fbpx


geopolitiek
Biden Poetin

Opnieuw naar een zware Koude Oorlog?

Verontrustende opbouw van troepen bij de Russische grenzen



Er staat ons een vreselijke oorlog te wachten! Tenminste indien we de uitlatingen van de Oekraïense geheime diensten en legerautoriteiten mogen geloven. Maar ze zijn niet alleen.  De Amerikaanse media aangevoerd door het persbureau Bloomberg doen vrolijk mee. Ook de New York Times maar zelfs de ernstige Foreign Affairs spannen zich in om te waarschuwen tegen een Russische aanval op het onschuldige Oekraïne. De timing is ook bekend: de aanval zal eind januari gebeuren en zal verwoestend zijn. Het is…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Er staat ons een vreselijke oorlog te wachten! Tenminste indien we de uitlatingen van de Oekraïense geheime diensten en legerautoriteiten mogen geloven. Maar ze zijn niet alleen.  De Amerikaanse media aangevoerd door het persbureau Bloomberg doen vrolijk mee. Ook de New York Times maar zelfs de ernstige Foreign Affairs spannen zich in om te waarschuwen tegen een Russische aanval op het onschuldige Oekraïne. De timing is ook bekend: de aanval zal eind januari gebeuren en zal verwoestend zijn. Het is evident dat de Verenigde Staten en de NAVO hun morele plicht moeten doen en het slachtoffer van de Russische agressie bijstaan. Zo kan een apocalyptische oorlog ontstaan die het einde kan betekenen van de Europese beschaving.

Rusland ontkent uiteraard in alle toonaarden en noemt de berichten afkomstig van steeds dezelfde Westerse hysterische oorlogsstichters.

De rode lijn van Poetin

Wat is er hier aan de hand? Het is steeds opnieuw het bekende verhaal van Poetin die zich door de Amerikanen bedrogen acht toen deze de Sovjetrepublieken Estland, Letland, Litouwen maar ook ex-communistische landen van het Warschaupact zoals Polen, Roemenië en andere lid maakten van de NAVO. Dit was inderdaad tegen de geest van de afspraken die bij het einde van de Koude Oorlog werden gemaakt. Het leidde tot een verwijdering tussen Poetin en het Westen. Poetin trok een rode lijn die nooit kon overschreden worden: het Slavische, eng met de Russische cultuur verbonden maar ook strategisch gelegen, Oekraïne mocht geen lid worden van de EU noch van de NAVO. Hetzelfde gold ook voor het minder belangrijke Wit-Rusland.

We kennen het verder verloop van de dramatische gebeurtenissen van de laatste twintig jaar. Oekraïne verloor de twee oostelijke Russischsprekende gebieden Donetsk en Luhansk die door de Russen gesteund worden maar niet zijn ingelijfd. Met toestemming van de bevolking gebeurde dat wel met de Krim. Er heerst geen vrede maar er is wel een zekere status quo. Oekraïne wil de opstandige provincies terug en nu en dan wordt nog steeds aan de grensgebieden gevochten. Dit gebeurt ondanks afspraken die voortdurend door beide partijen geschonden worden. Reeds 15.000 doden zouden in deze vorm van burgeroorlog gevallen zijn. Een tragische balans.

De zet van Loekasjenko

De actuele crisis begon met een aanleiding: de zet van de zeer betwiste Wit-Russische president Loekasjenko. Hij bracht duizenden vluchtelingen uit het Midden Oosten naar de Poolse grens met de bedoeling hen te laten doorstromen naar Duitsland. Aan kanselier Merkel verklaarde Loekasjenko dat hij daarmee slechts zou ophouden wanneer hij door Europa als president zou erkend worden en de Europese sancties tegen hem zouden wegvallen. Tegen zijn verwachtingen in hielden de Poolse grenswachters stand en het probleem suddert nog steeds verder.

Belangrijk is dat de weldenkende Westerse media meenden te weten dat Poetin achter dat maneuver zat. Dit lijkt eerder onwaarschijnlijk en is niet bewezen. Loekasjenko is meer en meer afhankelijk van Poetin, maar is daarom niet zijn onderdanige dienaar. Integendeel! Het lijkt er eerder op dat Poetin aan Loekasjenko de wenk heeft gegeven om wat in te tomen. Maar het kwaad is geschied: Poetin wil volgens vele media Europa verder destabiliseren door een massale inval van islamitische vluchtelingen. Een daad van uiterste kwaadwilligheid!

