fbpx


Buitenland, Cultuur

IJslandse cinema: over schapen, paarden en mensen

IJsland
Titel
A White, White Day
Regisseur
Hlynur Palmason
In de zalen vanaf
19 februari 2020
Onze beoordeling
Meer info

Bekijk de trailer

Vanaf het prille begin telt Scandinavië mee in de internationale filmwereld met iconen als de Zweed Ingmar Bergman en de Deen Carl Theodor Dreyer. Vandaag zijn Lars von Trier en Thomas Vinterberg de meest prominente vertegenwoordigers. Als je IJsland rekent bij Scandinavië dan is de IJslandse cinema bedroevend lang onbekend en onbemind gebleven. De Noren hebben tenminste nog Erik Poppe en de Finnen, Aki Kaurismaki, de iconische chroniqueur van Finse melancholie. Maar IJsland, connais pas! Tot Rams in 2015 de hoofdprijs in…

Plus artikel - gratis maandabonnement

U heeft een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U heeft reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement



Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.







Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder je email adres en je naam en we maken een nieuw wachtwoord (als je een account hebt) of we maken automatisch een account aan.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Vanaf het prille begin telt Scandinavië mee in de internationale filmwereld met iconen als de Zweed Ingmar Bergman en de Deen Carl Theodor Dreyer. Vandaag zijn Lars von Trier en Thomas Vinterberg de meest prominente vertegenwoordigers. Als je IJsland rekent bij Scandinavië dan is de IJslandse cinema bedroevend lang onbekend en onbemind gebleven. De Noren hebben tenminste nog Erik Poppe en de Finnen, Aki Kaurismaki, de iconische chroniqueur van Finse melancholie. Maar IJsland, connais pas!

Tot Rams in 2015 de hoofdprijs in de Un Certain Regard-competitie won in Cannes en zo IJsland op de filmwereldkaart plaatste. Je kan het vergelijken met wat de Dardennes hebben gedaan voor België. Vóór hun twee Gouden Palmen waren we ‘des petit belges’ op het Cannesfestival, nu vraagt men beleefd, maar vooral bezorgd: ‘Il y a des belges en compétition?’

Identiteit

Rams toont aan dat identiteit internationaal succes niet in de weg staat. Integendeel. Rams is een film over twee norse broers die al veertig jaar communiceren via hun hond, met een dozijn donzige schapen in de hoofdrol. Vanaf de eerste beelden is het duidelijk dat in dit desolate landschap, de introverte boeren en de stoere schapen gemaakt zijn voor elkaar. Hoewel ver van ons bed, zijn die karakters toch zeer herkenbaar. Al snel wordt de film een festivalhit, in Gent zelfs met echte rammen voor de bioscoopingang.

Na het succes van Rams wordt een film van 2013 uit de vergeethoek gehaald, niet over schapen maar over paarden: Of Horses and Men, het eigenzinnig debuut van regisseur Benedikt Erlingsson. Vijf jaar later draait hij ook Woman at War (2018) over een milieuactiviste die als een moderne Robin Hood de strijd opneemt tegen hoogspanningsmasten. Boeiend, maar Of Horses and Men is veel representatiever voor rurale IJslandse dorpjes die sterk afhankelijk zijn van hun paarden, immers prestigieuze tekens van maatschappelijk aanzien.

Niet zo verwonderlijk dat paard en mens centraal staan! Iedereen die ooit IJsland bezoekt, kent de drie must-sees: een bezoek aan geisers waar je verzocht wordt binnen de omheining te blijven om je voeten niet te verbranden zoals het Ed Sheeran overkwam op zijn 25ste verjaardag. Vervolgens is het ’s avonds staren naar de Aurora Borealis. Last but not least is er een bezoek aan het IJslandse paard, een ras dat al meer dan duizend jaar zonder invloed van buitenaf wordt gefokt, een regelrechte afstammeling van het Europese oerpaard. De regels om dat zo te houden lijken draconischer dan die om het coronavirus buiten te houden: eens buiten, niet meer binnen. Een IJslands paard dat aan een kampioenschap in het buitenland deelneemt, moet na afloop verkocht worden en mag IJsland niet meer binnen. Dat mens en paard in symbiose leven te midden van het ruige landschap blijkt vooral uit een erg lugubere scene: immigrant Juan snijdt tijdens een sneeuwstorm uit wanhoop zijn trouwe viervoeter open voor een warme schuilplaats. In Rams gebeurt hetzelfde met een schaap. Dat regisseur Alejandro Iñárritu die IJslandse films kent, mag blijken uit The Revenant (2015) waarin ook Leonardo DiCaprio een sneeuwstorm overleeft in de ingewanden van zijn paard.

