fbpx


Multicultuur & samenleven

Moet de wolf zijn terrein afzeiken?




Dat vraag ik me dus af. Op deze belangrijke vraag heb ik zelfs een antwoord klaar. Maar om dit antwoord ook plausibel te krijgen, moet ik eerst een fragmentje uit Homeros’ Ilias citeren, waar in de zestiende zang de krijgers van de snelvoetige Achilleus vergeleken worden met wolven. Zoals bij hem gebruikelijk vergeet Homeros dan even die krijgers om zich elf verzen lang helemaal te verliezen in de gedragingen van een roedel verscheurende wolvenbeesten. Hier gaan we: Zij waren net…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Dat vraag ik me dus af. Op deze belangrijke vraag heb ik zelfs een antwoord klaar. Maar om dit antwoord ook plausibel te krijgen, moet ik eerst een fragmentje uit Homeros’ Ilias citeren, waar in de zestiende zang de krijgers van de snelvoetige Achilleus vergeleken worden met wolven. Zoals bij hem gebruikelijk vergeet Homeros dan even die krijgers om zich elf verzen lang helemaal te verliezen in de gedragingen van een roedel verscheurende wolvenbeesten. Hier gaan we:

Zij waren net als wolven die rauw vlees

Verslinden met een hart dat overloopt

Van een verschrikkelijke grote vechtlust.

Zij doodden in de bergen een groot hert

Met hoornen en nu vreten zij het op,

hun wangen alle dieprood van het bloed.

In horde gaan zij dan met smalle tongen

Het oppervlak van donker water slurpen

Dat duister uit een bron stroomt en ze spuwen

er bloed uit van de moord. Hun pens zit vol,

Een onverschrokken hart huist in hun borst –

Zo repten de bevelhebbers en leiders

Der Myrmidonen zich rond de voorname

Vriend van Achilleus met de snelle voeten

Wolfshonger

Zoals die wolven waren dus die Helleense krijgers. Zo had Homeros ook de Griekse wolven geobserveerd. En evenzo is men drie millennia lang het naturel van de wolf blijven observeren. De wolfshonger van de wolf Isengrim (in de Reynaert en bij Louis Paul Boon) is een honger waarvoor hij alles veil heeft,  die hem fataal wordt en hem finaal achterlaat als een verhakkelde vieze vod met gaten. Dat de wolf het lam van Jean de la Fontaine vreet is geen sprookje. Of het geitje van Monsieur Séguin. Of het Roodkapje van Charles Perrault, dat kwam ook voor. Veel demonisering kwam daar niet aan te pas, temeer omdat niet alleen mensen met wolven vergeleken werden (geldwolven bijvoorbeeld) maar veel vaker nog wolven mensachtige trekken toebedeeld kregen, zoals in de fabels van Aesopus.

Veel sprookjesachtigs is daar evenmin aan. De wolf is ook echt een boze wolf. Een niet te temmen beest. Wat eraan getemd kon worden, werd na tienduizend jaar hond. De rest is en blijft wolf.

Profeet Isaias

Het moderne en actueel zeer gevaarlijke sprookje van de wolf is ongeveer twintig jaar oud – tenminste als je abstractie maakt van de paradijselijke visioenen van de profeet Isaias waar in een Hebreeuws Arcadië ‘de wolf met het lam zal verkeren en de luipaard bij de geitenbok zal nederliggen’ * Maar na deze oudtestamentische profeet moet men wachten tot de dag van vandaag vooraleer men mensen vindt die deze eindverwachting reeds op aarde tot werkelijkheid proberen te maken. De Groenen, de ecologisten en de utopisten die de wereld opnieuw willen verwilderen (rewilding the world)** zijn nu van plan dat paradijs te herstichten ten koste van veel menselijke leefwereld.

Burgerwolven en probleemwolven

In de hoofden van deze activisten speelt de wolf een belangrijke rol. Hun nieuwe sprookje vertelt dat de wolf eigenlijk niet meer lijdt aan Isengrims vraatzucht. Hij eet niet meer het malse meisje met het rode kapje. Hij houdt zich aan zijn zogenaamd ‘dieet’ van ree en ever. In dit groene sprookje is hij eigenlijk een burger van dit land die van plan is zich aan de regels te houden. Hij staat onder contract.***  Maar omdat de auteurs van dit verhaaltje ook wel moeten toegeven dat het in des wolven aard ligt om allerlei reële en figuurlijke grenzen te overschrijden, heeft men de wolvenpopulatie semantisch opgedeeld in enerzijds gewone, braaf-burgerlijke wolven en anderzijds ‘probleemwolven’. Probleemwolven bijten en vreten – maar dan op abnormale wijze. Hen wordt zowaar hondsdolheid aangewreven. Burgerwolven bijten en vreten ook, maar dan op normale wijze – nog steeds volgens het sprookje. Een wolf die een vette vaars reduceert tot de restanten van honderd koteletten, zo’n wolf is een gewone wolf en die moet je dus met rust laten. Op zijn dieet staan trouwens ook koe, lama en shetlandpony. Normale wolf.

