fbpx


Actualiteit, Analyse, Buitenland, Politiek
Die Linke

Rechter met een reukje

En zo heeft ook Duitsland een even polariserende zaak als 'Khattabi'



De grondwet gecontroleerd door een vijand van de grondwettelijke orde? Markus Blume van de Beierse christendemocraten (CSU) is niet te spreken over het schouwspel dat zich midden mei voltrok in het parlement van de Oost-Duitse deelstaat Mecklenburg-Vorpommern. ‘Schizofreen’ noemde de secretaris-generaal van de CSU het in een tweet. Met Barbara Borchardt werd namelijk een lid van de ‘Antikapitalistische Linke’ (ALK), een werkgroep van de linksradicale Die Linke, tot rechter gekozen in het Landesverfassungsgericht, het grondwettelijk hof van Mecklenburg-Vorpommern. (Noot: het…

Plus artikel - gratis maandabonnement

U heeft een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U heeft reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement



Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.







Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder je email adres en je naam en we maken een nieuw wachtwoord (als je een account hebt) of we maken automatisch een account aan.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


De grondwet gecontroleerd door een vijand van de grondwettelijke orde? Markus Blume van de Beierse christendemocraten (CSU) is niet te spreken over het schouwspel dat zich midden mei voltrok in het parlement van de Oost-Duitse deelstaat Mecklenburg-Vorpommern. ‘Schizofreen’ noemde de secretaris-generaal van de CSU het in een tweet.

Met Barbara Borchardt werd namelijk een lid van de ‘Antikapitalistische Linke’ (ALK), een werkgroep van de linksradicale Die Linke, tot rechter gekozen in het Landesverfassungsgericht, het grondwettelijk hof van Mecklenburg-Vorpommern. (Noot: het Duitse woord voor grondwet is ‘Verfassung’, maar de grondwet van de Bondsrepubliek Duitsland draagt om politiek-historische redenen de naam ‘Grundgesetz’, afgekort GG). Dat zorgde voor heel wat beroering in Duitsland, haast even zoveel — mutatis mutandis — als de zaak ‘Zakia Khattabi’ in België.

Systeemwissel

De ALK bepleit een ‘principiële systeemwissel’ en een ‘breuk met de kapitalistische eigendomsstructuren’. Wie in Duitsland ‘Systemwechsel’ zegt, out zichzelf als vijand van de politiek-economische inrichting van de Bondsrepubliek. De binnenlandse veiligheidsdienst — het Bundesamt für Verfassungsschutz, letterlijk de Federale Dienst voor de Bescherming van de Grondwet — houdt de ALK dan ook in het oog. De regionale afdeling van de staatsveiligheid doet dat weliswaar niet.

Michael Brenner, professor grondwettelijk recht aan de Friedrich-Schiller-Universität Jena, vindt de verkiezing van Borchardt een schandaal. Het door artikel 14 GG gegarandeerde recht op privé-eigendom is de basis van de sociale markteconomie, het fundament van de ‘freiheitlich-demokratische Grundordnung’ van de Bondsrepubliek. Vanuit haar engagement voor de ALK staat Borchardt dus niet ‘auf dem Boden des Grundgesetzes’ (op het fundament van de grondwet). Brenner nog: ‘Personen die zich kritisch of vijandig opstellen tegenover de grondwettelijke orde, horen niet thuis in een grondwettelijk hof, want zij oordelen ten slotte over de grondwet.’

Dreiging

Maar hoe komt het dan dat een uitgesproken extreemlinkse persoon het op 15 mei – weliswaar pas in de tweede stemronde – tot ‘Verfassungsrichterin’ schopte? En dat in een deelstaat waar christendemocraten (CDU) en sociaaldemocraten (SPD) samen regeren?

De coalitiepartners hadden het op een akkoord gegooid met de oppositiepartij Die Linke. Voor hun eigen kandidaten zouden ze geen tweederdemeerderheid in de wacht slepen als ze niet ook hun steun zouden geven aan Barbara Borchardt, de kandidate van Die Linke. In de eerste stemronde, op 13 mei, hadden nog enkele deelstaatparlementairen van de CDU het been stijf gehouden. Na de dreiging van de landelijke SPD om de regeringscoalitie op te blazen, zette de CDU de ‘dissidenten’ onder druk. In feite zouden die oorspronkelijke tegenstemmers niet eens zo mogen genoemd worden. Ze hielden zich namelijk consequent aan de ‘Unvereinbarkeitsbeschlüsse’, de besluiten van zowel de federale partijtop als die van de deelstaat over de onverenigbaarheid van bestuur of samenwerking met Die Linke. Omwille van de posten die verdeeld moesten worden, deed de CDU er nu het zwijgen toe.

Vinger op de wonde

Alleen de ‘Werte-Union’, een conservatieve vleugel binnen de partij, roerde zich met de opmerking dat de verkiezing van Borchardt ‘eclatant [verstoot] tegen het verbod van samenwerking met de herdoopte SED’. Ze legde daarmee de vinger op de wonde: Die Linke is de opvolgster van de ‘Sozialistische Einheitspartei Deutschlands’ (SED), de leidende partij van de ter ziele gegane DDR.

Dat de geest van de SED nog altijd rondwaart binnen Die Linke, bleek ook uit een document van 2011, Daarin rechvaardigden Borchardt en andere medeopstellers de bouw van de Muur, toen 50 jaar terug, als het begin van een ‘periode van vreedzame co-existentie in Europa’. Mensen die ten tijde van de DDR voor meer burgerrechten gestreden hebben, doen zo een uitspraken nog altijd pijn in de oren. Arnold Vaatz, een gewezen ‘DDR-Bürgerrechtler’ en thans vicevoorzitter van de Bondsdagfractie van de CDU/CSU, kan zich niet van de indruk ontdoen dat er ‘in mijn partij blijkbaar het doel van een volledige rehabilitatie van de DDR’ bestaat, zoals hij in een interview met Tichys Einblick vertelde.

Salonfähig

Met de verkiezing van Borchardt tot Verfassungsrichterin – een rechter met een reukje – vindt alleszins een verdere normalisering van extreemlinkse stellingnames plaats. Het gegeven dat de Verfassungsschutz (letterlijk ‘Bescherming van de grondwet’) bepaalde organisaties als gevaarlijk inschat en observeert, heeft blijkbaar geen afschrikkend effect meer.

Het is in Duitsland zelfs zo ver gekomen dat de Jusos en de Grüne Jugend, de respectievelijke jongerenafdelingen van de SPD en Die Grünen, de afschaffing van de Verfassungsschutz eisen. De veiligheidsdienst categoriseert namelijk de klimaatactiegroep ‘Ende Gelände’ (tegen steenkool- en bruinkoolontginning) als extremistisch en zou zich dus niet uitsluitend toeleggen op het bestrijden van ‘rechtse terreur’. Reinhard Müller stelt in de Frankfurter Allgemeine Zeitung vast dat extreemlinks meer en meer als acceptabel, salonfähig, gezien wordt binnen de gevestigde orde en ertoe begint te behoren: ‘Auch die extreme Linke gehört dazu.’

Dirk Rochtus

Dirk Rochtus is hoofddocent internationale politiek en Duitse geschiedenis.