Jaloezie

A White, White Day is regisseur Hlynur Palmasons tweede film na Winter Brothers en is de perfecte opvolger van hogervernoemde films. Alle ingrediënten zijn aanwezig: een ruwe, stugge IJslander in een afgelegen huis in een verlaten landschap. Nieuw is het hoofdthema: wraak door jaloezie . ‘Jaloezie is voor de geest wat kanker is voor het lichaam,’ schreef Emanuelle Arsan!  Net als Hamlet wil de protagonist in deze film wraak nemen na de dood van een geliefde. Hoofdacteur Ingvar Sigurdsson wint met zijn vertolking de Semaine de la Critique-prijs. Terecht een revelatie! We hebben hem al eens zien schitteren in Of Horses and Men (2013), waar hij in de beginscène op een raszuivere merrie naar zijn vriendin draaft. Wanneer haar dekhengst zijn merrie bespringt terwijl hij er zelf nog op zit, verliest hij zijn waardigheid en schiet hij zijn merrie dood.

Erg opvliegend, dit personage van Ingvar Sigurdsson en dat is hij in A White, White Day nog meer. Hier vertolkt hij de rol van Ingimundur, een door jaloezie geobsedeerde politiecommissaris met een kort lontje. Hij werd op rust gesteld nadat zijn vrouw omkwam in een auto-ongeluk. Hoe dat ongeluk precies is kunnen gebeuren, toont de openingsscène. Die verwijst naar de titel: zo’n witte, witte dag met zichtbaarheidsgraad nul waarop lage witte wolken samensmelten met de besneeuwde weg. Een auto mist de bocht. Die van Ingimundurs echtgenote, zo blijkt later.

Barrières

De titel van de film verwijst naar een IJslands spreekwoord: wanneer de witte hemel de witte besneeuwde grond raakt, worden de barrières tussen de levenden en de doden tijdelijk opgeheven. Dat lijkt aanvankelijk ook te lukken en Ingimundurs verongelukte vrouw krijgt opnieuw een plaats in zijn leven. Een psycholoog hem door de politie toegewezen, staat hem bij in zijn rouwverwerking. Rust vindt hij door op een godvergeten strand en op het ritme van de seizoenen een huis te bouwen voor zijn dochter en kleindochter. Tot hij in de spullen van zijn overleden vrouw het bewijs vindt van haar ontrouw.

Het groenogige monster is ongenadig: hij zal postuum wraak nemen. Niet alleen op de minnaar van zijn overleden vrouw, maar op zowat iedereen die hem voor de voeten loopt: zijn psychiater, zijn politiecollega’s en zelfs zijn eigen kleindochter. Salka, voor wie hij door het vuur gaat, maar die hij tijdens zijn depressies toch niet ontziet. Het is uiteindelijk deze kordate jongedame — op de keukentafel ‘euthanaseert’ ze tot tweemaal toe een vis in een plastic zak — die haar opa weer op het rechte pad brengt.

Isolement

Veel films worden er niet gemaakt in IJsland. Logisch voor een land met nog geen 350.000 inwoners, bijna twintig keer minder dan in Vlaanderen.  Maar wat er wordt gemaakt, mag gezien worden: met als meest recente voorbeelden Under the Tree (2017) en Echo (2019).

Allemaal droge, licht absurdistische films die de invloed laten zien van het isolement op het menselijk gedrag. Met veel couleur locale: desolate IJslandse landschappen, in zichzelf gekeerde mensen en … paarden die in de living van Ingimundurs huis komen rondneuzen.

Karel Deburchgrave

Dit artikel delen of afdrukken




Commentaren en reacties


Kijk vooraf even op onze Spelregels en technische problemen
Reacties - klik hier
Talk

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *