgrens, had niemand van de betogers durven denken dat hun (achter)kleinkinderen veertig jaar later nog steeds actie zouden (moeten) voeren op en rond de taalgrens in dit land.

De bijl in België

‘De kiezers beseffen maar al te goed dat het alles of niets wordt voor Bart De Wever. We zitten meer dan ooit in een dynamiek van één tegen allen. (…) Volgend jaar worden de liefhebbers van electorale thrillers (mét inzet) aan huis bediend. Want dit wordt ongetwijfeld de meest gepolariseerde en zenuwslopende verkiezing sinds de tijd van de Koningskwestie en de schoolstrijd.’ Zo sprak onze medewerker Bart Maddens in De Tijd van 6 maart jl.

Blauwe tricoloren

Tot ver in de jaren 1960 wierp de liberale partij zich op als behoeder van het staatkundige status-quo in België. Regionalisering – cultureel of economisch – was niet echt aan haar besteed. Drukkingsgroepen als het Liberaal Vlaams Verbond en Willemsfonds waren niet onbelangrijk. Maar de driekleur was – zeker tijdens verkiezingscampagnes – vaak belangrijker dan het liberale blauw.

Socialisten ontdekken Vlaanderen

In 1978 organiseerde de Vlaamse BSP – de Belgische Socialistische Partij – een congres dat voor het eerst sinds de Tweede Wereldoorlog enkel op Vlaanderen geënt was. De CVP en de Liberale Partij ‘communautariseerden’ eerder, in resp. 1968 en 1972.Tot 1974 was de PSB/BSP een uitgesproken unitaire partij. Die vertoont pas communautaire scheurtjes na het congres van dat jaar, waar partij en vakbond (ABVV/FGTB) kiezen voor een gewestvorming met drie. De oppositiekuur en de crisis van 1974 tot 1977 vertraagden de interne splitsing. De Vlaamse ondervoorzitter Willy Claes zag een autonome Vlaamse partij niet zitten. Hij werd door voorzitter André Cools ‘le moins flamand des socialistes flamands’ genoemd. Maar met de jonge Karel Van Miert werd het geweer van schouder veranderd.In 1977 werd voor Van Miert overleg met Vlaamse partijvoorzitters belangrijker dan gesprekken met de Franstalige co-voorzitter. In 1978, op het congres van de Vlaamse ‘onderafdeling’ waarvan deze affiche getuigt, stelde Van Miert een moderner sociaaldemocratisch programma voor, naar Scandinavisch model. Hoewel een splitsing van de unitaire partij niet was gepland, gebeurde het. Zomaar. En stoemelings. Hoewel onder anderen Louis Tobback een voorstel voor een ‘confederaal’ georganiseerde partij had gedaan, richtte André Cools in oktober 1978 eenzijdig de Parti Socialiste op. De Franstaligen kozen voor een links socialisme in een autonoom Wallonië. De splitsing was een feit. De Vlaamse socialisten – die wel een toekomstgericht programma hadden – stonden erbij, en keken ernaar. De BSP en PSB waren geschiedenis, SP en PS een feit.

Jef Turf, Vlaams communist

In Waarom valt Icarus – zeg maar zijn memoires – betreurde gewezen ‘vrijgestelde’ van de Communistische Partij van België Jan Debrouwere, dat zijn partij een ‘unieke kans verloor om een rol te spelen in de Vlaamse Beweging’ na de Tweede Wereldoorlog. Wat hij het ‘Brusselse element’ noemde, ‘brutaal, agressief en kleingeestig antivlaams’ – want Vlaams stond voor collaboratie met het fascisme – was daarvoor verantwoordelijk (p. 79). Zijn partijgenoot Jef Turf – in De laatste communisten van Ivan Ollevier lezen we dat beide heren géén kameraden waren (p. 229) – sluit zich daar volmondig bij aan.

Fout en niet goed

De gevierde jeugdschrijfster Aline Sax behaalde onlangs een doctoraat in de geschiedenis. Haar studie Voor Vlaanderen, volk en Führer. De motivatie en het wereldbeeld van Vlaamse collaborateurs tijdens de Tweede Wereldoorlog – zoals de publieksuitgave heet – is een overzichtelijk werk, wetenschappelijk onderbouwd en bovendien vlot geschreven. Kern van haar betoog: de voor collaboratie beschuldigde en gestrafte ‘kleine’ Vlaming had …

Ils nous ont pris la Flandre

Op 15 augustus was het juist honderd jaar geleden dat Jules Destrées ‘Lettre au roi sur la séparation de la Wallonie et de la Flandre’ werd gepubliceerd in Revue de Belgique. Hij schreef daarin de bekende woorden: ‘U regeert over twee volkeren. In België zijn er Walen en Vlamingen, er zijn geen Belgen.’