fbpx


Communautair

Vlaanderen feest, de rand verfranst verder

Post-11 juli bedenkingen



Het is weer gepasseerd: de jaarlijkse 11-juli vieringen, verworden tot Vlaamse kermissen met K-3, charmezangers en andere leut, waar tussendoor glunderende politici in maatpak ronkende verklaringen ten beste geven over hoe goed we wel bezig zijn. Niet de opeengeklemde kaken van premier De Croo tijdens het zingen van de Vlaamse Leeuw waren het nieuws van de dag. Het is de speech van Jan Jambon zelf die verwondert en onthutst. De stoere taal waarin de minister-president hamert op ‘fierheid en ambitie’…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Het is weer gepasseerd: de jaarlijkse 11-juli vieringen, verworden tot Vlaamse kermissen met K-3, charmezangers en andere leut, waar tussendoor glunderende politici in maatpak ronkende verklaringen ten beste geven over hoe goed we wel bezig zijn.

Niet de opeengeklemde kaken van premier De Croo tijdens het zingen van de Vlaamse Leeuw waren het nieuws van de dag. Het is de speech van Jan Jambon zelf die verwondert en onthutst. De stoere taal waarin de minister-president hamert op ‘fierheid en ambitie’ omwille van ons technologisch kunnen en de zin voor industriële innovatie, staat in schril contrast met de ongekende diepten die  het Vlaamse onderwijs intussen verkent. De feestende beleidsverantwoordelijken schijnen zich niet druk te maken over deze paradox.

Tegelijk wordt het idee van Vlaamse onafhankelijkheid definitief opgeborgen ten voordele van de bekende Echternach-processie: het via een koehandel ‘overhevelen van bevoegdheden’ naar het regionaal niveau. Het zelfbestuur moet functioneren via een Belgische rompstaat (‘confederalisme’) en voor separatisme is er geen draagvlak, aldus Jambon. Dat laatste klopt: er zal er nooit een zijn als het Vlaamse beleid voort broddelt zoals nu, en de politici geen wervend verhaal kunnen brengen.

De parel van de Vlaamse rand

Overijse, marktplein met Sint Martinuskerk

De Brusselse Grote Markt was zoals elk jaar het epicentrum van de 11 juli-feesten. Dat is een grap op zich, want in Brussel wordt er minder dan ooit Nederlands gesproken. Frans en Marokkaans zijn er de voertalen, Engels alleen om en rond de Europawijk. Als bewoner van de Vlaamse rand maak ik bovendien van dichtbij het proces me, waarin Franstalige inwijkelingen voor een demografische verschuiving zorgen die – dat weten we uit de recente geschiedenis- altijd een politiek-institutioneel staartje krijgt. Brussel is nu al onbestuurbaar en quasi-failliet maar de francofonie is en blijft ambitieus in haar expansieplannen.

Overijse is een mooie gemeente, een heuvelachtig landschap met veel groen, zeer in trek bij fietsers en wandelaars: zonder meer de parel van de Vlaamse rand. Dat vertaalt zich in hoge vastgoedprijzen, nauwelijks nog haalbaar voor gewone Vlamingen. Wat er wel verrijst zijn appartementen, luxe-rusthuizen en serviceflats waar begoede Brusselaars, afkomstig uit de rijkere residentiële buitengemeenten, zich in vestigen. Geen amok makende allochtone jongeren, wel madammekes en meneerkes die de lokale horeca en winkels bezoeken, met de absolute zekerheid dat ze er in hun taal bediend worden. Bonjour monsieur, madame.

Dit is problematisch: elk jaar wordt het Nederlands een beetje marginaler in deze gemeente. In feite had men dat groot 11 julifeest beter op een strijdplek als Overijse georganiseerd, dan op de protocollaire Brusselse Grote Markt. Als signaal en hart onder de riem voor mensen die niét toegeven aan de sociologische druk. Ik blijf er bij: het is de laksheid van de middenstand en horeca die ervoor zorgt dat Franstaligen het vertikken van Nederlands spreken. Waarom zouden ze. Omgekeerd, als ik 5 km verder in Waver ga winkelen, kom ik met Nederlands nergens, de winkeliers kijken je aan alsof je iets in het Sanskriet debiteert.

Extremist en nazi

Bart De Valck, alias ‘Bart le flamingant’

Deze rekkelijkheid van de brave Vlaming wordt, behalve door een kleine kern flaminganten, niet in vraag gesteld. Ook niet door Ben Weyts, minister van de Vlaamse Rand, die wel maandelijks het magazine Randkrant in de bus laat ploffen, dat voor 90% onmiddellijk bij het oud papier wordt gesorteerd. Deze goed-nieuws-show, waarin altijd wel een anderstalige wordt opgevoerd die Nederlands leert, gaat compleet voorbij aan het omvolkingsproces – ik wik mijn woorden – dat aan de gang is.

