fbpx


Wetenschap
Lieven Annemans

Lieven Annemans: ‘Vooral ongelukkiger tijdens tweede lockdown’




Dat de coronacrisis een grote impact heeft op ons geluk, dat ervaren we allemaal. Hoogleraar gezondheids-en welzijnseconomie Lieven Annemans deed er onderzoek naar. De cijfers bevestigen dat de impact van de lockdowns groot en negatief is. Vooral sinds de tweede lockdown is dit duidelijk merkbaar. Doorbraak Radio vroeg Annemans om toelichting. Geluk in coronatijden Wat is geluk? Volgens Annemans moet geluk geïnterpreteerd worden in de zin van een gelukkig bestaan, hoe tevreden je bent met je leven. Dat is dus…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Dat de coronacrisis een grote impact heeft op ons geluk, dat ervaren we allemaal. Hoogleraar gezondheids-en welzijnseconomie Lieven Annemans deed er onderzoek naar. De cijfers bevestigen dat de impact van de lockdowns groot en negatief is. Vooral sinds de tweede lockdown is dit duidelijk merkbaar. Doorbraak Radio vroeg Annemans om toelichting.

Geluk in coronatijden

Wat is geluk? Volgens Annemans moet geluk geïnterpreteerd worden in de zin van een gelukkig bestaan, hoe tevreden je bent met je leven. Dat is dus meer dan gelukkige momenten hebben, benadrukt hij. ‘We zien dat er op een paar maanden tijd een echte knik gekomen is in het geluk van de Belgen.’ Voor de crisis was al 22% van de Belgen ongelukkig, vandaag is dat al 30%. Dat is zeer veel, zegt Annemans. ‘Veel mensen zijn neerslachtig en vinden weinig levensvreugde.’

Er zijn twee methodes die internationaal gebruikt worden om geluk te meten, zegt Annemans. Bij de eerste methode wordt er aan de deelnemers gevraagd om zich een ladder in te beelden met tien treden. De hoogste trede is daarbij het best mogelijke leven, de onderste het minst goede. Waar situeren de deelnemers hun eigen leven? ‘Wie vijf of minder scoort, is niet gelukkig met zijn of haar leven.’

Bij de tweede methode wordt aan de deelnemers gevraagd hoe vaak ze negatieve emoties — zoals jaloezie of angst — hebben ervaren. Ook worden ze gepolst over de frequentie van postieve emoties, zoals sympathie en vreugde. Uit Annemans’ onderzoek blijkt dat de groep ongelukkige mensen groter is geworden. Maar ook opvallend: de groep van écht gelukkige mensen — die zichzelf een acht of hoger geven op de ladder — is gekrompen. ‘Daar is een daling merkbaar van 40 naar 30%.’

Het begin van de crisis

De eerste bevraging liep tot april 2020. Eigenlijk had die vroeger moeten aflopen, maar door de bevraging te verlegen kon een beeld kon worden geschetst van de impact op het geluk tijdens de eerste zes weken van de crisis. Op dat moment was er nog niet zo’n sterk effect merkbaar, zegt Annemans. ‘Sommige mensen werden zelf gelukkiger, door de nieuwe ontdekking van het thuiswerk en nieuwe connecties met de buren.’ Maar nu de lockdown zich herhaalt, zien de resultaten van het onderzoek er helemaal anders uit.

Algemeen gaat het dan over zaken als in goede omstandigheden leven, zich veilig voelen, zich nuttig kunnen maken en zich kunnen ontplooien. Die factoren dragen bij tot geluk. In het recente onderzoek keken de onderzoekers dan weer vooral naar wat de factoren zijn die ervoor zorgen dat mensen ongelukkig zijn. ‘Gebrek aan autonomie speelt daar hard in mee.’ Mensen zijn gefrustreerd in hun psychologische behoefte aan autonomie. Ze willen zelf kunnen bepalen wat ze doen, zegt Annemans. Nu wordt ongeveer alles bepaald door anderen. Ook stijgende eenzaamheid en grote angst voor het virus spelen mee in de stijging van het aantal ongelukkige mensen.

Uit het onderzoek blijkt wel dat we meer betrokkenheid voelen tegenover anderen. We zijn dan wel eenzamer door de coronamaatregelen, maar de weinige contacten die we mogen hebben zijn wél diepgaander.  ‘Dat is natuurlijk wel maar een gemiddelde’, zegt Annemans. Niet iedereen ervaart dit op dezelfde manier.

Demografische elementen

De oudere generaties voelen de angst het sterkste, terwijl het vooral jongeren zijn die last hebben van eenzaamheid. Maar 1 op 5 van de jongeren voelt zich niet eenzaam. ‘Dat fenomeen is ook merkbaar bij ouderen, maar minder sterk.’

Werk hebben draagt bij tot geluk bij de actieve bevolking. Maar door de huidige maatregelen is de invulling van dat werk sterk veranderd. ‘Sommigen kunnen zeer goed om met het verplicht telewerken, bij anderen loopt dat minder vlot.’ Telewerk is dus niet voor iedereen zaligmakend. Een belangrijke factor in het geluk op het werk in de omstandigheden van het verplicht telewerken is de rol van de leidinggevende.

Het verschil tussen de eerste en tweede golf

In de eerste golf waren er een aantal veranderingen merkbaar, maar niet spectaculair. ‘Sommigen werden iets ongelukkiger, anderen zelf gelukkiger.’ Sinds de tweede golf is het geluk er in het algemeen sterk op achteruit gegaan. ‘De Belgen zijn nog nooit zo ongelukkig geweest als nu in vergelijking met de metingen van de afgelopen decennia.’

De overheid moet dit ernstig nemen. Zo moet zeker in de communicatie een ‘cultuur van angst’ vermeden worden, vindt Annemans. ‘Het is een ernstig virus, maar een cultuur van angst is nefast.’ De maatregelen moeten zinvol zijn en er moet rekening worden gehouden met de slachtoffers van de lockdown. Maatregelen die meer kwaad doen dan goed moeten in vraag gesteld worden, vindt Annemans. ‘Geluk moet mee in rekening worden gebracht.’  Daarnaast kunnen de lokale overheden de sociale cohesie prberen te bevorderen.

Redacteur artikel: Rani De Leeneer

Luister ook naar onze andere podcasts


[ARForms id=103]

David Geens

David Geens is IT-engineer en bestuurder en investeerder in verschillende vennootschappen. Bij Doorbraak focust hij zich op de audiovisuele activiteiten zoals de podcast en video interviews.

Dit artikel delen


Als abonnee kan u dit artikel gratis verspreiden via sociale media en doorsturen naar uw vrienden. Zij zullen dit artikel volledig kunnen lezen zonder abonnee te zijn of zonder een (proef)abonnement te nemen. Zij krijgen bij het lezen de vermelding dat dit artikel door u wordt aangeboden. Als u dit via email doorstuurt, wordt het emailadres van uw vriend niet genoteerd in de databank.

Commentaren en reacties


Kijk vooraf even op onze Spelregels en technische problemen
Commentaar open
Reacties - klik hier
Als ingelogde bezoeker kan u hier de reacties lezen en deelnemen aan het debat.
Reacties - klik hier
Als ingelogde bezoeker kan u hier de reacties lezen en deelnemen aan het debat.