fbpx


Politiek
PS

Thomas Dermine: ‘Ik geloof niet dat de gemiddelde Vlaming zoveel rechtser is dan de gemiddelde Waal’

Dwars door Wallonië



Wie zijn ze, de in Vlaanderen ‘onbekende’ Walen die hier zelden de media halen, maar aan de overkant van de taalgrens mee het publieke debat voeden of het beleid uittekenen? Wat leren ze ons over Wallonië? Over hoe de Walen in het leven staan, naar de toekomst kijken? Deze zomer nemen we u in zeven zaterdaginterviews mee, dwars door Wallonië. Vandaag: Thomas Dermine. Carolo, bolleboos, ex Harvard-boy en sinds kort de belangrijkste politieke raadgever van PS-voorzitter Magnette. Hij is amper…

Plus artikel - gratis maandabonnement

U heeft een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U heeft reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement



Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.







Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder je email adres en je naam en we maken een nieuw wachtwoord (als je een account hebt) of we maken automatisch een account aan.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Wie zijn ze, de in Vlaanderen ‘onbekende’ Walen die hier zelden de media halen, maar aan de overkant van de taalgrens mee het publieke debat voeden of het beleid uittekenen? Wat leren ze ons over Wallonië? Over hoe de Walen in het leven staan, naar de toekomst kijken? Deze zomer nemen we u in zeven zaterdaginterviews mee, dwars door Wallonië. Vandaag: Thomas Dermine. Carolo, bolleboos, ex Harvard-boy en sinds kort de belangrijkste politieke raadgever van PS-voorzitter Magnette.

Hij is amper 34, maar heeft nu al een cv waar de meesten in de Wetstraat maar al te graag voor zouden tekenen. Thomas Dermine groeide op in Charleroi, liep enkele jaren school in Dendermonde — waar hij ook Nederlands leerde — en behaalde daarna een masterdiploma handelsingenieur én politieke wetenschappen. Vervolgens ging hij aan de slag bij McKinsey en trok hij twee jaar naar Harvard voor een master in Public Policy.

Het was Paul Magnette zelf die hem enkele jaren later vanuit de Londense City naar Charleroi terughaalde om er CATCH (Catalysts for Charleroi) te gaan leiden, het antwoord van de Waalse regering op de dramatische sluiting van Caterpillar in 2016. Ruim drie jaar later lokte diezelfde Paul Magnette hem naar de Brusselse Keizerslaan, waar hij sinds november vorig jaar het roemruchte Institut Emile Vandervelde leidt. De studiedienst annex denktank van de PS, zeg maar.

En cours de route werd Dermine in 2018 ook nog eens uitgeroepen tot ‘Waal van het jaar’. ‘Welgeteld één dag nadat ik op de Keizerslaan aan de slag ging, werd Paul Magnette tot informateur benoemd,’ blikt hij terug in een Brusselse bruine kroeg. ‘Ik heb de voorbije maanden dus héél veel uurtjes in de federale regeringsonderhandelingen geïnvesteerd. Maar sta me toe om daar vandaag niet over uit te weiden.’

Een brein van 1000 experten

Een Waalse journalist met vele jaren Wetstraat-ervaring op de teller vertelde me onlangs dat de PS haar dominante politieke positie van de voorbije decennia in grote mate te danken heeft aan het voorbereidende werk van het Institut Emile Vandervelde (IEV). Bent u het daarmee eens, of is dit toch te veel eer?
‘Het IEV vervult een dubbele functie: het is zowel het studiecentrum van de partij als het kabinet van de partijvoorzitter. Het is in grote mate de actualiteit die de focus van ons werk bepaalt. De voorbije maanden was Paul Magnette zowel sterk betrokken bij het coronabeleid — via de superkern — als bij de federale regeringsonderhandelingen. Onze activiteiten waren dus heel sterk op de politieke waan van de dag gefocust.’

‘In normale tijden werken we meer op de achtergrond en in de diepte. Maar los daarvan: ik weet niet of we onze politieke dominantie nu echt te danken hebben aan het IEV, maar ik weet wel dat vriend en vijand respect hebben voor de wijze waarop de PS haar voorstellen inhoudelijk onderbouwen. Daarin spelen wij natuurlijk wel een grote rol.’

