fbpx


Politiek
Groen

Oppositie opgestapt: is het parlement nog aantrekkelijk genoeg?




Björn Rzoska (Groen), Dries Van Langenhove (onafhankelijke op de lijst van Vlaams Belang) en Valerie Van Peel (N-VA): drie leden van de oppositie stappen op uit het parlement. Komt er een gezonde vernieuwingsgolf op gang of vormt het vertrek van deze drie politici opnieuw een bewijs van de onmacht van de oppositie? ‘The duty of the opposition is to oppose.’ Toch lijken meerdere politici die duty grondig beu te zijn. Drie leden van de oppositie – twee in de Kamer,…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Björn Rzoska (Groen), Dries Van Langenhove (onafhankelijke op de lijst van Vlaams Belang) en Valerie Van Peel (N-VA): drie leden van de oppositie stappen op uit het parlement. Komt er een gezonde vernieuwingsgolf op gang of vormt het vertrek van deze drie politici opnieuw een bewijs van de onmacht van de oppositie?

‘The duty of the opposition is to oppose.’ Toch lijken meerdere politici die duty grondig beu te zijn. Drie leden van de oppositie – twee in de Kamer, één in het Vlaams Parlement – geven er de brui aan deze legislatuur. Op 11 juni 2022 kondigde Valerie Van Peel, Kamerlid voor N-VA, aan zich niet langer verkiesbaar te stellen tijdens de komende verkiezingen. Björn Rzoska, Vlaams Parlementslid en fractieleider voor Groen, komt nu met diezelfde boodschap naar buiten. Dries Van Langenhove, voormalig onafhankelijk Kamerlid, verkozen op een lijst van Vlaams Belang, stapte twee maanden geleden onmiddellijk op uit de Kamer om zich toe te leggen op zijn activisme. Zijn dit drie individuele gevallen of tekent zich een tendens af?

Gezonde vernieuwingsgolf…

Het loutere feit dat politici zich niet langer verkiesbaar stellen is an sich geen vreemde redenering. Die gedachte sluit immers aan bij het idee dat een volksvertegenwoordiger een mandaat krijgt van de kiezer om gedurende een bepaalde periode diens kiezers of – zoals de Grondwet (art. 42) ons theoretisch voorhoudt – de Natie te dienen. Daarna keert die (voormalige) politicus terug naar het werkveld waarin die persoon voordien actief was. Tot daar de theorie. De realiteit, echter, is veel minder idealistisch. ‘Politicus’ is een beroep geworden, een stiel, waarin men decennia actief blijft en finaal uitbolt in een EU-vehikel, hetgeen soms oneer aandoet aan de belangrijke rol van de Europese Unie. Al die jaren is men ingebed in een politiek (familie)bedrijf, waar men van het ene niveau naar het andere wordt verplaatst, al naargelang de noden van het bedrijf.

Vanuit die optiek is het dus goed dat politici na een bepaalde periode plaats ruimen voor een nieuwe generatie, al was het maar om ook onbekende personen een kans te geven. Het is politieke vernieuwing, in zijn meest letterlijke en gepersonaliseerde vorm.

Maar is het nu de gezonde vernieuwingsgolf die politici doet opstappen? Enkel bij Björn Rzoska lijkt dat mee te spelen. Hij is sinds 2013 actief als Vlaams Parlementslid en geeft ook aan dat het – conform de (vaak omzeilde) regel bij Groen – logisch is om na twee legislaturen baan te ruimen voor iemand anders. Bij Valerie Van Peel (sinds 2014 verkozen) en Dries Van Langenhove (sinds 2019 verkozen) gaven duidelijk andere argumenten de doorslag.

… of onmacht van de oppositie?

‘Tegen onbeweeglijke muren blijven beuken is niet meer gezond’, zei Valerie Van Peel bij de aankondiging van haar politieke afscheid. Daarmee hekelde ze de stilstand van het land en de onmacht waarmee de oppositie wordt geconfronteerd in concrete dossiers. Ook Dries Van Langenhove verantwoordde zijn vertrek uit de Kamer onder verwijzing naar de beperkte impact die men als oppositielid heeft. Hij acht zijn mogelijke impact groter via activisme en zijn sociale mediakanalen, dan het typische parlementaire werk. Ook Rzoska liet optekenen dat je als politicus ‘iets wil realiseren’ en dat zulks ‘het best lukt in de meerderheid.’

