fbpx


Binnenland
PFOS

PFOS: totaal gebrek aan onderzoek, communicatie en rekenschap

Wie had burger over vervuilde grond moeten inlichten?



De oppositiepartijen in de Antwerpse gemeenteraad hebben vorige maandag een speciale gemeenteraad bijeengeroepen. Onderwerp van de vergadering was de aanwezigheid van zwaar vervuilde grond op Linkeroever. Veel nieuwigheden kwamen daar eigenlijk niet aan het licht. Antwerps burgemeester Bart De Wever (N-VA) verwees alle vragen van de oppositie politiek erg vakkundig door naar de Vlaamse onderzoekscommissie die er zal komen, en naar oppositiepartij Groen, die in het naburige Zwijndrecht de burgemeester levert. U kon op Doorbraak enkele dagen geleden al lezen…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


De oppositiepartijen in de Antwerpse gemeenteraad hebben vorige maandag een speciale gemeenteraad bijeengeroepen. Onderwerp van de vergadering was de aanwezigheid van zwaar vervuilde grond op Linkeroever. Veel nieuwigheden kwamen daar eigenlijk niet aan het licht. Antwerps burgemeester Bart De Wever (N-VA) verwees alle vragen van de oppositie politiek erg vakkundig door naar de Vlaamse onderzoekscommissie die er zal komen, en naar oppositiepartij Groen, die in het naburige Zwijndrecht de burgemeester levert.

U kon op Doorbraak enkele dagen geleden al lezen dat het (Groene) Zwijndrechtse gemeentebestuur al twintig jaar op de hoogte is van de acute PFOS-vervuiling op Linkeroever. Politiek handig voor De Wever. Dat maakte echter niet dat De Wever zelf een degelijk antwoord had op het feit dat zijn eigen administratie in 2017 onderzoek door Lantis en de Vlaamse toxicoloog Jan Tytgat (KU Leuven) heeft genegeerd.

‘We hebben in 2017 de kans gemist om het publiek op de hoogte te stellen van wat we als oplossing zouden naar voren schuiven voor de PFOS-vervuiling. Maar in 2017 bleek uit het advies van de experten dat er geen acuut gevaar was voor de volksgezondheid. Dus als men dat concludeert, dan geloof ik dat. We mogen het verleden niet herinterpreteren met kennis van het heden.’ Zijn schepen voor Mobiliteit Koen Kennis voegde daaraan toe: ‘Wij rekenen op specialisten, want het is onmogelijk alle wetenschappelijke informatie zelf door te nemen.’

D’Hollander

In 2016 echter zijn de normen voor PFOS verstrengd. En al in 2011 en 2014 achterhaalde biologe Wendy D’Hollander van de Universiteit Antwerpen dat er op Linkeroever gevaarlijk hoge concentraties voorkwamen. Ook gemeten naar de laksere normen van toen. Bovendien blijkt uit het onderzoek van milieuactivist Thomas Goorden dat Lantis zelf laks met normen is omgesprongen. ‘De norm die Lantis heeft gesteld — 70 microgram per m³ — is een wetenschappelijk weinig steekhoudende berekening. Ook in 2017.’

PVDA-oppositielid Peter Mertens heeft dus zeker gelijk als hij op De Wever repliceert: ‘Niemand interpreteert het verleden met normen van nu. In 2017 al werden normen uit 2016 overschreden. Ook ik heb op korte tijd veel moeten bijleren over PFOS. Maar ik begrijp wel dat er in 2017 meer onderzoek had moeten worden gevoerd naar de vervuiling. Dat u de bevolking toen niet heeft geïnformeerd uit een soort “sereniteit”, heeft met sereniteit niets te maken.’

Wie dan wel?

Sam van Rooy van het Vlaams Belang voegde daaraan toe: ‘Als u zegt dat “we een kans hebben gemist om in 2017 te communiceren”, wie bedoelt u dan met “we”? U vond het namelijk niet nodig in 2017. Wie had het dan wel moeten doen?’

Eigenlijk vat dat het debat samen. Het Antwerpse stadsbestuur begint nu met een informatie- en onderzoekscampagne om de bevolking te informeren over PFOS-vervuiling. De werkzaamheden aan de Oosterweelverbinding — pal op de ergst vervuilde plek — gaan onverminderd door. En de grond wordt gesaneerd ‘met respect voor de veiligheid van de werknemers’. Dat thema kwam overigens maar zeer kort aan bod. Voor meer inhoudelijke vragen verwees het schepencollege door naar de Vlaamse onderzoekscommissie.

Quick fix

Meteen wordt ook duidelijk waar milieuactivist Thomas Goorden voor vreest. Namelijk dat de Vlaamse bestuurscultuur niet van dien aard is dat ze dit soort problemen adequaat kan oplossen. In het buitenland zijn de normen voor PFOS al langer streng. Ze worden er ook rigoureuzer toegepast. In Vlaanderen valt wetenschappelijk onderzoek en communicatie tussen de plooien, als het niet toevallig is, dan wel omdat de Oosterweelverbinding politiek te belangrijk is.

Goorden: ‘We zijn een cultuur van quick fixers. Die lossen een probleem snel op, maar lossen het eigenlijk níet op. De rekening wordt dan doorgeschoven naar later. In Nederland gelooft men niet in dit soort oplossingen. Nadat daar op Schiphol ernstige vervuiling met PFOS werd gedetecteerd (PFOS werd gebruikt in blusschuim, red.), hebben ze dat probleem serieus aangepakt. Hier is in 2017 geen enkel publieke informatie geweest over hoe er met de meest vervuilde grond zou worden omgegaan. Hier zijn de normen zo dat er geen gevaar is.’

Paternalisme

Die analyse van Goorden krijgt deels ook bijval van publicist Ivan Van de Cloot. Die wijdde er een opiniestuk aan in De Tijd. ‘Dit is een voor Vlaanderen teleurstellend niveau. Er ontbreekt een cultuur van rekenschap. Politiek en ambtenaren wijzen nu eigenlijk naar elkaar zonder dat er verantwoording komt. Ik denk dat ons huidige politieke bestel en de grote overheid niet tegen dit soort complexe vraagstukken zijn opgewassen,’ licht hij toe aan Doorbaak.

‘Wat in 2017 niet gebeurd is, is een klassiek voorbeeld van bestuurlijk paternalisme zoals we dat al lang kennen. De elite denkt dat de bevolking niet volwassen genoeg is om degelijk geïnformeerd te worden. Dat moet maar eens benoemd worden. Langs de andere kant moeten we misschien als burger erkennen dat de overheid te veel hooi op zijn vork aan het nemen is. Zo krijg je een systeem waarin politici en administraties hun verantwoordelijkheid afschermen. Een systeem met alleen maar overheidsverantwoording is een zwak systeem.’

‘Daarom denk ik dat de privébedrijven ook vaker op hun verantwoordelijkheid moeten gewezen worden. De dading die de overheid met 3M heeft gesloten, is geen eindpunt. Hele grote schadeclaims kunnen de dingen veranderen.’

[ARForms id=103]

Christophe Degreef