fbpx


Binnenland, Wetenschap

PFOS volgens 3M onschuldig voor de mens

Gerechtelijke instanties over de ganse wereld andere mening toegedaan


PFOS

Dr. Rebecca Teeters, een prille 50-er, is een doctor in de chemie. Ze maakte een gestage carrière naar de top van 3M, en is nu ‘Vice president of Environmental Strategies and Initiatives’. 3M laat dus een competente dame aan het woord. Ze is in het bedrijf gekend als een besluitvaardig iemand, met sterke organisatorische talenten. Maar ook als iemand die een bedrijf naar ‘record profits’ leidt. Ik citeer haar mededeling op het VRT nieuws: ‘Er is geen bewijs dat PFOS…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Dr. Rebecca Teeters, een prille 50-er, is een doctor in de chemie. Ze maakte een gestage carrière naar de top van 3M, en is nu ‘Vice president of Environmental Strategies and Initiatives’. 3M laat dus een competente dame aan het woord. Ze is in het bedrijf gekend als een besluitvaardig iemand, met sterke organisatorische talenten. Maar ook als iemand die een bedrijf naar ‘record profits’ leidt. Ik citeer haar mededeling op het VRT nieuws: ‘Er is geen bewijs dat PFOS schadelijk is voor de mensen in de huidige of vroegere concentraties. Studies die medewerkers opvolgen die aan hogere concentraties van deze stoffen zijn blootgesteld dan de bevolking, ook in Zwijndrecht, wijzen niet op negatieve effecten’. Dit is waarschijnlijk goed nieuws voor Oosterweel en voor Zwijndrecht, maar vraagt toch om een wetenschappelijke ‘fact check’.

Schadelijke effecten gewoonlijk spontaan in beeld

Meestal duiken er wel ziekteverschijnselen op bij mensen die op hun werk een paar decennia blootgesteld waren aan toxische producten, maar PFOS zit er dus niet tussen volgens Teeters. Toch dook het in 2001 samen met zijn broertje PFOA wel op, namelijk in het kleine stadje Parkersburg (West-Virginia) in de VS. Werknemers waren in een DuPont fabriek in contact gekomen met PFOA, en ziek geworden. In 2004 deed het gerecht daar een wijze uitspraak: DuPont betaalde 70 miljoen dollar aan de gemeenschap, en ook om wetenschappelijk onderzoek uit te voeren op 70.000 mensen die veel PFOA in hun bloed hebben.

De concentratie van PFOA in hun bloed lag zo’n 500% hoger dan die van de gemiddelde Amerikaan. Tegen 2012 kwam het wetenschappelijk rapport: PFOA veroorzaakt lever- en testikelkankers, hypertensie, inflammatie van de darmen, en hoge cholesterolwaarden. De 3.550 betrokken werknemers kostten DuPont 671 miljoen dollar. Maar broer PFOA is PFOS niet, dus er is nog geen bewijs dat PFOS schadelijk is voor de mensen. Dr. Teeters versus de wetenschap: 1-0. Natuurlijk is dit geen systeem met rechtstreekse uitschakeling. De wetenschap zoekt verder naar de risico’s van PFOS bij mensen. Niet op mensen, maar op dieren en op weefsels.

Humane gezondheidsrisico’s van PFOS

Een voldoende recent (mei 2019) artikel in het Elseviertijdschrift Environment International geeft een samenvatting van al het werk dat meestal na 2010 verscheen omtrent het effect van PFOS op de mens. Het gaat om 133 publicaties. In wetenschappelijke milieus is dat een heel bescheiden aantal. Het tijdschrift heeft heel goede scores op wetenschappelijk gebied. Er wordt aan de auteurs van zo’n artikel altijd gevraagd om in vier bondige zinnen hun bevindingen weer te geven. Een van die vier zinnen is: ‘Blootstelling aan PFOS kan belangrijke menselijke gezondheidsrisico’s veroorzaken’. Dit lijkt volledig tegenstrijdig aan de mededeling van 3M. Heeft Dr. Teeters de publicatie gemist, en hoe komen de auteurs tot die conclusie?

In plaats van op mensen te werken, gebruiken chemici en toxicologen gemakkelijk dieren, maar ook organen, cellen, en onderdelen van cellen om de toxiciteit van producten te testen. In het overzicht van dat werk komen de auteurs tot de bevinding dat uit de 133 boven vermelde publicaties blijkt dat de lever, de nieren, de longen en de hart- en bloedvaten, geviseerd worden door PFOS. Ook de opbouw van hersencellen, de vruchtbaarheid, en het immuunsysteem komen in het gedrang. Dat is een ganse waslijst. Muizen die kleine hoeveelheden PFOS kregen toegediend in hun voeding gedurende drie maand verloren hun ruimtelijk oriëntatievermogen en geheugen. De teelballen van de mannelijke muizen en het aantal geproduceerde spermacellen ging er merkelijk op achteruit.

Ook kleine Zebravisjes zijn een geliefkoosd studieobject van de toxicologen. Voegt men in hun aquarium kleine hoeveelheden PFOS toe, dan gaat hun lever zwellen. Ook heel interessant zijn watervlooien, die maar enkele millimeters groot zijn. Voldoende groot om bijvoorbeeld het effect van PFOS-concentraties in hun waterige omgeving op hun hartritme te bestuderen. Het arsenaal dat wetenschappers gebruiken is dus uitgebreid, onvoldoende om de bewering van Dr. Rebecca Teeters van tafel te vegen. Muizen, visjes, watervlooien… zijn geen mensen. Teeters heeft een punt als ze de zwakte van de wetenschap hier uitbuit, maar… op dit ogenblik maken advocaten over de ganse wereld daar brandhout van.

Gerechtelijke acties krijgen enorme milieu-impact

De PFOS-producenten en gebruikers komen wereldwijd onder gerechtelijke druk te staan. Het gerecht begint zowaar een grote rol te spelen in ecologische evoluties! Niet uit ecologische overwegingen uiteraard, maar het gerecht behaalt wel resultaten. Ook 3M heeft net zoals DuPont al ervaring met gerechtelijke acties. Nu waarschijnlijk ook in Vlaanderen. In 2010 kreeg 3M een gerechtszaak aan haar broek met de staat Minnesota, voor het onverantwoord lozen van PFOS in drinkwater. Dat kostte 3M 850 miljoen $. Ook de luchtmacht is een doelwit, in de VS, en in Australië, vanwege het gebruik van oefeningen waarbij brandvertragers op basis van PFOS nodig zijn (Duizend brandbommen en granaten!).

In grote delen van de geïndustrialiseerde wereld beginnen de sluizen geopend te worden op het vlak van PFOS gerechtszaken. Op China zal dit mogelijk weinig indruk maken. Dit denken wij althans, maar…: het review artikel dat ik boven aanhaal, en dat dus de menselijke gezondheidsrisico studies overloopt en bespreekt, is geschreven door tien Chinezen van de universiteit in Changsha. Ook China wil duidelijk weten hoe de PFOS-productie gaat evolueren. Als de ecologische zonnepanelen en e-auto’s gerecycleerd moeten worden, dan gaan ook de gefluorideerde polymeren die erin zitten problemen opleveren. Dat zal plaatselijk moeten gebeuren. Of gaat de producent die gratis terugnemen?

[ARForms id=103]

Luc Nagels

Luc Nagels is emeritus prof Chemie aan de Universiteit Antwerpen en lid van de Raad van Bestuur van de UA Emeriti denktank EFUA.