Wie zich tegen dat proces verzet, is een extremist en een nazi. Eén anekdote: mijn streekgenoot Bart De Valck, ex voorzitter VVB, was leerlingenbegeleider/toezichthouder in de buurtgemeente Ottenburg, en maakte in die hoedanigheid een opmerking over het alomtegenwoordige Frans dat in het Vlaamse lagere schooltje op de speelplaats wordt gesproken. Hij kreeg onmiddellijk de ganse ouderraad tegen zich – waarin francofone ouders het voor het zeggen hadden – en werd als ‘Bart le flamingan’t buitengepest.

Een Vlaamse neonazi dus. We denken aan de manier waarop Vladimir Poetin over Oekraïeners spreekt. Deze Umwertung wordt ondersteund door een misbegrepen tolerantiemoraal waar vooral links mee pronkt: de Vlaming moet zich leren gedragen en hoffelijkheid ten toon spreiden. Ook in een economisch superieure regio huist de underdog die de taal van de meester spreekt. De Vlaming heeft in 200 jaar niets bijgeleerd.

Voldongen feit

Jezus-Eik/Overijse, ‘Café-Restaurant de la Forêt’: nutteloos in het Nederlands proberen te bestellen, tenzij men heel veel tijd heeft.

Overijse verbrusselt dus aan een snel tempo. De lokale politiek, sinds jaar een dag een coalitie van N-VA met wat kleiner grut, laat begaan. De wijk Jezus-Eik, palend aan Oudergem, was de eerste dominosteen. Wie daar op een terrasje iets in het Nederlands bestelt, krijgt een hautaine blik van de kelner als verwelkoming. Nu wordt ook het dorpscentrum, de winkelstraat en zelfs het postkantoor een plek waar men zich als Nederlandssprekende niet meer thuis voelt. Het kàn nog, maar het is alsof de Vlamingen van faciliteiten genieten. De omgekeerde wereld.

Zou Ben Weyts beseffen wat er gaande is? Of wordt deze evolutie als een fait accompli aanvaard? Défi (Démocrate Fédéraliste Indépendant), de opvolger van het Fransdolle FDF, stelde onlangs voor om Brussel uit te breiden tot de randgemeenten, ‘waar toch al een belangrijk deel van de bevolking Franstalig is’. Hoe dat moet gebeuren? Via een referendum, en vervolgens het resultaat op tafel gooien in een volgende staatshervorming, zo simpel is dat. De Belgische klok tikt in hun voordeel: hoe meer inwijkelingen, hoe groter de druk om de grenzen te hertekenen.

Défi haalt daarmee een oud recept terug naar boven, waarin bevoegdheidsoverdrachten worden toegekend in ruil voor het bekomen van taalfaciliteiten. Dat is een geniale vondst die dateert uit 1963, toen die taalgrens werd vastgelegd en er faciliteiten voor Franstaligen in Vlaanderen werden gecreëerd: voor de brave Vlamingen een overgangsmaatregel om anderstaligen toe te laten zich aan te passen, voor de francofonen een breekijzer om de verfransing te institutionaliseren. Zo wordt de ‘culturele’ vrijheid om een taal te spreken, -toch essentieel in een democratische rechtstaat,- omgezet in gebiedsuitbreiding. Zo nodig wordt het Europese minderhedenverdrag erbij gehaald om dit juridisch hard te maken.

Le très grand Bruxelles

Verfransingsgraad in de Vlaamse rand (Bron: Vives, 2019)

Onze conclusie is tamelijk onthutsend, en ik hoop dat ik ongelijk heb: misschien houdt de minister van de Vlaamse Rand zich wel low profile en past hij voor een meer assertieve politiek, in het besef dat dit gebied ooit kan dienen als pasmunt in een bevoegdheidsoverdracht. De verfransing van de rand kan dan voor Vlaamse onderhandelaars de deal vergemakkelijken om dit gebied op te geven in ruil voor wat institutionele kruimels.

Overijse staat te koop, alleen weet de doorsnee Vlaamse bewoner het nog niet. Als deze gemeente taalfaciliteiten krijgt, wordt de fameuze corridor tussen Brussel en Wallonië werkelijkheid, de natte droom van de francofone strategen. Het ‘uitkleden’ van België zal dan gepaard gaan met de creatie van een très grand Bruxelles, waarbij Vlaanderen territoriaal verder inlevert. Ook de kustgemeenten en de as Brussel-Mechelen komen in aanmerking voor deze expansie.

Wat ons weer op de mooie toespraak van Jan Jambon brengt, zijn pleidooi voor bevoegdheidsopdrachten én het behoud van de rompstaat nv België. Helaas, de enige oplossing voor de verfransing van de rand is het principe ‘taalgrens wordt landsgrens’, het staatkundig afbakenen van een territorium. Dat is volgens het internationale recht volkomen legitiem. Maar dan wordt de Belgische constructie wel verlaten. Binnen die Vlaamse natie kunnen anderstaligen wél een beschermd statuut krijgen, maar dan als minderheid, niet als expansieve cluster. Dan pas ook kunnen wij terug met groot plezier de taal van Molière gaan spreken, als Europese cultuurtaal én de taal van onze Zuiderburen. Vlamingen zijn, om Europeeërs te worden, het motto van August Vermeylen uit 1900, is actueler dan ooit.

Johan Sanctorum

Johan Sanctorum is filosoof, publicist, blogger en Doorbraak-columnist.