fbpx


Economie
herstel

Voka-topman Hans Maertens: ‘Europa staat op een belangrijk kantelpunt’

Europees herstelgeld: het wafelijzer wenkt



Ons land mag voor net geen zes miljard projecten indienen die mee gefinancierd zullen worden door Europa. Die investeringen moeten bijdragen tot een duurzaam economisch herstel. Maar het beruchte Belgische wafelijzer loert om het hoekje. En voor Voka-topman Hans Maertens staat er nog een pak meer op het spel. ‘Als Europa de wenslijstjes niet echt kritisch beoordeelt, verliest het alle geloofwaardigheid. Dit is een sleutelmoment.’ Wenslijstjes Federaal staatssecretaris voor de Relance Thomas Dermine (PS) legt momenteel de laatste hand aan…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Ons land mag voor net geen zes miljard projecten indienen die mee gefinancierd zullen worden door Europa. Die investeringen moeten bijdragen tot een duurzaam economisch herstel. Maar het beruchte Belgische wafelijzer loert om het hoekje. En voor Voka-topman Hans Maertens staat er nog een pak meer op het spel. ‘Als Europa de wenslijstjes niet echt kritisch beoordeelt, verliest het alle geloofwaardigheid. Dit is een sleutelmoment.’

Wenslijstjes

Federaal staatssecretaris voor de Relance Thomas Dermine (PS) legt momenteel de laatste hand aan het lange Belgische verlanglijstje. Daarop staan projecten die (deels) gefinancierd zouden moeten worden met de 5,9 miljard euro Europees herstelgeld waarop ons land recht heeft. Daarna is het aan de Europese Commissie om te beoordelen welke projecten ook effectief geselecteerd zullen worden.

In ons land mocht elke regering een eigen wenslijstje opstellen. Een aantal al uitgelekte projecten voeden de vrees dat we op termijn vooral met een wanstaltig Belgisch compromis zullen landen. Een lijstje dat iedereen tevreden houdt, maar dat weinig of niets zal bijdragen tot een echt duurzaam herstel. Dat perspectief is niet geheel denkbeeldig, erkent ook Hans Maertens.

Voka vertegenwoordigt 18.000 Vlaamse bedrijven en zowat twee derden van de private tewerkstelling in Vlaanderen. Hoe groot was jullie inbreng eigenlijk in de Vlaamse en federale wenslijstjes?
Hans Maertens: ‘We hebben daarover informele contacten gehad met de federale regering en het kabinet Dermine. Op Vlaams niveau hadden we formele contacten met de SERV (Sociaaleconomische Raad van Vlaanderen). Die werd door de Vlaamse regering om advies gevraagd. In beide gevallen waren we daarover best tevreden.’

Vlaanderen had met Vlaamse Veerkracht in september vorig jaar zelf al een eigen relanceplan ter waarde van 4,3 miljard euro afgeklopt. Volstond dit dan niet als leidraad voor het kabinet Dermine?
‘De projectenlijst die ons land binnenkort naar Europa stuurt, moet vooral inspelen op een aantal belangrijke krachtlijnen die Europa zelf heeft vastgelegd voor alle nationale herstelplannen. Bijvoorbeeld een focus op echt duurzame investeringen en op de digitale omschakeling. Of de eis dat de projecten ook op langere termijn een grote toegevoegde waarde zouden bieden. Het is nu de taak van staatsecretaris Dermine om alle voorstellen te bundelen tot een groot en geïntegreerd plan.’

Duurzame economische relance

Dat klinkt mooi in theorie, maar hoe geïntegreerd kan zo’n Belgisch plan nog zijn als elke regio in dit land eerst met een eigen plan komt aandraven, vanuit de eigen noden en prioriteiten?
‘Laat ons die oefening proberen te maken met het nodige gezond verstand. Ik denk dat de basisnoden van alle regio’s in ons land min of meer dezelfde zijn. We moeten ons voor de komende tien tot twintig jaar echt concentreren op de grote uitdagingen die op tafel liggen. Van de digitalisering tot de transitie naar een duurzamer economisch model.’

