fbpx


Binnenland, Ethiek, Politiek
De Keizer heeft volgelingen

Rondas: De onethische politiek van Frank-Alexander De Croo-Vandenbroucke




Frank Vandenbroucke en Alexander De Croo zijn van hetzelfde laken een lelijk pak. Allebei hebben ze onlangs en langs de neus weg uitspraken gedaan die zonder veel protest in pers en publieke opinie gepasseerd zijn, maar die niet veel goeds beloven voor de democratie in de staat België. ‘U bent fundamenteel onethisch’. Dat was op 25 maart jongstleden het antwoord, in de Kamer van Volksvertegenwoordigers, van minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke op een parlementaire vraag van N-VA kamerlid Kathleen Depoorter.…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Frank Vandenbroucke en Alexander De Croo zijn van hetzelfde laken een lelijk pak. Allebei hebben ze onlangs en langs de neus weg uitspraken gedaan die zonder veel protest in pers en publieke opinie gepasseerd zijn, maar die niet veel goeds beloven voor de democratie in de staat België.

‘U bent fundamenteel onethisch’. Dat was op 25 maart jongstleden het antwoord, in de Kamer van Volksvertegenwoordigers, van minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke op een parlementaire vraag van N-VA kamerlid Kathleen Depoorter. Zou zo’n aantijging ooit eerder uit de mond van een minister zijn gekomen? Het valt na te gaan in de parlementaire verslagen sinds 1831, maar ik verwed er iets moois op dat Meester Frank hier een hoofdvogel heeft afgeschoten. Normale, minder onderlegde ministers zeggen zulke dingen niet. De modale Nederlandstalige sterveling verstaat onder de uitspraak ‘u bent fundamenteel onethisch’ zoiets als ‘u bent immoreel’ of desnoods ‘u bent amoreel’. Maar dat bedoelde Meester Frank niet. Hij trok de deugdzaamheid van het kamerlid niet in twijfel. Normalerwijze komt deze zin in zijn taalgebruik eerder neer op ‘u bent een stomme trut die geen benul heeft van waar ik mee bezig ben’. Echter, als ik de zin zo interpreteer, ben ik nog genadig. Want hij zou het verwijt ook woord-voor-woordelijk ernstig gemeend kunnen hebben: u-bent-fun-da-men-teel-on-ethisch. Mocht dat het geval zijn, dan is er ook iets ernstigs aan de hand met zijn democratiebegrip. Ik vrees dat dit het geval is.

Paracetamol wel, vaccins niet uit India

Wat had Kathleen Depoorter gezegd of gesuggereerd dat haar op zo’n zware beschuldiging kwam te staan? De verslagen en de filmpjes van het incident zijn raadpleegbaar: ze had het over de trage Europese levering, het gemak waarmee de minister zich daarin schikte, over de gebrekkige levering van vaccins die nochtans in Europa en in Vlaanderen worden gefabriceerd, en over Vandenbrouckes weigering om te onderzoeken of men kon ingaan op het aanbod van het Serum Institute of India, dat immers ook het AstraZeneca vaccin produceert, om anderhalf miljoen dosissen aan te kopen. Ze voegde eraan toe dat ‘onze paracetamol en onze pacemakers wel uit India komen, waarom onze vaccins dan niet?’
VDB werd pisnijdig. Het werd onmiddellijk duidelijk dat hij hier niet ten gronde wou op ingaan. Zonder enige verdere uitleg noemde hij het Indische aanbod ‘malafide’ – misschien ging hij ervan uit dat Depoorter zijn nadere toelichting toch niet zou begrepen hebben? Uit haar vorige interventies had hij onthouden dat ze apothekeres van beroep was, vandaar zijn retorische vraag of zij die miljoenen vaccins misschien in haar eigen apotheek zou aanmaken – het soort van opmerkingen waarvoor journalisten het woord ‘fijntjes’ van stal halen. Hij besloot met de uitsmijter dat de vragenstelster ‘fundamenteel onethisch’ was.

Zij had niet iets onethisch gezegd, nee, zij was en is zelf, in haar persoon, onethisch. Wat ze gezegd had zegt immers ook de kritiek in heel Europa, tot in de Wereldgezondheidsorganisatie toe. Tegenover de voorsprong van Israël, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten functioneert de hele EU als een logge machine, dat weet onderhand iedereen. Waarbij ook de federale Ministeries van Mislukkende Maatregelen niet vrijuit gaan. Voor een vergeten Belgische handtekening die ons 2,5 miljoen vaccins heeft doen mislopen moet men zich niet achter de rug van de Europese Commissie verschuilen. De Belgische track and trace mislukte ook zonder Europa. Voor ten dode opgeschreven, onnozele regels als het verplichte raamzitten in de treinen met bestemming Vlaamse kust zijn geen Europese richtlijnen verantwoordelijk.

Ik vrees dat Vandenbroucke het onethisch vindt dat een oppositielid op het falen van de federale strategieën wijst. Ik vrees dat Meester Frank het onethisch vindt dat een lid van een parlement, dat in het democratische bestel sowieso al uitgeschakeld is, een suggestie durft te doen om een probleem op te lossen.

