Advertentie
Binnenland, Politiek
Rik Van Cauwelaert

Rik Van Cauwelaert: ‘Er moet een Europese regering komen’

Het parlementaire jaar is weer begonnen. Doorbraak houdt poolshoogte bij de Vlaamse partijen met De Tijd-columnist Rik Van Cauwelaert.

Doorbraak: Het valt op dat er na 2014 in de peilingen geen grote verschuivingen merkbaar zijn.

Van Cauwelaert: ‘Nee, maar je ziet toch een gestage verzwakking bij de drie traditionele partijen die rond 15% zweven. Als CD&V en Open Vld zouden kunnen regeren zonder N-VA, dan zouden ze dat doen. Maar tegen een partij die 30% haalt valt niet te regeren. Vroeger haalde de PS in Wallonië ruim 40% en toen haalde niemand het in zijn hoofd om tegen hen te regeren.’

Had u gedacht dat N-VA eens in de regering fors zou dalen in de peilingen?

‘Nee. De regering neemt pijnlijke maatregelen, maar N-VA profileert zich op de samenlevingsproblemen. Het hardere beleid van Theo Francken is overigens niet nieuw, Maggie De Block (Open Vld) was hem voor. Met haar hard beleid in de vorige regering werd ze zelfs populair in Franstalig België. Ik herinner me haar aanwezigheid op een MR-bijeenkomst vlak voor de verkiezingen waar ze alle aandacht kreeg. Jan Jambon en Theo Francken staan nu ook vooraan in de Franstalige populariteitspolls. Hun beleid heeft dus niet alleen in Vlaanderen maar ook in Wallonië en Brussel gevolgen.’

Er was even een hype rond de PVDA. Toch breken ze in tegenstelling tot de PTB niet door in de peilingen. Hoe verklaart u dat?

‘De mentaliteit in Vlaanderen en Wallonië is heel anders. Het communistische ideaalbeeld is zeker in Vlaanderen nooit van de grond gekomen.’

PVDA meent de grote dogma’s toch af te wijzen?

‘Ja, maar als je goed kijkt, zie je oude communistische technieken terugkeren. Wat ook opvalt is dat PVDA en PTB zelden grote stellingen innemen op het vlak van migratie en terreur.’

In het kader van de gemeenteraadsverkiezingen in Antwerpen nemen PVDA en CD&V elk enquêtes af om de kijk van de burger te weten te komen. Maar is dat geen zwaktebod? Moeten partijen zelf niet met een aanbod naar de kiezer trekken?

‘Het is vooral een marketingmethode. Zelfs Bernie Sanders heeft in de VS gelijkaardige technieken toegepast. Peilers gebruiken verschillende boodschappen om bij wijze van spreken zowel de Colruyt- als de Delhaizeklant te bereiken.’

Over naar de federale regering. Hoe verklaart u het gekibbel in deze regering, vooral tussen N-VA en CD&V? De verstandhouding tussen De Wever en Beke zou na het zomerakkoord verbeterd zijn, maar dat valt niet echt te merken.

‘Wel, ik heb eigenlijk nooit begrepen waarom de relatie tussen Bart De Wever en Wouter Beke zo verzwakt is geweest.’

De theorie is dat de drie regeringspartijen om dezelfde kiezer vechten.

‘Het heeft ook te maken met een generatie die elkaar nog niet aanvoelt. Aan de ene kant is CD&V een topploeg die er nu niet mee om kan om degradatievoetbal te spelen. En aan de andere kant wil N-VA zich laten gelden.’

U zei al meermaals dat de partijvoorzitters beter in de regering gezeten zouden hebben. Is dat dan echt een voorwaarde voor beter overleg?

‘Om te beginnen zou ik als CD&V nooit het premierschap afgegeven hebben en al helemaal niet in ruil voor een EU-commissaris. Marianne Thyssen is bekwaam, maar in Europa win je geen verkiezingen. Nu geven de partijvoorzitters die deze regering hebben gevormd van buitenaf commentaar op de regering en het liefst op de andere partijen. Op een bepaald moment werd de vraag gesteld of het nog zin heeft om met de huidige regering verder te gaan.’

Zou zonder de terreuraanslagen in 2016 de regering gevallen zijn?

‘Ik denk het wel, ja.’

Het valt overigens op dat Gwendolyn Rutten nauwelijks betrokken wordt bij het overleg tussen De Wever en Beke.

‘Ze hebben haar betrokken bij de Vlaamse regeringsvorming terwijl ze rekenkundig niet nodig was. Ze diende eerder om een evenwicht met MR te creëren aan de Franstalige kant. Maar MR en Open Vld zijn twee totaal verschillende partijen, ook ideologisch. MR staat veel dichter bij CD&V en is veel socialer. Nu des te meer aangezien ze de enige Waalse partij in de regering is.’