Dit moderne sprookje wil niet geweten hebben dat al die wolven vroeg of laat probleemwolven worden. De voorstanders van de herintroductie van de wolf in Vlaanderen spelen hiermee een semantisch spelletje. In onze habitat vormt namelijk elke wolf een probleem.

Riedels over roedels

Ik heb nooit ergens een steekhoudend argument mogen lezen waarom een verscheurend wild dier in dit land zomaar los mag rondlopen. De aangevoerde argumenten pro wolf zijn eerder mysterieus. Bijvoorbeeld: de wolf zou het natuurlijke evenwicht in het ecosysteem herstellen. Of bijdragen tot een rijkere biodiversiteit. De berichten over de schade die de wolf in Limburg veroorzaakt wijzen eerder op het tegendeel. Tot een andere categorie behoort de redenering dat de hond van de wolf afkomstig is, in feite een gedomesticeerde wolf is en dat precies hierom de wolf hier (weer) thuishoort.

Wie deze redenering doortrekt moet de leeuw herintroduceren omdat we hier katten houden. En ten slotte is er de zoektocht naar de oorsprong van de diabolisering van de wolf, met steevast de conclusie dat dit de schuld van Jezus zelf is met zijn antropocentrische haat-uitspraken. Bij Mattheus staat er immers ‘Wacht u van valse profeten, die in schaapsklederen tot u komen, maar van binnen zijn zij grijpende wolven’****. En daarom is de wolf in het Westen niet graag gezien!

Van zodra deze argumenten een natuurlijke dood gestorven zijn, worden de wolvenamateurs persoonlijk. Volgens hen kennen de tegenstanders van de wolf (jagers en boeren) niets, maar dan ook niets van de natuur. Zij zijn losers, verliezers in het maatschappelijke debat die een achterhoedegevecht leveren (Dirk Draulans in Knack). De Limburgse burgemeester die het over probleemwolven durft te hebben is een ‘probleemburgemeester’ die ‘prietpraat’ verkoopt en aan ‘angstmakerij’ doet (Jan Loos van Welkom Wolf).

Als dat allemaal niet meer blijkt te pakken en men zich realiseert dat de Wolf hier juist niet welkom is, wordt er in de tientallen krantenstukken die ik hierover las  naar het ultieme argument overgeschakeld. Het is tweeledig. Enerzijds wordt dan geponeerd dat de wolf hier nu eenmaal is en dus niet meer weggaat, maak er u maar een gedacht van. Anderzijds monden deze artikelen vaak uit op een dreiging met straf. De wolf ook maar iets in de weg leggen is strafbaar. Wie er een probeert te mollen, staan boetes en gevangenisstraf te wachten. Het Europees Hof voor de Rechten van de Wolf heeft aldus beslist.

Ons rest dus slechts eerlijk te proberen met de wolf Samen te Leven. Volgens Draulans is dit slechts een kwestie van goede wil onzerzijds (niet van wolverzijds).  Maar wat moeten we dan in concreto doen opdat de wolvenpredikanten tevreden zouden zijn? Wel, de drie oplossingen die ik hier zal aanhalen hebben alle met territorium te maken.

Wolfproof

Ten eerste zijn er natuurlijk de ‘wolfproof’ ofte wolfwerende of wolfbestendige omheiningen, waar de wolf noch boven noch onder kan. Dat is een hele revolutie op zich, met zware consequenties. Waar een gewone omheining ertoe dient om te beletten dat het vee uit de weide ontsnapt, dient een wolfbestendige  omheining ertoe om te beletten dat de wolf in de weide stapt. Een wereld van verschil. Het komt er gewoon op neer dat de omheining rondom ons zit en niet rond de roedel. Wij zijn het die afgerasterd worden, niet de wolf: die mag en kan als vrije burger immers overal rondlopen waar hij wil, op paadjes en landwegen, op akkers en weiden, in het bos en op de hei en overal waar een onbevoegde mens niet eens mag komen. En wie de wolf dan toch ontmoet, mag niet bewegen en liefst niet met de ogen knipperen.

De omheining helpt dus niet echt. Wel nuttig zijn twee methodes die door wetenschappers ontwikkeld werden en die het ‘Samenleven met de wolf ‘echt zouden kunnen bevorderen. Het basisprincipe daarvan luidt: wil je samenleven met de wolf, doe dan zoals de wolf.

