fbpx


Binnenland, Wetenschap
coronavirus

Prof. dr. Pieter Vermeersch over serologische testen: ‘PCR-test blijft noodzakelijk, jaarlijks opnieuw vaccineren lijkt onontkoombaar’




Het testbeleid in het kader van de coronacrisis staat al een tijd ter discussie. Bij de schoolgaande jeugd zorgt het testen er voor dat hele klassen in quarantaine moeten. De cijfers over besmettingen blijven het nieuws domineren en zetten aan tot paniekreacties, terwijl de relevante cijfers gaan over ziekenhuis- en ICU-opnames en overlijden. De PCR-testen, die enkel een beeld geven over de aanwezigheid van bepaald genetisch materiaal, eigen aan het Sars-CoV-2-virus, blijken vooral een interessant verdienmodel voor laboratoria. In het…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Het testbeleid in het kader van de coronacrisis staat al een tijd ter discussie. Bij de schoolgaande jeugd zorgt het testen er voor dat hele klassen in quarantaine moeten. De cijfers over besmettingen blijven het nieuws domineren en zetten aan tot paniekreacties, terwijl de relevante cijfers gaan over ziekenhuis- en ICU-opnames en overlijden.

De PCR-testen, die enkel een beeld geven over de aanwezigheid van bepaald genetisch materiaal, eigen aan het Sars-CoV-2-virus, blijken vooral een interessant verdienmodel voor laboratoria. In het huidige stadium van de epidemie, waarin de vaccinatiegraad onder de bevolking de 80% overstijgt, bieden ze weinig meerwaarde. Of toch wanneer de efficiëntie van vaccinatie beantwoordt aan de verwachtingen: vaccins beschermen afdoend tegen (ernstige) ziekte, ziekenhuisopname en overlijden.

Serologische testen zouden nuttig zijn

Het zou in de huidige context interessanter zijn mocht er getest worden op de serologie. Prof. dr. Zeger Debyser, viroloog aan de KU Leuven, vraagt zich al langere tijd af waarom er niet meer wordt ingezet op serologisch onderzoek. ‘Daardoor krijgen we een beeld op de aanwezigheid van antilichamen in de bevolking. Dat geeft dan weer een beeld over de nagestreefde groepsimmuniteit.’ Serologisch onderzoek wordt echter maar mondjesmaat uitgevoerd. Tot begin dit jaar publiceerde Sciensano regelmatig serologisch onderzoek, uitgevoerd op bloedstalen van Rode Kruis-donoren. Het laatste rapport hierover kwam in mei online. Een nieuw rapport wordt eind deze maand verwacht, maar de vraag is of de bloeddonoren van het Rode kruis wel representatief zijn voor de bevolking.

Prof. dr. Pierre van Damme, lid van de Taskforce Vaccinatie, pleit tijdens een persbabbel begin deze maand eveneens voor het opstarten van serologisch onderzoek. ‘Vanuit wetenschappelijk standpunt zouden we dit graag terug opzetten. Tijdens het begin van de crisis hebben we, in samenwerking met een aantal labo’s, stalen verzameld. Dat deden we om een idee te krijgen van de achtergrondimmuniteit. Ik denk dat het wenselijk is om dit onderzoek te herhalen. Maar we moeten daar dan wel fondsen voor vinden.’

Dr. Dirk Ramaekers, hoofd van de Taskforce, deelt die mening en gaat zelfs verder. ‘Voor ons en voor de Hoge Gezondheidsraad is het een probleem dat we ons moeten baseren op studies die enkel de antistoffen, de zogenaamde humorale immuniteit, in beeld brengen. We weten dat die antistoffen na verloop van tijd afnemen. We zouden studies moeten hebben die de globale immuniteit, op basis van T- en B-cellen, in kaart brengen en opvolgen. Die studies zijn echter zeer arbeidsintensief en kosten ook aanzienlijk meer.’

Kostenefficiënter om gewoon iedereen een booster te geven

Prof. dr. Pieter Vermeersch, klinisch bioloog in het UZ Leuven, geeft toelichting bij de haalbaarheid van die plannen. ‘Serologisch onderzoek waarbij de aanwezigheid van antistoffen bepaald worden, behoort zeker tot de mogelijkheden. Daar kunnen we -vanuit klinisch standpunt- ook iets mee doen. We weten dat er een correlatie is tussen de aanwezigheid van antistoffen en de bescherming die je geniet tegen het virus, al blijkt die bescherming niet perfect te zijn. Dat blijkt uit het aantal herbesmettingen bij mensen die het virus al opliepen, maar evenzeer uit de doorbraakinfecties na vaccinatie. Het meten van die antistoffen is op zich niet duur.’

