fbpx


Onderwijs, Politiek
onderwijs

Politiek, een taboe in het middelbaar onderwijs

Jongeren verlaten onderwijs politiek slecht onderlegd



Politieke vorming in het secundair onderwijs, zucht. Op enkele studierichtingen na blijft dit een enorm gebrekkig punt in het beleid van zowel de Vlaamse als Waalse overheid. En dat in een ingewikkeld, democratisch staatsstelsel waaruit België bestaat. Toch moeten ook jongeren gaan stemmen, met meestal nauwelijks of geen kennis van het politiek stelsel.  Nood aan hervorming Als we de afschaffing van de opkomstplicht bij de lokale verkiezingen even buiten beschouwing laten, geldt de stemplicht in België nog steeds vanaf achttien…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Politieke vorming in het secundair onderwijs, zucht. Op enkele studierichtingen na blijft dit een enorm gebrekkig punt in het beleid van zowel de Vlaamse als Waalse overheid. En dat in een ingewikkeld, democratisch staatsstelsel waaruit België bestaat. Toch moeten ook jongeren gaan stemmen, met meestal nauwelijks of geen kennis van het politiek stelsel. 

Nood aan hervorming

Als we de afschaffing van de opkomstplicht bij de lokale verkiezingen even buiten beschouwing laten, geldt de stemplicht in België nog steeds vanaf achttien jaar. Eens je dus meerderjarig bent en niet bent uitgesloten van de actieve kiesplicht, dien je je richting de stembus te begeven bij de eerstvolgende verkiezingen. Voor velen is dat op achttienjarige leeftijd. Voor sommigen is dat later, afhankelijk van het geboortejaar. Maar goed, dat is ook ongeveer de leeftijd waarop jongeren afstuderen aan de middelbare school.

We leven in een land met een ingewikkelde staatsstructuur. Dat valt niet te ontkennen. Die is niet altijd eenvoudig te begrijpen. Denk bijvoorbeeld aan de verschillende bestuurslagen, de veelheid van regeringen of het kiessysteem. Er is dan ook duidelijk nood aan scholing hieromtrent.

Zelf studeerde ik enkele jaren geleden af aan de middelbare school. Van politieke scholing was daar geen sprake. Er is dan ook nauwelijks tot niets concreet opgenomen in het leerplan over politieke of maatschappelijke vorming. Jongeren weten bijgevolg niet hoe ons politiek stelsel werkt, waar de verschillende partijen voor staan of wie onze vorige koning was. Misschien overdrijf ik, maar een probleem is er zeker. Hoe kunnen ze op die manier een verstandige en weldoordachte stem uitbrengen?

Een positieve evolutie

Regelmatig worden er zowel in Vlaanderen als Wallonië peilingen gehouden om de graad van politieke kennis bij jongeren vast te stellen. Nu blijkt dat we traag maar zeker toch in positieve zin evolueren.
Uit het grootschalig onderzoek van de International Association for the Evaluation of Educational Achievement (IEA) uit 1999 bleek dat de politieke kennis bij zowel jong als oud bijzonder laag is. Het ging toen om 90 000 bevraagde mensen, uit 28 landen. Enkel de Waalse jongeren scoorden over de gehele lijn lager dan het internationaal gemiddelde. En dat als enige van die 28 landen. Men werd ondervraagd op basis van maar liefst elf parameters. Voor de kennis van de Vlaamse jongeren waren er geen gegevens. Blijkbaar was het onderzoek volgens de Vlaamse overheid toen niet de moeite waard om er enige aandacht of investering aan te wijden.

Maar niet alles is kommer en kwel. In 2016 nam men in Vlaanderen opnieuw deel aan een ander grootschalig onderzoek: de International Civic and Citizenship Education Study (ICCS). Het ging om een internationaal vergelijkende studie, waarin onderzoekers op basis van een kennistest nakijken hoe leerlingen in het secundair onderwijs zich voorbereiden op hun rol als burger in de maatschappij. Ditmaal scoorden onze Vlaamse jongeren wel boven de internationale gemiddeldes. Men kan zich natuurlijk afvragen of die internationale gemiddeldes op zichzelf wel hoog genoeg liggen om een doordachte stem uit te brengen. Ik betwijfel het.

Waar halen jongeren dan wel politieke kennis?

Uit onderzoek van de Katholieke Universiteit Leuven blijkt dat jongeren hun politieke en maatschappelijke kennis vooral uit het gebruik van massamedia halen. Denk aan onder andere televisie, sociale media en kranten. Dat zijn wel belangrijke media, maar ze zijn vaak niet objectief. Bovendien zou slechts de helft van de burgers bereikt worden door informatie die iets of wat deftige politieke inhoud bevat. Bovendien ligt het probleem niet enkel bij de gebrekkige politieke kennis bij jongeren.

Studies rond 2004 toonden aan dat slechts veertien procent van de 1180 bevraagde jongeren tussen 16 en 18 jaar ‘geïnteresseerd’ of ‘zeer geïnteresseerd’ zijn in binnenlandse politiek. Voor de buitenlandse politiek moest men genoegen nemen met een schamele elf procent. Wat wel blijkt uit de ICCS-studie van 2016, is dat het politieke vertrouwen gestegen is ten opzichte van 2009. Dat is het jaar waarin de voorlaatste ICCS-studie werd uitgevoerd. Wel blijft de drang naar actieve participatie in de politiek onder vooral jongeren laag. Denk dan aan de wil om zich aan te sluiten bij een politieke partij of zich actief te wegen in politieke debatten.

Rol van sociale media

Leerlingen scoren de laatste tijd dus beter op het vlak van politieke kennis in vergelijking met vroeger. Ook het vertrouwen in politieke instellingen nam toe. Dat laatste geldt echter niet voor sociale media. Jongeren gebruiken socialemediaplatformen relatief weinig voor politieke doeleinden. Denk onder andere aan het opzoeken van politiek getinte informatie. Wel blijkt het dat jongeren met een migratieachtergrond of leerlingen uit de B-stroom dit vaker doen dan jongeren uit de A-stroom. Zij zouden overigens ook een groter vertrouwen hebben in sociale media als bron voor politiek getinte informatie.

Oplossing

In het secundair onderwijs is er duidelijk nood aan een doelgerichte en efficiënte politieke vorming. Wie neemt er beslissingen? Op welke manier en waarover? Het zijn prangende vragen. Enkel mits een jongere de antwoorden erop weet, kan een slimme en doordachte stem uitgebracht worden.

Op enkele gemotiveerde leerkrachten na, voornamelijk onderwijzers in vakken zoals geschiedenis of humane wetenschappen, verzaken het secundaire onderwijs en haar inzittenden aan hun mogelijkheid tot politieke scholing. Er wordt niet in een kennisstroom voorzien en de jongeren blijven op de blaren zitten.

Wannes Bok

Wannes is student in de rechten aan de KU Leuven. Hij werkt sinds 2021 mee aan Doorbraak en omschrijft zichzelf als redelijk negatief, maar wel zonder te negeren.