fbpx


Binnenland, Politiek
referendum

Vlaanderen al even referendumschuw als België




De samenstelling van de federale regering is slechts één symptoom van een dieper en breder democratisch deficit in België, en bij uitbreiding in Vlaanderen. Het globale plaatje maakt dat de kiezer zich steeds meer afvraagt:  ‘Waarom in hemelsnaam nog gaan stemmen?’ Diezelfde kiezer had de kaarten voor de federale regeringsvorming weliswaar moeilijk geschud. Maar de federale regering toont intussen geen enkele ambitie om de stem van de kiezer tijdens en tussen de verkiezingen door echt mee te laten tellen door…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


De samenstelling van de federale regering is slechts één symptoom van een dieper en breder democratisch deficit in België, en bij uitbreiding in Vlaanderen. Het globale plaatje maakt dat de kiezer zich steeds meer afvraagt:  ‘Waarom in hemelsnaam nog gaan stemmen?’

Diezelfde kiezer had de kaarten voor de federale regeringsvorming weliswaar moeilijk geschud. Maar de federale regering toont intussen geen enkele ambitie om de stem van de kiezer tijdens en tussen de verkiezingen door echt mee te laten tellen door respectievelijk een democratischer kiesstelsel en de mogelijkheid tot bindende referenda.

Regeringsvorming verre van evident

De eerlijkheid gebiedt vooreerst te erkennen dat, zoals de electorale kaarten geschud werden, de federale regeringsvorming verre van evident was.  Dat die kiezer bovendien op voorhand wist dat geen enkele partij met Vlaams Belang in de federale regering zou stappen, en dat die partij net uit dat ‘cordon’ mede haar electorale kracht haalt, klopt. Dat het tussen Bart De Wever en Georges-Louis Bouchez van de Franstalige liberalen hoegenaamd niet boterde en Open Vld dan toch niet zonder haar liberale partner in de regering stapte, zoals beoogd door de N-VA-voorzitter, evenzeer.  Dat maakte het er allemaal niet eenvoudiger op.

Maar het hoofdstuk rond ‘democratische vernieuwing’ in het regeerakkoord belooft, zelfs na een nieuwe en lange systeemcrisis, weinig beterschap, met enkele doekjes voor het democratisch bloeden, zoals ‘We experimenteren met nieuwe vormen van burgerparticipatie, zoals burgerkabinetten of gemengde panels in de schoot van de Kamer waar zowel parlementsleden als door loting geselecteerde burgers deel van uitmaken’.   Men voorziet dus hier en daar een nieuw en vrijblijvend rondje inspraak, maar de particratie wordt geenszins in vraag gesteld.  Daarmee blijven de regeringspartijen halsstarrig vasthouden aan het status-quo, dit terwijl ze electoraal nochtans veelal verder afkalven.

Kiesstelsel en bindende referenda

Intussen is er geen enkele ambitie te bespeuren om het kiesstelsel transparanter en democratischer te maken, al was het maar door simpelweg de lijststem volledig te neutraliseren en het systeem van de opvolgers af te schaffen – zodat zo steeds de kandidaten met de meeste voorkeurstemmen verkozen zouden zijn — zoals al bepleit in dit artikel op Doorbraak.

Evenmin zien we enige ambitie om meer directe democratie mogelijk te maken via bindende referenda, zoals dat in Zwitserland – waar de bevolking zich bijvoorbeeld over migratie kan uitspreken — het geval is.  Maar ook in een aantal EU-landen, zoals bijvoorbeeld Duitsland, is het referendum, zij het niet op statelijk dan toch minstens op deelstatelijk en gemeentelijk niveau, vaak goed ingeburgerd.  Dat hoort ook zo in een echte democratie.

Referendumschuw

België kende tot dusver echter nog maar één nationaal referendum, dan nog louter raadgevend, over de Koningskwestie, in 1950.  Dit legde een duidelijke tegenstelling bloot in de publieke opinie: In Vlaanderen was 72% voor een terugkeer van Leopold III, in Wallonië 42%.  Met dat éne referendum tot op heden is ons land zowat de meest ‘referendumschuwe’ leerling van de Europese klas.  Dat is natuurlijk ook deels te verklaren uit de vrees bij de politieke elite dat België, met zijn verdeelde publieke opinie, directe democratie niet zou overleven.

Maar ook op het Vlaams beleidsniveau kenden we nog geen enkel referendum, noch raadgevend noch bindend. Daar lijkt niet meteen verandering in te zullen komen. Want om het bindend referendum mogelijk te maken in België en Vlaanderen zou een grondwetswijziging nodig zijn. Er bestaan allerminst plannen in die richting. Onze politici zijn blijkbaar bang voor de stem van de kiezer, zowel tijdens als ook tussen de verkiezingen door.

[ARForms id=103]

Nicolas Van Haecke