Het moet voor MR niet gemakkelijk zijn met de linkse oppositie in Wallonië. Bovendien ligt het ook gevoelig dat ze met N-VA in de regering zit.

De bijna hatelijke sfeerschepping tegen N-VA heb ik nooit gezien bij de Volksunie, die vroeger ook meegeregeerd heeft. Telkens wordt teruggekomen op het collaboratieverleden dat N-VA nauwelijks nog heeft. Bij de VU was dat verleden er wel. Toch kwam André Cools (PS) goed overeen met Hugo Schiltz, hoewel hij als jongeman tijdens de repressie in de gevangenis heeft gezeten.’

Wat de PS betreft: zal Laurette Onkelinx, die aankondigde ten laatste na de verkiezingen 2019 te stoppen als politica, een groot gat nalaten?

‘Onkelinx is om te beginnen nog niet weg. In Brussel is haar autoriteit altijd beperkt gebleven. Voor de Brusselse PS’ers was ze nooit één van hen, ze bleef een Luikse. Men is dat vergeten, maar ze werd ooit buiten gejouwd door de PS’ers van Brussel-Laken-Neder-over-Heembeek. Eerlijk gezegd: ondanks de loftuitingen in de media denk ik dat Onkelinx, eens echt vertrokken, binnen de PS snel vergeten zal zijn.’

Hoe vindt u het oppositiewerk aan Vlaamse kant, bij sp.a?

‘Ik ben verbaasd dat ze op alle dossiers zoveel ruimte moet laten aan Groen. Je voelt dat haar boodschap niet aanslaat. Ik denk dat je niet kan meten hoe groot de schade is die Steve Stevaert heeft aangericht. De Teletubbiegeneratie was mediageniek, maar de achterban kijkt naar de realiteit: sp.a heeft niets kunnen doen tegen bijvoorbeeld de sluitingen als die van Ford Genk. Over sommige samenlevingsproblemen mocht bovendien niet gesproken worden. “Door erover te praten maak je het gat in de haag alleen maar groter”, zei Stevaert. Door die houding hebben de socialisten voor een stuk het Vlaams Blok/Belang gevoed. Ze dachten ook dat allochtonen wel op hen zullen stemmen, maar dat is niet waar.’

Op wie stemmen allochtonen dan?

‘In een eerste generatie stemden ze vooral voor de socialisten, maar dat is snel gekeerd. Het is heel leerrijk om in verkiezingstijd eens door de Haachtsesteenweg in Brussel te rijden. Vooral Turken en in mindere mate Marokkanen wonen daar. Zij bevolken alle partijen. Ze zien partijen als een instrument om hun persoonlijke problemen te regelen.’

‘Ten tijde van Guy Spitaels had de PS in Brussel ongeveer 20.000 leden, wat veel was. Nu zijn er dat een kleine 4.000. Het probleem is dat minstens driekwart van allochtone origine is en zij vaak ook lid van cdH en MR zijn. Het partijleven heeft voor hen een heel andere betekenis. Bij de beenhouwer hangen affiches van alle partijen uit. Heel hun gemeenschap is overal vertegenwoordigd. Bij ons hangt een middenstander om te beginnen al geen partijpolitieke affiches voor zijn vitrine. Als hij al een keuze maakt, zal het slechts één partij zijn. Ik ben er dus helemaal niet zeker van dat allochtonen allemaal op één partij of op de socialisten stemmen.’

‘Ik geloof ook bijlange niet dat moslims op een islamitische partij zullen stemmen. De nieuwe partij die Abou Jahjah wil oprichten zal geen kans maken. Abou Jahjah is in zijn eigen gemeenschap ook niet onbesproken en bovendien is hij een sjiiet. De overgrote meerderheid van de moslims hier is soenniet. Tussen beide groepen zijn er toch enkele meningsverschillen.’

Kan een moslim van CD&V meer stemmen halen dan een moslimpoliticus van een islampartij?

‘Ja, want hun gemeenschap kijkt of het apparaat van de partij voor hen nuttig kan zijn.’

Over naar Europa. U maakt geregeld de analyse dat de Europese Unie alsmaar meer macht overneemt van de lidstaten.

‘Het parlement heeft zelfs zijn ultieme wapen tegenover de regering uit handen gegeven: het stemmen over de begroting. Natuurlijk zal de meerderheid de begroting van zijn eigen regering nooit wegstemmen, maar dan nog. En zelfs al steunt het parlement de begroting, dan kan Europa die nog altijd afkeuren. Het kan ook niet dat Europa zegt hoe de Belgische begroting moet worden opgemaakt, terwijl Vlaanderen en Wallonië met totaal verschillende problemen zitten. Daar moet rekening mee worden gehouden.’