Het Westen kan niet anders dan koelbloedig reageren: militaire versterking aan de Poolse en Litouwse grenzen, oorlogsschepen in de Zwarte Zee en zware Amerikaanse bombardementsvliegtuigen die op 20 km van de Russische grens vliegen. Dit alles dus in volle Koude Oorlogssfeer.

De Russische held Poetin moet zijn vaderland verdedigen

Poetin denkt dat Rusland zich niet moet laten intimideren. Hij merkt dat de grensgebieden van de NAVO meer en meer gemilitariseerd worden. Hij is onder meer bevreesd voor de gevaarlijke Amerikaanse (atoom)raketten in Polen en Roemenië. Maar veel belangrijker is dat Oekraïne een partnerschap met de EU is aangegaan en ook quasi lid werd van de NAVO. Het Oekraïense leger wordt bewapend met het laatste nieuwe wapentuig en getraind door de NAVO. Dit kwam o.a. tot uiting toen de troepen van de twee afgescheiden republiekjes aangevallen werden door zeer gevaarlijke moderne drones. Met lede ogen moet Poetin aanzien dat het nieuwe moderne Oekraïense leger van 250.000 man een soort van NAVO-leger is geworden. Bovendien weigert Zelinski, de president van Oekraïne met hem te praten. Die lijkt helemaal een handpop van de Verenigde Staten te zijn geworden.

Poetin dreigt dus Oekraïne helemaal kwijt te spelen aan het Westen. Amerikaanse troepen in Oekraïne kunnen vrij snel naar Moskou oprukken, of bombarderen en met raketten beschieten. Bovendien kunnen ze de Russische vloot in de Zwarte Zee kelderen of wegjagen en de Krim heroveren.

Maar Oekraïne gelooft in een Russische aanval

Poetin zegt dat Rusland zich bedreigd voelt. Om zich niet in de hoek te laten drukken organiseert hij troepenverplaatsingen in de richting van zijn westelijke grenzen. Oekraïne interpreteert dat meteen als een voorbereiding tot een aanval. Volgens hen zijn 94.000 soldaten ingeschakeld waaronder een formidabel tankleger met T-80 tanks. Meteen worden aan president Biden Javalin antitank-raketten en helikopters gevraagd om die tanks te kunnen afschieten. Het is niet duidelijk of deze geleverd zijn.

Is Poetin van plan eind januari Oekraïne binnen te vallen om het land bij de Russische Federatie aan te hechten? Uiteraard is een autocraat of dictator na meer dan twintig jaar dienst, vervreemd van de realiteit van elke dag en mogelijk in staat tot desastreuze beslissingen. Hitler, Stalin en Mao zijn daar voorbeelden van. Voor zo ver ik kan nagaan is Poetin nog steeds in staat tot rationeel handelen en kent hij de gevaren van een uit de hand gelopen lokale oorlog.

Zijn aantal troepen (die niet echt Oekraïne omsingelen) is vermoedelijk overdreven. Ze zijn in ieder geval totaal onvoldoende om te winnen van de 250.000 goed bewapende en gemotiveerde Oekraïners. Bovendien wat doet een overwinnaar met een bezet land van 40 miljoen vijandige en saboterende inwoners?  Hoeveel middelen en manschappen zullen er dan nodig zijn om die in toom te houden? En wat als de NAVO en de Amerikanen Oekraïne te hulp snellen? Een kernwereldoorlog die iedereen zal verliezen? De vraag stellen is meteen het antwoord formuleren.

De Koude Oorlogsval

Ik hoop dat de staatslieden niet in de typische Koude Oorlogsval trappen: wanneer partij A troepen verzamelt om zich gebeurlijk te verdedigen tegen Partij B wordt dat door de tegenpartij B gezien als een voorbereiding tot een aanval. B laat dus onmiddellijk versterkingen aanrukken om zich beter te verdedigen waaruit A besluit dat de aanval zeker doorgaat en omdat de beste verdediging de aanval is, meteen de oorlog begint. In deze gevaarlijke situatie zitten we nu. Het lijkt op de fameuze Cubacrisis van 1962. Ik hoop dat Biden niet door zijn omgeving tot escalatie gedwongen wordt, want zoals in Rusland staan ook in Amerika vechtlustige militairen klaar. Hopelijk komt hij spoedig met zijn collega Poetin tot een een oplossing, al was het maar een tijdelijke.

Yvan Vanden Berghe

Yvan Vanden Berghe is emeritus gewoon hoogleraar aan de Universiteit Antwerpen waar hij de afdeling internationale politiek en diplomatie oprichtte en leidde