fbpx


Binnenland, Europa

Plan om gasprijzen te bevriezen was fake news

Tinne Van der Straeten organiseerde fake news



Het voorstel van Tinne Van der Straeten (Groen) om de gasprijzen in de Europese Unie (EU) te begrenzen heeft nooit bestaan. Het is nooit op de Europese onderhandelingstafel gelegd en die hele fictieve plannenmakerij was enkel voor binnenlands gebruik bestemd. De media trapten er in en de groene politica probeerde alzo haar beschadigde imago op te poetsen. Een plafond? Tinne Van der Straeten, minister van Energie in de federale regering, kondigde een week geleden aan dat ze voor een plafond…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Het voorstel van Tinne Van der Straeten (Groen) om de gasprijzen in de Europese Unie (EU) te begrenzen heeft nooit bestaan. Het is nooit op de Europese onderhandelingstafel gelegd en die hele fictieve plannenmakerij was enkel voor binnenlands gebruik bestemd. De media trapten er in en de groene politica probeerde alzo haar beschadigde imago op te poetsen.

Een plafond?

Tinne Van der Straeten, minister van Energie in de federale regering, kondigde een week geleden aan dat ze voor een plafond op de gasprijs zou pleiten tijdens de ministerraad voor vervoer, telecommunicatie en energie van de Raad van de Europese Unie op 28 februari.

Voor de VRT de aanleiding haar ’s ochtends in het radioprogramma de Ochtend een vrij podium te geven om haar visie nog eens uit de doeken te doen. Inclusief feitelijke onjuistheden zoals het beweren dat kernenergie maar goed is voor 2 procent van de energiemix. Tot driemaal toe mocht ze zonder enig weerwerk van presentatrice Ruth Joos beweren dat kernenergie bij de fossiele brandstoffen hoort.

Spoedvergadering

Van der Straeten zou volgens de VRT, persagentschap Belga en tal van kranten tijdens de ‘spoedvergadering van de Europese ministers van Energie’ pleiten om de gasprijs op Europees niveau te bevriezen. Dit alles blijkt echter fake news.

Die spoedvergadering was een bijeenkomst van een allegaartje van ministers. Sommige lidstaten stuurden zelfs geen minister maar lieten de vergadering over aan een permanente vertegenwoordiger bij de EU. Een soort ambassadeur bij de EU. De duur van de vergadering was ook bijzonder kort. In de loop van de namiddag begonnen en ruim op tijd rond om langs te gaan bij de televisie.

Heroïsche verhaal

Na afloop kreeg Van der Straeten in het Journaal en Ter Zake nog een keer de kans haar hele heroïsche verhaal te doen en zelfs te verwijzen naar vage steun van de Griekse collega. Niet dat ze met iets concreets kon uitpakken, maar de Raad van de EU zou nu de Europese Commissie gevraagd hebben om met plannen te komen.

De hele uitleg over het financieren van dit voorstel met inkomsten uit ETS (emissierechten) en overwinsten (een bestaand Spaans beleid waarbij wie goedkoop energie maakt met windmolens of zonnepanelen maar de stroomprijs ontvang op basis van gasprijzen het verschil moet aan de regering geven die daarmee de stroomprijs verzacht) die de minister voor de camera onsamenhangend deed was een improvisatie en compleet uit de duim gezogen.

De ETS-inkomsten van de EU zijn ten eerste onvoldoende en ten tweede wordt een deel daarvan doorgestort aan de lidstaten die het zoals Vlaanderen in een klimaatfonds steken. De overwinsten aanpakken kan beter door het ‘marginal pricing model’ van de EU af te schaffen. Maar dat willen noch de groenen, noch de sector omdat bedrijven zoals Engie monsterwinsten ontvangen en groenestroomproducenten zo bewust gesteund worden zonder dat het overheden subsidies kost want de stroomgebruikers betalen die overwinsten. Stel u voor dat wie groene stroom of kernenergie kiest plots zou betalen in verhouding met de productiekost en dus een kwart van de klanten van gascentrales zou betalen.

Achter de schermen

Navraag achter de schermen bij de Raad van de EU en verschillende delegaties wees echter uit dat de vraag van Van der Straeten niet geagendeerd was vooraf en dat haar voorstel tijdens het ‘spoedoverleg’ zelfs niet ter sprake kwam. ‘De ministers bespraken hun voorstellen voor verdere steun aan de Oekraïense regering, met name door te zorgen voor een stabiele werking van het Oekraïense elektriciteitsnet, de synchronisatie ervan met dat van de EU en door het voorzien van steun en energiebronnen.’ Dit stond in de persbriefing achteraf.

De minister misbruikte een obscure vergadering in de marge om een vals beeld van interventie op Europees niveau op te hangen. In theorie zou het kunnen, wie de praktijk kent doorprikt meteen zo’n onzinverhaal.

Hoofdinstelling

De Raad van de EU is de hoofdinstelling van de Europese Unie waar vakministers en hun administratie onderhandelen over het beleid. In tegenstelling tot de Europese Raad (van regeringsleiders) is in de Raad van de EU en haar twee afdelingen (COREPER I en COREPER II) geen unanimiteit nodig.