Hoe is het IEV gestructureerd, en hoe valt jullie grote impact op de partij te verklaren?
‘We beschikken maar over een tiental vaste medewerkers, maar dankzij ons veel bredere netwerk zijn we echt wel een denktank. Elke medewerker leidt een tweetal thematische  commissies, gaande van klimaatbeleid over justitie tot sociale zekerheid.’

‘In al die commissies zetelen op hun beurt nog eens twintig tot zelfs honderd experten. Dat kunnen zowel universiteitsprofessoren als specialisten van op het terrein zijn. Zij doen dat op vrijwillige basis en komen regelmatig samen, telkens onder leiding van een PS-parlementslid of minister. Zo beschikt de partij dus over een “brein” van een duizendtal experten, die in de meest uiteenlopende domeinen ook voeling hebben met wat er op dat vlak reilt en zeilt in Wallonië en Brussel.’

Maakt de PS zo het verschil met andere partijen?
‘Toch voor een groot stuk. Bij de PS vinden we dat de inhoud en de ideeën moeten blijven primeren. Partijen moeten niet alleen communicatie- of marketingmachines zijn. Je doet aan politiek vanuit een zeker gedachtengoed. Ook als dat inhoudelijk een stuk complexer is en misschien niet altijd verpakt kan worden in spotjes van tien seconden op sociale media. Daarom proberen we heel veel talent te mobiliseren voor de partij, en het IEV coördineert de ‘politieke actie’ van de PS. Wij zorgen ervoor dat er op alle niveaus voldoende coherentie zit in de ideeën en voorstellen die we uitdragen. Bovendien houden we dankzij al die mensen ook constant voeling met wat er leeft op het terrein, bottom-up zeg maar.

‘Liberaal naar Amerikaans model’

Uzelf had de jobs in de privé-sector min of meer voor het uitkiezen. Waarom heeft u vorig jaar voor de politiek gekozen? En waarom dan uitgerekend voor de PS, een partij die in Vlaanderen doorgaans niet meteen met frisse of heel vernieuwende ideeën geassocieerd wordt?
‘Weet u, ik ben opgegroeid in Charleroi, waar ik al snel heb ingezien dat de spelregels niet voor iedereen dezelfde zijn. Dat het milieu waarin je opgroeit vaak heel bepalend kan zijn voor de kansen die je later krijgt. Later heb ik enkele jaren in de VS doorgebracht, waar ik geleerd heb hoe waardevol een goede gezondheidszorg en een behoorlijk uitgebouwde openbare infrastructuur zijn.’

‘Politiek stond ik dus altijd al links van het centrum, maar daarnaast was er ook nog de figuur Paul Magnette. Ik heb hem leren kennen als professor toen ik nog aan de ULB studeerde. Hij was het ook die me in 2016 naar Charleroi haalde om er mee de schouders te zetten onder de economische heropbouw van de stad en de regio.’

Zou u niet voor deze job gekozen hebben, mocht Paul Magnette vandaag geen PS-voorzitter zijn geweest?
‘Magnette heeft me in ieder geval de weg getoond. En zonder hem zou ik nooit de kans hebben gekregen om het Institut Emile Vandervelde te leiden.’

In een eerder interview omschreef u zichzelf als een ‘liberaal naar Amerikaans model’. Er zijn wellicht maar weinig mensen te vinden die spontaan de link zouden leggen tussen het liberalisme en de PS?
‘Omdat ze niet echt weten waar het Amerikaanse liberalisme vandaag voor staat. Lees er het programma van Bernie Sanders, Elisabeth Warren of Alexandria Ocasio-Cortez eens op na. Binnen de Amerikaanse Democratische Partij zijn zij vandaag het sociaal-democratische model echt aan het heruitvinden. Op vlak van fiscaliteit of sociale bescherming vallen daar echt heel interessante ideeën te rapen.’

Linkse druk

Dat ideeëngoed is hooguit heel gematigd links, en valt hoegenaamd niet te vergelijken met de voorstellen die een partij als de PTB naar voor schuift: hoeveel impact heeft extreemlinks intussen op de PS?
‘Ikzelf geloof voluit in de markteconomie en ben helemaal geen communist. Het idee dat vandaag in Vlaanderen opgang maakt, alsof de groeiende invloed van de PTB binnen de socialistische vakbond FGTB ook de PS verder naar links zou duwen, klopt niet. Er gaapt nog altijd een diepe kloof tussen het politieke discours van de PTB en dat van de PS.’