Huilen met de wolven

Eerste methode. U weet dat er een uitdrukking bestaat om te zeggen hoe gevaarlijk het is om een afwijzende houding aan te nemen tegenover de heersende opinie die gestuurd wordt door de machtigen. De wolf is machtig, dus je moet met hem meedoen. Men moet dus huilen met de wolven in het bos. En niet alleen figuurlijk, dat is nu mijn punt. Mensen moeten letterlijk het wolvengehuil nabootsen om de wolf te kennen te geven dat zij, de mensen, zich in de omgeving bevinden. Dan kan de wolf zich daarnaar schikken.

Wat ik hier vertel is pure wetenschap. In haar anti-antropocentrische boek Huilen met de wolven vermeldt de dierenantropologe Barbara Noske dat verscheidene wolvenonderzoekers geregeld met de wolven meehuilen ‘om op wolvenmanier contact met ze te maken’.****** Vaak nemen de onderzoekers het initiatief: als ze het wolvengebied binnenkomen huilen ze naar de wolven om ze te localiseren, en de wolven huilen terug.

Is dat nu geen na te volgen voorbeeld voor de voorstanders van de vermeerdering van de wolvenpopulatie in Limburg? Ik stel dan ook voor dat diegenen die het toch al gewend zijn om figuurlijk met de wolven mee te huilen, ook hier het voortouw nemen en ’s nachts beleefd huilend vragen aan de wolven welke boerderij ze nu weer op het oog hebben. Laten uitproberen door de mannen van ‘Welkom Wolf’. Ze moeten er toch iets voor over hebben.

Zeiken met de wolven

Maar er bestaat nog een tweede en efficiëntere maar even wetenschappelijke methode waarvoor we nog meer liefhebbers nodig hebben. De talrijke dierenfilosofen die stukjes schrijven voor de kwaliteitskranten kunnen hier hun beste beentje voorzetten. Ze moeten er wel voor uit hun bed (want de wolf opereert ’s nachts) en daags voordien veel gedronken hebben. Diezelfde Barbara leert namelijk uit de studie Never Cry Wolf  hoe de auteur op het lumineuze idee kwam om zijn terrein af te bakenen of te markeren op wolvenmanier, namelijk met behulp van zijn urine. Wanneer wolven de menselijke markering opsnuiven respecteren ze namelijk ook het humane territorium. Ze blijven er buiten. Terwijl ze een gewone wolfproof omheining toch proberen te verschalken, deinzen ze terug voor de urinegrens.

Het terrein afzeiken – dat is iets wat de wolvenvoorstanders tot nu toe slechts met woorden en figuurlijk hebben gedaan. Nu kunnen ze eens tonen dat ze het menen. Ze nemen ook een hele last van de wolf weg; het is dan de taak van de mens om grenzen te stellen. Bevordert het Samenleven met de wolf. Omdat de vereiste hoeveelheid urine onmenselijk groot moet zijn, stel ik voor dat alle leden van Welkom Wolf plus Knack-auteur Dirk Draulans opgeroepen worden om hieraan mee te doen.

Ze kunnen ook het huilen en het zeiken proberen te combineren, dat scheelt.

*Ilias in de vertaling van Patrick Lateur, zestiende zang, p. 442.

**Isaias 11:6.

***Boek van Caroline Fraser; actie van Richard Attenborough.

****Zoals in het sprookje van Annet Schaap (sic) in haar verzamelbundel  De Meisjes. Zeven sprookjes. Querido, 2021, p. 51-80.

******Barbara Noske, Huilen met de wolven. Een interdisciplinaire benadering van de mens-dier relatie. Van Gennep, Amsterdam, 1988, p. 215-16. Aan het vermelde voorbeeld ontleent ze haar titel, want jammer genoeg gaat het boek helemaal niet over wolven. Volgens haar moet de mens leren ‘huilen met de wolven’.

Luister ook naar onze andere podcasts


[ARForms id=103]

Jean-Pierre Rondas

De auteur is voorzitter van Stem in 't Kapittel vzw, de uitgever van Doorbraak

Dit artikel delen


Als abonnee kan u dit artikel gratis verspreiden via sociale media en doorsturen naar uw vrienden. Zij zullen dit artikel volledig kunnen lezen zonder abonnee te zijn of zonder een (proef)abonnement te nemen. Zij krijgen bij het lezen de vermelding dat dit artikel door u wordt aangeboden. Als u dit via email doorstuurt, wordt het emailadres van uw vriend niet genoteerd in de databank.

Commentaren en reacties


Kijk vooraf even op onze Spelregels en technische problemen
Commentaar open
Reacties - klik hier
Als ingelogde bezoeker kan u hier de reacties lezen en deelnemen aan het debat.
Reacties - klik hier
Als ingelogde bezoeker kan u hier de reacties lezen en deelnemen aan het debat.