fbpx


Filosofie
Johan Braeckman

Over Johan Braeckman

Naturalisme en optimisme als levensvisie



Een man die me na aan het hart ligt is filosoof Johan Braeckman. Aanvankelijk om zijn meningen en toen ik hem persoonlijk leerde kennen ook om zijn attitude, zijn manier van leven. We moeten trager met de auto rijden, om de natuur te sparen, maar ook om onszelf en de medemens te beschermen. Hetzelfde geldt voor onze levenswijze. Johan Braeckman pleit al jaren om minder snel te leven, om zo nu en dan – pakweg om de tien jaar -…

Plus artikel - gratis maandabonnement

U heeft een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U heeft reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement



Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.







Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder je email adres en je naam en we maken een nieuw wachtwoord (als je een account hebt) of we maken automatisch een account aan.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Een man die me na aan het hart ligt is filosoof Johan Braeckman. Aanvankelijk om zijn meningen en toen ik hem persoonlijk leerde kennen ook om zijn attitude, zijn manier van leven.

We moeten trager met de auto rijden, om de natuur te sparen, maar ook om onszelf en de medemens te beschermen. Hetzelfde geldt voor onze levenswijze. Johan Braeckman pleit al jaren om minder snel te leven, om zo nu en dan – pakweg om de tien jaar – de pauzeknop in te drukken, een jaartje te parkeren. Hij herhaalde dat uitvoerig in een interview dat vorig weekend in de culturele bijlage van De Tijd  verscheen.

Lof der luiheid

Johan Braeckman voegde de daad bij het woord en nam in 2014 een jaar verlof zonder wedde. Het leverde de Lof der luiheid  op, een lezing waar hij het land en zijn omliggende landerijen mee rondtrekt om de bevolking aan te sporen het levenstempo te verminderen, ten bate van een beter, gezonder leven.

Een trager levenstempo zal tevens onze verwanten, vrienden en zelfs vijanden ten goede komen. Wat je goed doet voor jezelf, doe je goed voor een ander. En zelfs vijanden mogen niet beschadigd worden. Wie er geen heeft, wat heeft hij dan nog te vertellen?

Van levensbelang

Naast het doceren, tuinieren, lezen, schrijven van artikels en boeken, runt hij, samen met vrienden en familie, een preventorium, De Corridor. Geen instelling voor patiënten met een nog niet actieve lichamelijke besmetting. De Corridor is eerder een instituut om de geestelijke activiteit van patiënten te bevorderen.

Want, draai en keer het zoals je wilt, een mens is levenslang een patiënt. Blijft hij niet dagelijks een leerling, is het haast logisch dat hij tot zijn dood blijft zweven tussen een menselijk en een dierlijk bestaan. Instituten om die kans te verkleinen blijven dus noodzakelijk. Zijn van levensbelang.

Instelling van preventieve aard

In zijn instelling van preventieve aard, gevestigd in de voormalige ouderlijke woning in Wetteren, organiseert Johan Braeckman wijsgerige toespraken en debatten ter bevordering van de kennis en wijsheid. Tevens mogen jonge artiesten er optreden met hun gedichten, concerten, monologen en meditatieve stellingen. Want hoe meer mensen mediteren, hoe minder criminaliteit er is. Een mening die oprijst voor wie de activiteiten nauwgezet bekijkt.

Niet onvermeld mag blijven dat Johan Braeckman – in samenwerking met onder andere collega Jean Paul Van Bendegem of acteur/auteur Don Vitalski – vaak sessies organiseert waarin het werk van al dan niet halve kierewiete auteurs en filosofen geanalyseerd en gefileerd wordt; zoals Arthur Conan Doyle, Lewis Carroll, Edgar Allan Poe, Arthur Rimbaud en Ludwig Wittgenstein.

Een nieuwe Plato

Zowat de beste vriend van Johan was zijn leermeester Etienne Vermeersch. Zoals Vermeersch koppig vasthield zijn standpunten en meningen te verspreiden, een prediker was als het ware, zo wil Vermeersch’ vriend en leerling ook zijn denkbeelden verspreiden: Ga en vermenigvuldig u, toch op het vlak der ideeën.

Johan Braeckman is geen salonfilosoof, geen wijsgeer met een eigen kansel en kanselarij. Hij zweeft niet, houdt geen gecompliceerde toespraken. Hij verbindt de logica van het denken met deze van de banaliteit van het leven. Banaliteit niet in denigrerende zin maar in realistische. Hij stelt het leven niet gecompliceerder voor dan het is. Meer zelfs: hij vindt het leven helemaal niet complex. Het zijn de mensen zelf die de eenvoud ervan complex maken, terwijl hij een naturalisme en optimisme verdedigt. Dat verkondigt hij telkens hij de kans krijgt, zoals in het interview in De Tijd. De aanleiding is de coronacrisis.

Twee citaten

Om Johan Braeckman’s ‘naturalisme’ nog duidelijker te maken dan ik tot nu toe heb gedaan, is het goed een paar citaten uit het interview te plukken.

Eén: ‘Mensen met kinderen hebben het momenteel niet makkelijk. Daar heb ik alle begrip voor. Maar zal er ooit nog een moment zijn waarop je nog zo nauw samenleeft met je familie? […] Misschien zullen je kinderen zich dit later herinneren als een mooie periode, waarin ze erg close waren met hun ouders.’

Twee: ‘Ons normale leven staat even on hold. Maar wat we nu als abnormaal ervaren, is lang standaard geweest. Misschien is de gigantische drukte tussen ons 20ste en 65ste – de deadlines, de competitie, de ratrace, nooit tijd hebben voor wat er echt toe doet – het abnormale. In die zin is de verplichte vertraging misschien een terugkeer naar de normale situatie.’

Ontkleuren van de actualiteit

De filosoof van de UGent wordt regelmatig gevraagd duiding te verschaffen in praatprogramma’s. Helaas blijft de grote meerderheid van die interviews steken in simplistische vragen. Hij probeert een zinnig antwoord te geven, de vraag meer envergure  te schenken. Maar eenmaal begonnen aan een antwoord met de vleugelwijdte van een arend, al te vaak halverwege zijn betoog onderbroken wordt, door de interviewer met een nog simpeler vraag.

Een interview zoals dat in De Tijd  verscheen is veel leerzamer en schenkt meer rust dan die prietpraatprogramma’s van de tv. Wat mij betreft mag Johan Braeckman elke week anderhalve pagina krijgen om de actualiteit te ontkleuren. Te herleiden tot een schets, de basis en het staketsel van elke filosofische gedachte.

Guido Lauwaert

Guido Lauwaert is regisseur, acteur, auteur, columnist en recensent voor o.a. Het Laatste Nieuws, NRC Handelsblad, Knack en Doorbraak.