Is er binnen de PS dan helemaal geen druk vanuit de basis om wat verder naar links op te schuiven, en zo de concurrentie uit die hoek de wind uit de zeilen te nemen?
‘Ik denk dat politici te vaak gedreven worden door angst. Terwijl we net een positief verhaal moeten trachten te brengen, dat inspeelt op de grote maatschappelijke uitdagingen. En los daarvan: ik ben er echt niet van overtuigd dat een PTB-stem een extreemlinkse stem is. Net zomin als ik geloof dat de kiezers van het Vlaams Belang er allemaal extreemrechtse ideeën zouden op nahouden. Een stem voor extreemlinks gaat op vele vlakken niet zo ver als een stem voor extreemrechts, het is vooral een stem van afwijzing. Daarom moet de politiek het vertrouwen herstellen en zich constructiever tonen. Het is de enige oplossing tegen de extremen.’

Rechts Vlaanderen, links Wallonië

Waarom stemt Vlaanderen zoveel rechtser dan Wallonië?
‘Eerlijk? Ik geloof niet dat de gemiddelde Vlaming zoveel rechtser is dan de gemiddelde Waal, of omgekeerd. Ik denk dat het vooral aan de politici ligt. In Vlaanderen zijn er de voorbije jaren op rechts een aantal nieuwe politici opgestaan die heel goed communiceren en die de afkeer van de politiek bij heel veel mensen succesvol hebben kunnen capteren. Het omgekeerde heeft zich in Wallonië voorgedaan, waar je dit soort politici vooral aan de linkerzijde vindt.’

U kan toch niet ontkennen dat de PS aan Franstalige zijde al decennialang 25 tot 30 procent van de stemmen wegkaapt, en dat Wallonië al die tijd dus veel linkser stemde dan Vlaanderen?
‘Ik denk dat we daarvoor vooral naar de sociale structuur van Wallonië moeten kijken. Het platteland is hier relatief dunbevolkt in vergelijking met Vlaanderen, waardoor er ook een groter gedeelte van het electoraat in de steden woont. Na de industriële revolutie is er in die steden ook een belangrijk links electoraat ontstaan, en de bruuske de-industrialisering heeft de PS natuurlijk ook geen windeieren gelegd. Maar ik pleit ook voor nuance: opiniepeilingen tonen aan dat de mening van Vlamingen en Walen op verschillende vlakken vaker overeenstemmen dan verkiezingsuitslagen laten uitschijnen. Meer dan 80% van de Belgen is bijvoorbeeld voor een vermogenstaks.

Economische kloof

De economische balans van enkele decennia PS-beleid oogt op z’n zachtst gezegd niet echt rooskleurig. Bovendien zat de partij tot voor enkele jaren ook om de haverklap in de schandaalsfeer. Kan u de Vlaamse lezer even uitleggen waarom die partij dan toch al die jaren onbetwist politiek marktleider bleef in Wallonië?
‘Een terechte vraag (denkt lang na). Het is al te gemakkelijk om altijd naar het verleden te verwijzen, maar de industriëlle afbraak in Wallonië heeft echt wel een gigantisch grote impact gehad. Tegelijk is ook de politiek — inclusief de PS — veel te lang blijven zweren bij oude recepten. Zo hebben we in de jaren 80 en 90 vijftien tot twintig jaar verloren, dat moeten we durven toegeven.’

‘Sinds de lancering van het Marshall-plan is er toch een nieuwe dynamiek zichtbaar. Wallonië telt intussen ook enkele subegio’s die het economisch wél goed doen, en die dus bewijzen dat het economische beleid van de voorbije jaren heus niet over de gehele lijn een mislukking was. De voorbije jaren waren het overigens ook voornamelijk MR-ministers die bevoegd waren voor het economisch beleid.’

Dat Marshall-plan dateert intussen ook al van 2005, maar de economische kloof tussen Vlaanderen en Wallonië wordt nog altijd dieper. Recente cijfers van de Nationale Bank geven aan dat de economische groei in Vlaanderen in 2018 1,7% bedroeg, in Wallonië ging het om 1,3%. De werkzaamheidsgraad in Vlaanderen zat op 74%, Wallonië hinkt ver achterop met 63%.
‘De economische reconversie vraagt tijd, en bovendien speelt er nog iets anders. In Charleroi, waar ik de situatie een stuk beter ken, hebben we de voorbije jaren 12 000 nieuwe banen gecreëerd. Daarmee zitten we op Vlaams niveau. Het probleem is dat het om heel andere jobs gaat dan de 10 000 banen die er de voorbije jaren in de stad verloren zijn gegaan. Doorgaans in de zware industrie. Die nieuwe jobs mikken doorgaans op hoogopgeleide profielen, en dus komen er hoofdzakelijk jongeren van buiten de stad op af. De werkloosheid in de stad wordt er niet meteen mee opgelost.’

