fbpx


Buitenland
China

Sterktes en zwaktes van China tijdens en na corona

China en corona (2)



In een vorig deel beschreven we hoe zowel de China-onheilsprofeten als de China-evangelisten elk een partiële en daardoor misleidende kijk op China prediken. Die bipolaire blik op China is overigens geen nieuw fenomeen. Al in de 18de eeuw had je Franse filosofen die dweepten met China. Later, tijdens de Opiumoorlogen, bestempelde Europa China plots als minderwaardig en achterlijk. Het vormen van een genuanceerd beeld over China blijkt ook vandaag nog steeds een moeilijke opgave in het Westen. De grootste oorzaak…

Plus artikel - gratis maandabonnement

U heeft een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U heeft reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement



Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.







Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder je email adres en je naam en we maken een nieuw wachtwoord (als je een account hebt) of we maken automatisch een account aan.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


In een vorig deel beschreven we hoe zowel de China-onheilsprofeten als de China-evangelisten elk een partiële en daardoor misleidende kijk op China prediken. Die bipolaire blik op China is overigens geen nieuw fenomeen. Al in de 18de eeuw had je Franse filosofen die dweepten met China. Later, tijdens de Opiumoorlogen, bestempelde Europa China plots als minderwaardig en achterlijk. Het vormen van een genuanceerd beeld over China blijkt ook vandaag nog steeds een moeilijke opgave in het Westen. De grootste oorzaak hiervan is ongetwijfeld het manifeste gebrek aan kennis over China. Zo leert de gemiddelde Europese scholier in zijn hele twaalfjarige schoolcarrière minder dan twee uur wat over China. Hoe kan je dan tot een volledig en genuanceerd beeld komen van wat naar alle waarschijnlijkheid het belangrijkste land is van de 21ste eeuw?

De coronacrisis in China: waar liep het fout?

Bekijken we de corona-uitbraak in Wuhan van naderbij, dan kunnen we een aantal fouten vaststellen. De initiële reactie op het virus was te traag en baadde in een sfeertje van interne geheimhouding. Daardoor werden tienduizenden mensen in onwetendheid aan het virus blootgesteld, terwijl de autoriteiten wel al op de hoogte bleken. China lijkt daarbij nog te vaak terug te grijpen naar een oude wijsheid uit de Daodejing: ‘民之难治,以其智多’. Hoe meer het volk weet, hoe moeilijker het wordt het te besturen.

Het berispen door de lokale politie van artsen zoals Li Wenliang die al op 31 december collega´s en vrienden waarschuwde voor het virus, was daarbij een triest dieptepunt, dat ook bij de bevolking een heel gevoelige snaar raakte. Niettemin reageerde China spectaculair veel sneller dan bij de SARS-uitbraak van 2002-2003. De informatie over het virus werd ook veel sneller gedeeld met de WHO dan bij de SARS-uitbraak. Bij de huidige uitbraak werd de WHO zes dagen na de eerste hospitalisaties geïnformeerd, bij SARS duurde dat een volle drie maanden.

Een kapitale fout was het niet afgelasten van een groots eetfestijn met 40.000 gezinnen op 18 januari. Drie dagen eerder werd immers bevestigd dat er wel degelijk transmissie mogelijk was tussen mensen. Dit soort fouten maakte men ook elders. Herinner u het niet afgelasten van de voetbalwedstrijd Atalanta Bergamo-Valencia in Milaan. Daar zaten 40.000 mensen in een stadium opeengepakt op een moment dat het virus zijn weg naar Italië al had gevonden.

De indrukwekkende mobilisatie tegen het coronavirus

Daarna kunnen we echter niet anders dan vaststellen dat de draconische maatregelen die de Chinese overheid uitvaardigde, op indrukwekkende wijze de epidemie wisten te bedwingen op twee maanden tijd. Wanneer we nu zien welke ravage het coronavirus overal ter wereld aanricht, en vooral in Europa, is het duidelijk dat de Chinese aanpak op zijn minst respect verdient.

Miljoenen mensen in de provincie Hubei konden twee maanden lang hun huis nauwelijks uit. Maar dit voorkwam wel dat de epidemie dezelfde ravage kon aanrichten in de rest van China. Voor sommigen is dit zelfs het bewijs dat het Chinese model superieur is aan het Europese. Blijkbaar vinden zij dat ze vrijheid van meningsuiting, vrijheid van pers en transparantie van de overheid, beter kunnen offeren in de strijd tegen een virus. Terwijl de afgelopen weken net bewezen is dat ook westerse democratieën perfect draconische maatregelen kunnen treffen wanneer de nood hoog is. Zonder dat je daarom het hele maatschappijmodel bij het groot vuil moet zetten.