Het lijkt dus wel duidelijk dat de keuze om te stoppen als volksvertegenwoordiger mede gemaakt wordt vanuit de idee dat de oppositie vleugellam is. Ondanks het feit dat het logisch en democratisch is dat een meerderheid nu eenmaal beslist, is het begrijpelijk dat dergelijke vaststelling ontmoedigend werkt.

Niettemin moet worden benadrukt dat ook individuele oppositieleden wel degelijk grote impact kunnen hebben. Zo werden de federale begrotingscijfers sterk in vraag gesteld door de oppositie, met het al dan niet terechte vertrek van de bevoegde staatssecretaris tot gevolg. Hetzelfde geldt voor het oppositiewerk van Sander Loones omtrent de leugens van staatssecretaris Sarah Schlitz in de Kamer. Zulke deining is voelbaar tot in de huiskamers, maar blijft relatief uitzonderlijk

En de meerderheid?

In de tussentijd lijkt het de meerderheid niet veel beter te vergaan. Uiteraard kunnen de volksvertegenwoordigers wel het beleid stemmen waar men achter staat, aangezien het zo is afgesproken in het regeerakkoord, maar daarnaast lijkt weinig ruimte te bestaan voor de eigen opinie van een individuele volksvertegenwoordiger. Het moet immers van Sihame El Kaouakibi (Open Vld) – in tempore non suspecto – haar standpunt inzake praktijktesten op de huurmarkt geleden zijn dat iemand moedwillig niet meestemde met de meerderheid. Maurits Vande Reyde (Open Vld) verscheurde onlangs het zwijgakkoord door het indienen van een resolutie die niet door de drie meerderheidspartijen werd ondertekend.

Ook Willem-Frederik Schiltz (Open Vld) gaf aan dat het Vlaams Parlement een te grote praatbarak is geworden en stelde enkele constructieve opties voor ter versterking van de rol van de wetgevende macht.

Partijpolitiek als teamsport

‘Politiek is een teamsport’, luidt het geijkte antwoord. Niet alleen voor het hogere goed in het regeerakkoord, maar ook ter wille van de transparantie moet er als ploeg worden samengewerkt. Wetsvoorstellen behoren intern te worden getoetst binnen de partij en vervolgens binnen de meerderheid. Zodoende blijft de meerderheid stabiel en kan men de belangrijkste hervormingen wel doorvoeren. Individuele aspiraties van volksvertegenwoordigers halen het dus vaak niet van het hogere goed, zoals omschreven in het regeerakkoord. You win some, you lose some

Daarenboven biedt het ‘in blok’ stemmen ook transparantie naar de burger. De Belg heeft het al moeilijk genoeg met het begrijpen van de verschillende partijstandpunten in een verbrokkeld partijlandschap en een ingewikkelde staatsstructuur. Indien individuele politici ook nog eens van die partijlijnen afwijken, wordt het helemaal onduidelijk wie welk standpunt verdedigt, zegt men dan.

De waakhond gemuilkorfd?

Het vertrek van de drie oppositieleden sluit wellicht aan bij de bredere tendens van een tanende invloed van de wetgevende macht. Los van het feit dat de term ‘wetgevende macht’ al lang door de feiten is achterhaald, versterkt dit het gevoel dat ook het parlement als waakhond van de uitvoerende macht meer en meer wordt gemuilkorfd. Partijpolitiek als teamsport levert zelden quick wins op. Dat geldt des te meer voor de oppositie.

Andere vormen van politiek winnen daarom logischerwijze aan belang. Via activisme en het middenveld worden vaak de ideeën gevormd en beïnvloed waarop politieke partijen gaan reageren. Het is een directere en actievere vorm van politiek handelen, waarbij men ongebonden kan wegen op het beleid. Dit alles noopt tot boeiende bedenkingen over de verhouding tussen macht en invloed, maar behoort tegelijk onze aandacht vast te houden voor eenieder die een gezond functionerende democratie dierbaar is.

Sven Lievens