‘Maar nogmaals: ik bestrijd niet dat er in het verleden zware fouten zijn gemaakt. En vandaag zal je binnen de PS niemand meer vinden die ontkent dat we absoluut moeten inzetten op een hogere werkzaamheidsgraad. De vraag is alleen of het echt zinvol is om daarom de pensioenleeftijd voor iedereen zomaar op te trekken. Van de uren die werknemers tussen hun 65 en hun 67 jaar nog presteren, zijn hooguit 15% zuivere werkuren. De rest van die uren vallen onder het ziekteverlof, burn-outs, prepensioen, noem maar op. En dus worden ze betaald door de sociale zekerheid. Laat ons dus loskomen van die puur dogmatische aanpak.’

Over dogmatisme gesproken: nogal wat Vlaamse politici vinden uitgerekend Paul Magnette een stuk dogmatischer en strikter in de leer dan Elio Di Rupo.
‘Daar heb ik persoonlijk nooit iets van gemerkt. Uiteraard hebben we een aantal ideologische uitgangspunten waarvan we niet afwijken, maar dit geldt voor elke partij, nee?’

Groeiend Waals bewustzijn

U werd enkele jaren terug uitgeroepen tot ‘Waal van het jaar’. Hoe bepalend is die Waalse identiteit voor u, en in welke mate ziet u verschillen met het identiteitsdiscours in Vlaanderen?
‘Ik denk dat de Waalse identiteit een stuk minder sterk uitgebouwd is dan de Vlaamse, en dat ze zeker ook politiek minder geïnstrumentaliseerd wordt. In de jaren 60 en 70 was de Waalse beweging nog veel nadrukkelijker politiek aanwezig.’

‘Dit gezegd zijnde: ik voel me nooit méér Waal dan wanneer ik filmpjes van het Vlaams Belang te zien krijg waarin het nog maar eens over de “luie Walen” gaat. Tegelijk zit Wallonië, en dan vooral de lastige socio-economische situatie in een stad als Charleroi, natuurlijk ook in mijn DNA. Ik ben hier opgegroeid, maar heb dankzij mijn opvoeding en opleiding heel veel geluk gehad. Maar toch: zelfs bij mij doen die eeuwige clichés rond dé Walen soms een soort van minderwaardigheidscomplex ontstaan. En ik heb het gevoel dat almaar meer jonge Walen vandaag net een sterkere Waalse identiteit opbouwen omdat ze veroordeeld worden op basis van het verleden.’

‘Bij die jongeren groeit nu een ​​Waals bewustzijn, de wil ook om een ​​positief en radicaal ander verhaal te schrijven voor onze regio. Tegelijk is deze Waalse identiteit ook niet exclusief. Ze is niet tegengesteld aan een gehechtheid aan België of aan een sterk geloof in de Europese integratie.’

Een toekomst voor België?

Hoe kijkt u naar de toekomst van dit land? Hebben Walen en Vlamingen nog wel een gemeenschappelijke toekomst?
‘Ik denk het wel, op voorwaarde dat de huidige staatsstructuur waar nodig aangepast en gecorrigeerd wordt. Het huidige systeem vertoont te veel lacunes. Dat is de voorbije maanden nog maar eens pijnlijk duidelijk geworden.’

Nochtans was het uitgerekend de PS die zich de voorbije jaren met hand en tand tegen een nieuwe staatshervorming bleef verzetten?
‘Tot 2024 kunnen we maar weinig veranderen, omdat er te weinig grondwetsartikels voor herziening vatbaar zijn. Maar ik denk wel dat we de legislatuur tot 2024 moeten gebruiken om in alle openheid en zonder dogma’s na te denken over zo’n nieuwe staatshervorming. Niet de zevende staatshervorming, maar wel de ultieme, definitieve staatshervorming die ons tot een werkbaar en efficiënt federalisme kan brengen.

Filip Michiels

Filip Michiels is zelfstandig journalist.