Tot slot is het hoogst betreurenswaardig dat er nog veel te weinig transparantie is rond de feitelijke sterftecijfers in China en in Wuhan in het bijzonder. Op basis van het aantal urnes in Wuhan lijkt het er sterk op dat de officiële dodentallen mijlenver afliggen van de realiteit. Dat hoeft niet eens een bewuste strategie geweest te zijn, omdat Wuhan volledig overweldigd werd door het virus en het testen op corona van de mensen die thuis overleden waren misschien geen prioriteit meer was. Maar het zou de Chinese regering sieren indien zij daarover in de nabije toekomst klaarheid zou scheppen.

China sinds 1976: een land dat hunkert naar internationale erkenning

Nu de uitbraak van het coronavirus in China onder controle lijkt, althans de eerste golf, heeft het land een positieve rol gespeeld door het nodige medische materieel in snelvaart te produceren en distribueren in landen met tekorten. Zoals de meeste Europese landen. Een kwatong zal beweren dat hier enkel geopolitieke motieven achter schuilen. Die zullen ongetwijfeld ook deels meespelen, maar verkiezen we dan een China dat alle medische goederen voor zich houdt? Of een China dat in Europa vaccins probeert te kopen om die dan enkel voor de eigen bevolking voor te behouden, zoals Trump probeerde?

Voor Europese landen voelt het duidelijk nog wat onwennig aan om steun uit China te aanvaarden in tijden van een globale crisis. Het wereldbeeld waarbij het Westen hulp biedt aan de rest van de wereld is achterhaald. Wat nodig is, is wereldwijde samenwerking waarbij ook Europa en China nauw met elkaar samenwerken op voet van gelijkheid en wederkerigheid. Na de Eeuw van de Vernedering door het Westen (1839-1949) en de decennia van isolatie onder Mao Zedong, streeft China sinds 1976 een geleidelijke integratie in de mondiale gemeenschap na, wat vorig decennium culmineerde in twee momenten van grote nationale trots: de Olympische spelen in 2008 en de Wereldexpo in Shanghai in 2010.

Xi

Ook Xi Jinping streeft een grotere rol voor China op het wereldtoneel actief na, onder meer via het grote One Road One Belt Project. Uiteraard streeft China daarbij ook zijn eigen geopolitieke belangen na, maar het zou een kapitale fout zijn om China nu de rug toe te keren, in plaats van verder de dialoog aan te gaan en samen een nieuwe wereldorde uit te bouwen op gedeelde waarden en principes, hoe moeilijk dat ook moge wezen.

Een dialoog over delicate thema´s, zoals individuele mensenrechten en transparantie, mogen we daarbij niet uit de weg gaan. Trumpiaanse verwijzingen naar het ‘Chinese virus’ zijn daarbij weinig hulpzaam. Chinese vergeldingen met allerlei samenzweringstheorieën over hoe het virus eigenlijk uit de VS komt evenmin. Dat soort Koude-Oorlogsretoriek kunnen we missen als corona.

China anno 2020: een land op zoek naar zichzelf

Intussen werd de naam van de onfortuinlijke dokter Li Wenliang in ere hersteld. Hij waarschuwde als één van de eersten voor het nieuwe virus waaraan hij later zelf overleed. In een cultuur waarbij het toegeven van fouten als gezichtsverlies is dat men te allen tijde vermijdt, is dit een heel opmerkelijke en lovenswaardige toegeving van de overheid.

Doorheen zijn 3000 jaar rijke geschiedenis heeft China een ongelooflijke schat aan menselijke rijkdom voortgebracht in de vorm van grote uitvindingen, diverse filosofische stromingen, prachtige dichtkunst, ongeëvenaard cultuurhistorisch patrimonium, eeuwenoude tradities … De Chinese taal is daarbij een sublieme getuigenis van de enorme diversiteit aan inzichten in de vorm van de ontelbare Chinese spreuken, die elkaar vaak onderling tegenspreken, maar toch harmonieus in één unieke taal vervat liggen.

Op zijn sterfbed liet Dr. Li Wenliang ook de boodschap na dat een samenleving niet uit slechts één geluid mag bestaan. Laten we hopen dat in de loop van de 21ste eeuw in China na zijn naam ook zijn boodschap in ere hersteld zal worden.

Lees ook deel 1 over China en corona.

Jan Wostyn

Jan Wostyn is econoom en sinoloog (beiden KU Leuven). Hij woonde zes jaar in China in Wuhan, Xiamen, Shanghai en Beijing en is mede-oprichter van de Hutong School, één van de leidende Chinese taalinstituten in China. Hij doceerde ook Bedrijfskunde aan de Thomas More Hogeschool.