Buitenland

Verenigd rechts tegen Renzi

Voorbij de hoop van de natie

Om victorie te kraaien is het natuurlijk nog veel te vroeg, maar de resultaten zijn voor centrum-rechts een opsteker. De PD (Partito Democratico, de Italiaanse socialisten) wint de regionale verkiezingen van afgelopen zondag, maar heeft weinig reden tot feestvieren. De meer dan overtuigende score die de partij bij de Europese verkiezingen behaalde, ligt momenteel ver weg. De socialistische kandidaten krijgen zowat overal tikken, maar vooral in Ligurië krijgt de linkse premier Matteo Renzi een wel heel bittere pil te slikken. 

De PD haalt dus het laken naar zich toe in vijf van de zeven regio’s waar op 31 mei gestemd werd, meer bepaald in Toscane, de Marken, Umbrië, Campanië en Apulië. Centrumlinks haalt daarmee zelfs een regio meer binnen dan premier Renzi voor de start van de stembusgang gehoopt had, en toch is de sfeer in Palazzo Chigi (waar de zetel van de Italiaanse regering gevestigd is) bedrukt.

Amper een jaar geleden behaalden Renzi en zijn partij een eclatante overwinning van meer dan 40% bij de Europese verkiezingen. Maar in vergelijking daarmee valt de buit nu wat magertjes uit. Politieke analisten haasten zich erop te wijzen dat we de resultaten van 2014 en 2015 niet naast elkaar mogen leggen. Toch is het moeilijk naast de naakte cijfers te kijken: waar de PD in de regio Veneto (een rechts bastion) vorig jaar nog 37.5% van de kiezers kon overtuigen, tuimelt de partij nu terug naar 22.7%.

Toegegeven, de precieze redenen van deze forse terugval achterhalen, is niet eenvoudig. Wat waarschijnlijk heeft meegespeeld, is de beslissing om een aantal eerder zwakke PD-kandidaten op de lijst te zetten, maar er is meer aan de hand, namelijk het parcours dat de Italiaanse premier de voorbije maanden heeft afgelegd. Eind mei 2014 zat hij nog maar pas in Palazzo Chigi en belichaamde hij de hoop van de natie, maar intussen zijn we een jaar verder en dus kregen de Italianen de gelegenheid zijn prestaties te evalueren. In de aanloop naar de verkiezingen viel de partij ten prooi aan interne strubbelingen, en de indruk bestaat dat de kiezers daar niet blij mee zijn. Anderen beweren dat Renzi’s beslissing om grondige hervormingen door te voeren die alles en iedereen zouden treffen, de traditionele socialistische achterban tegen hem in het harnas heeft gejaagd. Of misschien speelt hij te vaak ‘solo slim’? De meningen zijn verdeeld, maar de sfeer zit (ook) bij de Italiaanse socialisten niet goed.

Bij de PD wordt benadrukt dat de uitslag van de regionale verkiezingen niet als een beoordeling van het beleid op nationaal vlak dient beschouwd. Zelfs als dat (gedeeltelijk) klopt, blijft toch de indruk bestaan dat de Renzi-turbo wat begint te sputteren. De droom van de premier om een breder kiespubliek aan te spreken dan alleen ‘klassiek centrumlinks’, lijkt (voorlopig?) alvast mislukt. Italianen die teleurgesteld raakten door Forza Italia zijn kennelijk overgelopen naar de Lega Nord, of zijn helemaal niet meer gaan stemmen (nvdr: in Italië bestaat geen stemplicht). De aanhangers van Beppe Grillo zijn grotendeels bij zijn Movimento 5 Stelle (Vijfsterrenbeweging) gebleven, waardoor de partij haar voordien al stevige basis verder consolideert. Dat slechts 53.9% van de stemgerechtigden ook daadwerkelijk is gaan stemmen, bevestigt bovendien nog eens extra het wantrouwen van de Italianen in de politiek.

Toch blijft de indruk bestaan dat de Renzi-turbo wat begint te sputteren. De droom van de premier om een breder kiespubliek aan te spreken dan alleen ‘klassiek centrumlinks’, lijkt voorlopig alvast mislukt.

De (nipte) overwinningen van het centrumlinkse op het centrumrechtse blok in Campanië (41% tov 38%) en in Umbrië (42% tov 39%), konden alleszins niet verhinderen dat er zondagavond regelrechte paniekaanvallen uitbraken in het hoofdkwartier van de PD. De weliswaar verwachte nederlaag in Veneto draaide immers uit op een regelrecht debacle dat de grootste pessimisten niet hadden durven te voorspellen: uittredend president van de regio Luca Zaia behaalde immers 50% van de stemmen en verplettert daarmee zijn linkse concurrente die met net geen 23% genoegen moet nemen. In Ligurië bleek de ontzetting nog groter toen duidelijk werd dat de PD met 28% de duimen moest leggen voor het centrumrechtse front dat ruim 34% van de stemmen binnenrijfde. Aanhangers van de linkerzijde zien daarin de zwaarste klap die premier Renzi te verduren krijgt.

Het mag duidelijk zijn dat de regionale verkiezingen in Italië een aantal schokgolven door het politieke landschap gejaagd hebben. Vraag blijft wie in de toekomst de leiding van het rechtse blok in handen moet nemen om Renzi bij de volgende nationale verkiezingen uit het zadel te lichten. Een naam die alvast circuleert, is die van de jonge Romeinse politica Giorgia Meloni. Over haar achtergrond en ambities leest u meer in een volgende bijdrage.

Foto (c) Reporters

Rik Lambrecht

Doorbraak.be is een uitgave van vzw Stem in het Kapittel i.s.m. Perruptio cvba Hoofdredacteur: Pieter Bauwens Webbeheer: Dirk Laeremans