Wat politieke vernieuwing en bijvoorbeeld het afschaffen van de Senaat betreft heeft Europa toch niets te zeggen. Waarom blijft die verandering daar dan uit?

Ik vind het jammer dat men aan de Senaat gemorreld heeft. Politici als Jean-Luc Dehaene (CVP/CD&V) vonden dat tijdverlies. Wat dat betreft was hij geen grote parlementaire voorvechter. In de Senaat zaten heel wat slimme juristen, nu niet meer. Door een gebrek aan tweede lezing is de kwaliteit van het wetgevend werk naar beneden gedonderd.’

Andere landen hebben een goed werkende Tweede Kamer, waarom is die in België zo uitgehold?

‘Partijen en regeringen vonden zo’n controleorgaan vervelend en tijdverlies.’

De Turteltaks is toch goedgekeurd in het Vlaams Parlement, ondanks negatief advies van de Raad van State.

‘Ja, maar dat zou niet mogen. Wetgeving zou in orde moeten zijn. Met allerlei specialisten in huis zou je dat toch mogen verwachten.’

Gaat de parlementaire kwaliteit ook niet naar beneden door politici die cumuleren?

‘Ik weet niet of het daarmee te maken heeft. Partijen hebben ook een rekruteringsprobleem. Het is niet eenvoudig om alle kieslijsten kwalitatief te vullen. De Wever zei na zijn grote overwinning in 2010: “Al wie verkozen moest zijn is verkozen. En de anderen ook.” Het zijn die anderen die hem soms in de problemen brengen.’

(Komt terug op de Senaat.) ‘De Senaat in zijn huidige vorm zouden we beter afschaffen. Wat er zeker moet komen is een betere link tussen het Europees Parlement en de nationale parlementen. Daarnaast zou de Europese Unie een echte regering moeten krijgen. Nu wordt telkens ad hoc een meerderheid gezocht. Het moet democratischer. Al de six- en twopacks zijn ver buiten het zicht van de mensen tot stand gekomen. Ooit zei commissievoorzitter Barroso: ‘Ik hoop dat alle regeringsleiders beseffen wat ze hebben goedgekeurd, want ze hebben alles uit handen gegeven.’

‘België is aan het verdampen in Europa. Mensen beseffen dat niet, maar ik heb het zelf meegemaakt toen ik mijn huis verbouwde. Een heleboel zaken moesten gebeuren die eigenlijk niet nodig waren. “Maar het moet van Europa”, zei mijn architect me. België is in Europa een loket geworden. Soms vraag ik me af of ons parlement nog een fulltime bezigheid is, aangezien we zelf niet veel meer in eigen handen hebben. Waarom willen de Britten eruit? Omdat ze niet meer afhankelijk willen zijn van de Europese justitieregels. Op dat vlak hebben ze een punt. Europa krijgt steeds meer te zeggen.’

Valt het tij nog te keren?

‘Als Europa uit elkaar gerafeld zou worden wel, maar dat zie ik niet meteen gebeuren. Niemand wenst te denken aan de gevolgen als je de Europese constructie moet demonteren. Het beste wat je kan doen is zorgen dat Europa democratischer wordt.’

Sommigen vinden een Europese regering te eurofiel.

‘Zoals ik zei: niemand wenst wat er zal gebeuren als we het Europese spel uit elkaar moeten halen. Je kan het maar beter democratischer maken. Ik ben geen eurofiel of scepticus maar een realist. De ontwikkeling van Vlaanderen als regio is trouwens mede dankzij Europa gebeurd.’

Wat vindt u er trouwens van dat N-VA geen communautaire campagne zal voeren?

‘Dat is begrijpelijk. Het vervelende probleem van Brussel-Halle-Vilvoorde is opgelost. De zesde staatshervorming is nog in volle uitvoering en er kondigen zich niet meteen nieuwe confrontaties aan.’

Maar het communautaire aspect staat toch niet los van de sociaaleconomische problemen?

‘Dat is juist. Alles kan communautair zijn. Ik wijs confederalisme niet af. We zitten overigens reeds in een quasi confederaal model. Vlaanderen en Wallonië zijn twee gescheiden gebieden. Noem mij iemand van N-VA die contact heeft met de Franstaligen. Hendrik Vuye indertijd misschien nog het meeste. Voor de rest zie ik niemand die discreet zou kunnen onderhandelen. Schiltz (Volksunie) had die contacten. Idem met Lode Claes (Volksunie/VVP). Ook bij de andere partijen is er weinig contact met de overkant. Kijk maar hoe snel sp.a afstand nam van de PS na de schandalen in Brussel. Nooit eerder gebeurde dat. Nu wel. Dat zal zijn sporen nalaten.’

 

 

Reacties

Doorbraak.be is een uitgave van vzw Stem in het Kapittel
Hoofdredacteur: Pieter Bauwens
Webbeheer: Dirk Laeremans