Maar vanwaar dan de zwaarte en de ernst van die persoonlijke beschuldiging? In plaats van Kathleen Depoorter had ik de beschuldiging uit het verslag laten schrappen, dat is in de geschiedenis van de Kamer al voor veel minder gebeurd. Ik ben bang dat de huidige voorzitster de draagwijdte en de strekking van VDB’s uitspraak niet eens begrepen heeft. Suggestie: zonder dat de voorzitster hamerde kon hij dat gerust zeggen omdat Depoorter in zijn ogen niet zomaar een lid van de oppositie is, maar daarenboven nog eens lid van een rechtse partij, en vanuit zijn starre blik zijn rechtse partijen per definitie onethisch. Ergo: als dit oppositielid iets zegt, is ze vanzelf en in heel haar persoon ‘fundamenteel onethisch’. Heeft iemand een andere uitleg?

‘Pandemie verdraagt geen politiek’

Mocht er zo iemand zijn, dan zou die iemand wel rekening moeten houden met de tweede uitspraak die ik heb opgetekend, en die volkomen spoort met Meester Franks oprisping.

Het was de dag na het incident in de Kamer, 26 maart. De federale regering had de deelregeringen (versta: Vlaams onderwijsminister Ben Weyts) op bedillerige wijze, stijl Vandenbroucke, ‘terug naar de tekentafel’ gestuurd met de bedoeling deze al te populair wordende Vlaamse ‘rechtse’ minister Weyts de scholen een extra week te doen sluiten. Federaal eerste minister Alexander De Croo kwam het uitleggen, en hij zei: ‘Als we dit jaar één ding geleerd hebben, dan is het dat die pandemie geen politiek verdraagt. De pandemie heeft crisisbeheer nodig, wendbaarheid, koelbloedigheid.’ Een krant titelde: ‘Een pandemie verdraagt geen politiek: De Croo is het gehakketak beu’.

Het heeft er inderdaad alle schijn van dat de Positief Ingestelde Persoon De Croo politiek gelijkstelt met gehakketak, en beraadslagingen aan de directietafel van een bedrijf verkiest boven ‘politiek’ in de slechte zin van het woord. Maar dat staat er niet. Er staat dat een pandemie geen politiek verdraagt. Wat verdraagt een pandemie dan wel? Niet veel heb ik de indruk, en al zeker geen vragen stellende apothekeres in het parlement.

Godsvrede met 11 miljoen

Merkwaardig. Ben ik de enige die aan Kaiser Wilhelm dacht, die bij het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog in augustus 1914 in de Rijksdag de onsterfelijke woorden uitsprak ‘Ich kenne keine Parteien mehr, kenne nur noch Deutsche’? Der Burgfrieden, de godsvrede heette dat toen. Ook de keizer maakt zich toen illusies. De waarheid is dat zelfs onder een dictatuur de politiek zich niet laat afschaffen. Ze wordt wel ongeregelder, ondergrondser, privater en ondemocratischer.

Het verschil met Kaiser Wilhelm is dat Vandenbroucke en De Croo wel degelijk nog partijen kennen. Ze kennen vooral de N-VA, aan wie ze onenigheid verwijten; aan wie ze verwijten aan politiek te doen; aan wie ze de schuld voor mislukkingen willen toeschuiven – iets wat duidelijk blijkt uit de regeringsgeïnspireerde krantentitels: maatregelen ‘ontploffen in het gezicht van Jan Jambon’ of ‘Onenigheid over scholensluiting toont coronafalen N-VA’ – alsof N-VA in de regering zit…

Een dubbelstandbeeld

Dat brengt me tot de vraag wie de staatsman is, of wie achteraf, na gedane zaken, als staatsman zal beschouwd worden. Het is me opgevallen dat ‘staatsmannen’ diegenen zijn die met de democratie hardhandig, laten we zeggen ‘soeverein’ zijn omgesprongen. Is de staatsman dan diegene die in staat is om in tijden van nood politiek te bedrijven terwijl hij democratische bezwaren opzijzet en autocratisch begint te reageren? Hoe verhoudt de staatsman zich tot de democratie? Wordt hij staatsman precies doordat hij in zijn politiek handelen de democratie een voetje heeft gelicht? Of is de staatsman diegene die het politieke spel zodanig beheerst dat men hem nadien zijn ‘soevereine’ handelen vergeeft?

Zou het dan echt zo zijn dat democratie gevaarlijk is in coronatijden? Is de prijs die we voor onze veiligheid moeten betalen de ontmachtiging van de democratie? Dat is wat De Croo theoretisch beweert en wat Vandenbroucke in de praktijk toepast. Volgens deze ‘leer’ is parlementaire controle, als controle, onethisch en handelt alleen de soevereine beslisser ethisch, die immers beweert over alle informatie te beschikken. Laten we een dubbelstandbeeld voor dit duo oprichten, met het opschrift ‘Het volk aan zijn twee fundamenteel ethisch ingestelde staatsmannen’. We zetten er de pot met rode verf alvast naast.

Luister ook naar onze andere podcasts


Jean-Pierre Rondas

De auteur is voorzitter van Stem in 't Kapittel vzw, de uitgever van Doorbraak