‘Anders zit het bij het bepalen van T- en B-celimmuniteit. Dat gaat over zeer complexe testen, die ook aanzienlijk duurder zijn. Je moet dan die cellen na bloedafname isoleren, wat zeer arbeidsintensief is. Er bestaat wel een alternatieve piste, waarbij je gaat kijken op RNA-niveau, maar ook dat is een kostelijke optie. We spreken dan over tientallen euro’s per persoon. Logistiek is dit ook moeilijker. Dit is in elk geval een stuk duurder dan het bepalen van antistoffen. Daarbij kan je je de vraag stellen wat die informatie ons bijbrengt op klinisch gebied. Bij het testen op antistoffen kan je bepalen of iemand nog voldoende bescherming geniet. Indien dat niet het geval is, kan je opteren voor een boostervaccin. Maar ik vraag me af of het dan niet makkelijker is om iedereen een booster te geven. Qua kostprijs zal dat efficiënter zijn dan eerst te testen, want ook dat kost geld.’

Covid Safe Ticket (CST) niet zaligmakend

De vraag is echter of mensen met antistoffen op eigen kracht verder kunnen. Moeten zij nog bijkomend worden gevaccineerd?

‘Dat hangt af van de toestand van hun immuunsysteem. Dé vraag is eerder hoelang die bescherming standhoudt. Bij andere coronavirussen -de zogenaamde seizoensgebonden coronavirussen die verkoudheid veroorzaken- hebben we duidelijk kunnen vaststellen dat zes maand tot een jaar na besmetting reïnfectie mogelijk is. Het is 100% zeker dat er geen sprake is van levenslange bescherming bij dit soort virussen. Je kan wel levenslang circulerende B- en T-cellen hebben, maar de vraag is of die gaan beschermen tegen reïnfectie. Dat is tot nu toe nog nooit bewezen.’

‘Na vaccinatie kan je ook terug besmet worden. Vandaar dat sommigen ook beweren dat jaarlijkse boosters aan de orde zijn. We zien nu ook dat er doorbraakinfecties zijn na vaccinatie. Maar ik durf te stellen dat na een natuurlijke infectie vaccinatie voor een betere bescherming zorgt, al is het niet evident om dit hard te maken. Die bescherming is nooit 100%… Vandaar dat het niet echt logisch is dat gevaccineerden niet meer getest moeten worden.’

Dat zet het principe van het CST, zoals sommigen het binnen de overheid doorduwen, wel op de helling…

‘De overheid probeert het simpel te houden voor de burgers om hen te motiveren om zich te laten vaccineren. Ik raad vaccinatie ook absoluut aan. Maar het is wel zo dat een gevaccineerde het virus nog steeds kan doorgeven, al is de kans wel kleiner. Het is dus niet logisch te stellen dat gevaccineerden onder elkaar zonder getest te worden veilig zijn. De politici hebben de vaccinatie verkocht als een instrument dat je toegang geeft tot het publieke leven, waardoor je verlost wordt van de PCR-test. Dat is te kort door de bocht. Hetzelfde geldt voor de testen op antistoffen. Wij op het terrein zijn daar altijd wat terughoudend in geweest. Ik ben akkoord dát we die kunnen gebruiken, maar het grote probleem is dat de overheid ze wil gebruiken om mensen met antistoffen vrij te stellen van de PCR-test. Dat is niet correct, daar kunnen wij ons niet in vinden.’

‘Het CST betekent wel iets, de kans dat je het virus draagt is kleiner. Een CST is slechts risicobeperkend. Je moet wel nog aan risicomanagement doen: wanneer je hoest, zou je getest moeten worden. Maar je kan natuurlijk niet permanent iedereen aan een PCR-test onderwerpen. Dat is ook wat de huisartsen nu naar voor brengen, daar heb ik begrip voor. Het principe om de antistoffentest mee te nemen in het verhaal van risicobeperking is logisch, maar niet zaligmakend.’

Jaarlijks opnieuw vaccineren lijkt onontkoombaar

‘Ik durf te stellen dat de vaccins maar een jaar zullen meegaan. We gaan — in alle eerlijkheid — dus jaarlijks moeten hervaccineren wanneer we de vaccins optimaal werkend willen houden.’

We komen dus in een vergelijkbaar scenario terecht als bij influenza (griep – nvdr), een jaarlijkse prik om bescherming te garanderen?

‘Er is een verschil: bij influenza gaat het over verschillende stammen. In principe heb je een goede en lange bescherming nadat je met een bepaalde stam werd geconfronteerd, tegen die bewuste stam. Daarom is herinfectie onwaarschijnlijk. Maar er is bij influenza een grote drift and shift tussen de verschillende stammen. Die veranderen aan een gigantisch tempo. De jaarlijkse griepprik focust telkens op andere stammen, die voor dat seizoen verwacht worden.’

‘Bij coronavirussen kan je door dezelfde stam, dezelfde variant, opnieuw besmet worden. Dat is een ander verhaal. Vandaar mijn conclusie dat er jaarlijks opnieuw gevaccineerd zal moeten worden.’

Winny Matheeussen

Enige tijd geleden geboren, in de herfst. Momenteel levend.