Bij het invoeren van EU-wetgeving of EU-beleid is het dit platform waar de onderhandelingen plaats vinden om bijvoorbeeld een richtlijn in alle lidstaten om te zetten in wetgeving. Bij de fameuze triloog waarbij het Europees Parlement en de Raad voorstellen van de Europese Commissie aanpassen/bijsturen om tot het uiteindelijk EU-beleid te komen dat dan door de Europese Raad (van regeringsleiders) op een top bevestigd wordt, speelt de Raad van de EU dus een ontzettend belangrijke rol.

Deelnemers

Wie namen deel aan deze Raad van de EU? Niet noodzakelijk ministers van Energie. Afhankelijk van de lidstaat in kwestie betrof het ministers van Economie, ministers van Innovatie, ministers van Klimaatverandering, ministers voor Leefmilieu en zelfs ministers van Telecommunicatie of van Openbare Werken. Leuk voor Van der Straeten was dat verschillende landen groene of groenlinkse excellenties afvaardigden.

Niettemin blijkt de hele retoriek en het hele plan of voorstel waarmee Van der Straeten twee dagen lang zich van de aandacht van bijna alle media wist te verzekeren compleet onbestaande. Het bleek gespin om media-aandacht te krijgen over de gasprijzen. Gespin op een moment dat een Franse onderzoeker Van der Straeten en groene ngo’s op antenne had beschuldigd met Russisch gasgeld te zijn gesponsord om kernenergie tegen te werken.

Verwerpelijke stunt

Op zich is deze verwerpelijke stunt door Van der Straeten niks nieuws. Willy Claes, Ruud Lubbers, Jean-Luc Dehaene, Hans van den Broek en Piet Dankert deden dit in het begin van mijn carrière als ‘European Affairs-journalist’ nog veel erger. Tijdens een landbouwministerraad in het Charlemagne-gebouw zakten deze ministers en premiers om de zoveel tijd persoonlijk af naar het perszaaltje waar de Vlaamse en Nederlandse correspondenten zaten te werken (destijds nog in een mist van sigarettenrook) om hun heroïsche strijd te komen toelichten.

Die strijd ging om Europese boetes die Belgische en Nederlandse boeren hadden betaald wegens overproductie van melk, boter enzovoort. De beruchte boterberg of het melkmeer die met EU-landbouwsubsidies waren ontstaan. De publieke opinie vond het een schande dat Italië en Spanje de Europese boetes nooit via hun landbouwministerie hadden geïnd en die boeren dus vrolijk konden blijven verkopen aan Europees vastgelegde prijzen en subsidies opstrijken, terwijl ‘onze boeren’ zwaar werden gestraft. De excellenties van de Benelux-landen gingen dit een keer goed zeggen in Brussel. Het zou een breekpunt zijn. Zo’n discriminatie kon niet.

Moeilijke onderhandelingen

Om beurten kwamen ministers en adviseurs vertellen hoe moeilijk de onderhandelingen waren, maar dat ze streden voor ‘onze boeren’. Uiteindelijk eindigde de tweedaagse landbouwtop om 18u zoals voorzien. De strijd was ongelijk. Het was twee tegen tien geweest. Als ware Spartanen hadden de socialistische en christendemocratische vereende strijdkrachten hun Thermopylae ondergaan. De Vlaamse en Nederlandse media pakten uit met het relaas van het heldhaftige verlies van de respectieve regeringen.

Nu wil het toeval dat mijn volgende trein naar huis pas over een uur was en ik als jonge journalist nog even binnensprong op de afsluitende persconferentie van de Spaanse socialistische premier Felipe Gonzalez. Die had het echter de hele tijd over tomaten en appelsienen (ook zwaar gesubsidieerde overproductie). Geen woord over zuivel. Na de vragen van de Spaanse collega’s stelde ik een vraag over de zuivelveldslag. Het laconieke antwoord van Gonzalez was ‘daar hebben we het niet over gehad dat is even gepasseerd tijdens de stemming’.

Discriminerende boetes

De discriminerende boetes van laaglandse boeren was dus gewoon pasmunt geweest in één of andere deal tussen lidstaten en het besluit van de ministerraad lag dus al van voor de tweedaagse top vast. Het hele politieke theater was dus komedie geweest voor de eigen publieke opinie en vooral de achterban van de christendemocraten uit de landbouwsector. De regeringen betaalden de boetes uiteraard nooit terug.

Wat Tinne Van der Straeten allicht met instemming van de regering deed was dus ook zo’n mythomane vertoning om te laten uitschijnen dat de Belgische regering ook maar één moer geeft om de gasprijzen die voor gezinnen en bedrijven stilaan ondraaglijk worden. Het hele voorstel voor het begrenzen of plafonneren van de gasprijzen in de ganse EU was een fata morgana. Propaganda. Gelogen dus. Het voorstel bestaat niet eens. De politiek relevante vraag is echter wist de federale regering van deze stunt?

Lode Goukens

Lode Goukens is master in de journalistiek en docent 'Europese en wereldinstellingen' aan de Thomas More Hogeschool.