Media

‘Paternalistisch, diep ideologisch en provinciaal’

Dichter van Bastelaere over Joos


Dichter, vertaler en essayist Dirk Van Bastelaere vindt dat ‘de zelfverklaarde kosmopolitische Vlaamse culturele elite zich opstelt als een kudde provinciale schapen’. ‘Joos was volstrekt kleinburgerlijke middelmaat’, meent hij als reactie op het verdwijnen van het Radio 1-programma ‘Joos’. Op zijn druk becommentarieerde Facebookpost deed hij enkele interessante uitspraken.

‘Waarom heb je die Joos & co, en bij uitbreiding de openbare omroep nodig, als er heden omgevingen zijn waar een meerstemmig verhaal kan worden gebreid?’, vraagt Van Bastelaere zich af op zijn Facebookaccount. ‘Joos is aftandse radio, geproduceerd door een instituut uit de vorige eeuw. Net als televisie is “de” radio, het uitzenden van voor de luisteraar gekozen programma’s, een mediaal concept van het verleden gemaakt vanuit een redelijk paternalistische ideologie.’

Confirmation bias

Dirk van Bastelaere meent dat Joos een product is van een veilige, voorspelbare herneming van het auteursgesprek. ‘Zowel de interviewer als de interviewee ensceneren zichzelf via een selectiemechanisme dat in wezen paternalistisch, diep ideologisch en provinciaal is waarbij bereik en cliënteel elkaar grotendeels overlappen.’

‘Wij’ luisteren vooral naar onszelf, zoiets. Lekker toch, wat collectief narcisme?’ Van Bastelaere ziet het radioprogramma als een mooi voorbeeld van de ‘confirmation bias’: ‘Je wilt alleen maar die informatie van de waarde waarvan je al overtuigd bent.’

Rutger H. Cornets de Groot, Nederlandse schrijver, vergelijkt in een reactie de commotie met het protest bij de cultuurbesparingen van onze noorderburen. ‘Een volstrekt voorspelbare en nogal deerniswekkende reactie van mensen die zich eigenlijk alleen verweesd voelden omdat de overheid de volksverheffing niet langer ter hand wilde nemen.’ Hij geeft Van Basterlaere gelijk: ‘Het is in deze tijd niet meer nodig dat een instantie ons van cultuur voorziet. Consumenten veranderen in producenten. Iedereen met een blog of zelfs een Facebookaccount weet tegenwoordig wat het is om een publiek toe te spreken.’

‘Een tv- of radioprogramma op vaste tijden is absoluut van een andere tijd’, vervolgt hij. ‘Dit is het moment waarop het verlichtingsideaal, het mondig maken van de burger, eindelijk over de middelen beschikt om zijn beslag te krijgen. We zijn voor het aanbod niet langer afhankelijk van een instantie buiten ons, laat staan van zoiets vaderlijks als een door de overheid gefinancierde publieke omroep. We kunnen het zelf. Wat is daar elitair aan?’

Digitale kloof

Psycholoog en dramaturg Alain Pringels reageerde daarop. ‘Dit betekent niet dat je het consumeren en produceren van cultuur niet kunt aanleren of bijbrengen.’ Pringels gelooft in de volksverheffende taak van radio en televisie: gratis informatie als een basisrecht. ‘Cijfers bevestigen dat er in België nog steeds een digitale kloof bestaat, een weerspiegeling van de sociale ongelijkheid. Niet iedereen bezit internet en niet iedereen kan ermee omgaan.’ Pringels’ punt is dat radio en/of tv legitieme media zijn waar makers (kunstenaars) over hun werk spreken. ‘Het is een idiote zet om dergelijke programma’s die hun belang hebben af te schaffen.’

Van Bastelaere vindt het grappig dat velen Joos beschouwen als het laatste bastion van dé cultuur. ‘Het programma verschilt in wezen niets met de gesprekken met mensen allerhande die elke zondag in de lokale bibliotheken en cultuurcentra van Lier, Roeselare, Turnhout en Hove worden georganiseerd. Alsof we na afschaffing van de publieke omroep meteen in de barbarij zouden vervallen.’ Hij denkt dat gelijk welk kunstencentrum onmiddellijk die lacune kan opvullen. ‘Als Vooruit of de Monty morgen beslissen om radioprogramma’s à la Joos te maken, is het fictieve onbediende publiek meteen bediend. Want zeg nu zelf: wie, in deze cultuur, is in wezen onbediend? Er is van alles te veel.’

<Vindt u dit artikel informatief? Misschien is het dan ook een goed idee om ons te steunen. Klik hier.>

 

Aangeboden door de Vrienden van Doorbraak


steun doorbraak

Dit artikel wordt u aangeboden door de Vrienden van Doorbraak

Door een jaarlijkse of maandelijkse bijdragen financieren de Vrienden van Doorbraak de publicatie van de gratis toegankelijke artikels op doorbraak.be. Onze vrienden krijgen ook korting in de Doorbraak winkel en exclusieve uitnodigingen.

Ik word vriend van Doorbraak.

Sander Carollo

Sander is interviewer voor Doorbraak.