fbpx


Buitenland

Treurlied om Kobani




Turkse tanks met de loop gericht op de Syrische grensstad Kobani, waar Syrische Koerden hevig slag leveren met terreurorganisatie ‘Islamitische Staat’ (IS): het beeld ging de wereld rond als symbool van de passiviteit van Ankara. Het Turkse leger bleef roerloos toekijken op het drama dat zich op een paar honderd meter van de grens afspeelde; de Turkse autoriteiten hielden de grens gesloten om te vermijden dat Turkse Koerden hun ‘broeders’ van de overkant ter hulp zouden kunnen snellen.

Berekening

Vele mensen vragen zich af waarom het Turkse leger niet ingrijpt. Sommigen trokken een historische parallel met het Rode Leger dat tijdens de Opstand van Warschau in augustus 1944 van op de rechteroever van de Weichsel toekeek hoe de nazi’s het Poolse verzet dat ook anticommunistisch was, bloedig neersloegen. De Turkse president Recep Tayyip Erdogan zou er net als Stalin 70 jaar geleden alle belang bij hebben om een geduchte tegenstander te laten uitschakelen door ‘derden’. Kobani is een van de drie kantons die samen de autonome Koerdische regio Rojava aan de Syrisch-Turkse grens vormen. Rojava wordt bestuurd door de PYD, een partij die als een filiaal van de Koerdische Arbeiderspartij PKK geldt, de als terroristische bestempelde organisatie die al meer dan 30 jaar strijdt tegen de Turkse staat. Mocht Kobani onder de voet worden gelopen door IS, zou met de PYD ook de PKK een zware nederlaag lijden. Dat lijkt althans de berekening van het Turkse establishment te zijn. Maar terwijl Stalin na de uitschakeling van Armia Krajowa, het Poolse verzetsleger, opnieuw verder oprukte tegen de Wehrmacht, is het zeer de vraag of Erdogan de Turkse troepen in het veld zal sturen tegen IS.

Fnuiken

Een ingrijpen van Turkije is ook nog afhankelijk van andere voorwaarden. Zo wil Erdogan garanties dat er ook werk wordt gemaakt van de omverwerping van het regime van de Syrische president Assad en dat er in Noord-Syrië no-fly-zones worden gecreëerd. Deze laatste zouden de veilige terugkeer van de anderhalf miljoen Syrische vluchtelingen moeten mogelijk maken. Een bijkomend voordeel voor Ankara zou in het fnuiken van de Koerdische autonomie in Rojava bestaan. Turkije en IS hebben in Rojava een gemeenschappelijke vijand, de eerste omwille van het Koerdische nationalisme, de tweede omwille van het democratisch-socialistische seculiere experiment dat de Syrische Koerden er hebben opgezet.

Schaakspel

Afgelopen week gaf Ankara wel toelating aan de peshmerga’s, de milities van de Koerdische deelstaat in Noord-Irak (KRG), om via het Turkse grondgebied hulp te gaan bieden aan de Syrische Koerden in het belegerde Kobani. De Turkse regering heeft er vele jaren over gedaan om zich te verzoenen met de KRG. Het oorspronkelijke wantrouwen tegenover de deelstaat van de Iraakse Koerden is weggesmolten wegens de goede economische relaties tussen Turkije en de KRG. Bovendien vormt Massoud Barzani, de president van de Koerdische autonome regio van Irak, binnen het wijdvertakte Koerdische nationalisme een tegengewicht tegen de PKK en dus ook de PYD. De deelname van de peshmerga’s aan de strijd zou in de optiek van Ankara de populariteit van Barzani onder de Koerden moeten verhogen. Voor Turkije is Barzani een pion in een ingewikkeld schaakspel waarin ook IS, PKK en Assad als vijanden optreden. Ankara vreest dat een eenzijdige uitschakeling van IS Assad zou helpen overleven, maar ook dat de val van Assad de PKK via de PYD in de kaart zou spelen. Liefst van al zou Turkije IS en Assad tegelijk uitgeschakeld en daarnaast de PKK bedwongen zien.

Cynisch

Die overwegingen bepalen de passieve houding van Ankara, een houding die cynisch overkomt bij het zien van de stilstaande Turkse tanks. Maar dat beeld bedriegt. De Syrische Koerden hebben nooit gevraagd dat Turkse troepen Kobani zouden binnentrekken. Dan zou de Koerdische autonomie zoals belichaamd door Rojava immers gauw geschiedenis zijn. Het enige wat de Syrische Koerden verlangden was een opening van de Turks-Syrische grens om bevoorrading met wapens en levensmiddelen en de deelname van Turks-Koerdische vrijwilligers aan de strijd mogelijk te maken.

Treurlied

De Turkse staat speelt een riskant spelletje ‘Stratego’. Met de verovering van Kobani zou IS een belangrijke strategische en symbolische overwinning behalen. Turkije zou misschien wel verlost zijn van een Koerdische ‘PKK-staat’, maar er een nog gevaarlijkere vijand bij krijgen. Ook al wil de terreurorganisatie vermoedelijk geen directe confrontatie aangaan met Turkije, kan ze wel als aantrekkingspool fungeren voor Turkse fundamentalisten en de Turkse samenleving zo ondermijnen. Indien de stad in handen van IS valt, zal de wereld misschien een ‘Treurlied om Kobani’ mogen aanstemmen, om de titel van de dichtbundel ‘Treurlied om Kayano’ van Marcel Pira te parafraseren.

Foto (c) Reporters

Aangeboden door de Vrienden van Doorbraak


steun doorbraak

Dit artikel, cartoon of podcast wordt u aangeboden door de Vrienden van Doorbraak

Door een jaarlijkse of maandelijkse bijdragen financieren de Vrienden van Doorbraak de publicatie van de gratis toegankelijke artikels, podcasts, cartoons of video-uitzendingen op doorbraak.be. Onze vrienden krijgen ook korting in de Doorbraak winkel en exclusieve uitnodigingen.

Hartelijk dank voor uw steun als Vriend van Doorbraak.

[ARForms id=103]

Dirk Rochtus

Dirk Rochtus is hoofddocent internationale politiek en Duitse geschiedenis.

Dit artikel delen


Als abonnee kan u dit artikel gratis verspreiden via sociale media en doorsturen naar uw vrienden. Zij zullen dit artikel volledig kunnen lezen zonder abonnee te zijn of zonder een (proef)abonnement te nemen. Zij krijgen bij het lezen de vermelding dat dit artikel door u wordt aangeboden. Als u dit via email doorstuurt, wordt het emailadres van uw vriend niet genoteerd in de databank.

Commentaren en reacties


Kijk vooraf even op onze Spelregels en technische problemen
Commentaar open
Reacties - klik hier
Als ingelogde bezoeker kan u hier de reacties lezen en deelnemen aan het debat.
Reacties - klik hier
Als ingelogde bezoeker kan u hier de reacties lezen en deelnemen aan het debat.