In de wenslijstjes die nu al circuleren, zitten alvast een aantal projecten waarvan je je kan afvragen in welke mate ze echt zullen bijdragen aan een duurzame economische relance. Gaande van de renovatie van het Brusselse justitiepaleis — dat al enkele tientallen jaren in de steigers staat — tot inloophuizen voor sociaal zwakkeren in Brussel. Kan de Europese Commissie het spel echt hard spelen en het Belgische relancegeld inhouden als de voorgestelde projecten niet aan de gestelde eisen voldoen?

‘Daar ben ik ook heel nieuwsgierig naar. Ik hoop echt dat Europa zijn rol speelt in dezen, en zich bijzonder kritisch opstelt. De plannen die we indienen, moeten vooral voldoende toekomstgericht zijn. Wat ons betreft, kan het hoegenaamd niet de bedoeling zijn dat we met de Europese centen eenvoudigweg een deeltje afknabbelen van de investeringsachterstand die we hier de voorbije jaren hebben opgelopen. Het geld mag ook niet naar recurrente uitgaven gaan. Daarnaast beveelt Europa ons land al jarenlang structurele hervormingen aan. Welnu, ik hoop dat het ook op dat vlak de lat voldoende hoog zal leggen voor ons land.’

Wafelijzers

Voor de goede verstaander: u koestert de nodige twijfels?
‘De plannen die ik de voorbije weken de revue heb zien passeren, gaan de goede richting uit. Maar ze gaan lang niet ver genoeg. Bij de concrete projecten die het Belgische wenslijstje hebben gehaald, zie ik nog te weinig productieve investeringen op lange termijn. Ik reken dus op Europa om bepaalde projecten die helemaal niet in lijn liggen met wat Europa wil, desnoods ook af te voeren.’

De wafelijzers en het goede, oude compromis zijn in dit land nooit veraf. Het valt dan ook te vrezen dat er voor de finale lijst van investeringen vooral de nodige communautaire evenwichten zullen moeten worden gerespecteerd?
‘Ik ben op dat vlak pessimistisch én optimistisch. Dat risico is inderdaad niet denkbeeldig. Tegelijk hoop ik dat alle regeringen in dit land voldoende beseffen dat we die Europese middelen echt wel kunnen gebruiken. En dat ze dus echt ook inspanningen zullen leveren om tot een coherent geheel te komen.’

Wat we zelf doen, doen we beter. Is het plan Vlaamse Veerkracht wél voldoende ambitieus en toekomstgericht?
‘Dat plan is goed, maar er zat nog wel wat meer in. Waar willen we met Vlaanderen naartoe tegen pakweg 2030 of 2040? En hoe kunnen we onze welvaart op langere termijn veiligstellen? Die langetermijnvisie vind ik in de Vlaamse plannen nog te weinig terug. Het huidige relanceplan focust vooral op wat er nu moet gebeuren. Maar laat ons niet vergeten dat we op vlak van overheidsinvesteringen tegen een gigantische achterstand aankijken.’

Structurele hervormingen

Heeft het dan eigenlijk wel zin om met allerlei nieuwe projecten uit te pakken als de broodnodige structurele hervormingen uitblijven? Een bouwvallig huis optuigen met enkele fraaie nieuwe torens brengt die woning op termijn weinig bij?
‘U heeft gelijk, maar nogmaals: ik reken op Europa om zowel de nieuwe projecten als de structurele hervormingen kritisch tegen het licht te houden. Dit is echt een unieke kans om door te duwen: toekomstgerichte investeringen gekoppeld aan structurele hervormingen op vlak van mobiliteit, arbeidsmarkt, bestuurlijke organisatie, noem maar op. Ik wik mijn woorden, maar Europa staat op een belangrijk kantelpunt. De wijze waarop het de relance-aanpak in de lidstaten — goed voor 750 miljard euro aan middelen — nu tegen het licht zal houden, is een toetssteen voor de Europese geloofwaardigheid.’

We zouden het haast vergeten, maar die relance moet in de eerste plaats de burgers en de bedrijven ten goede komen. In welke mate zullen zij nu rechtstreeks mee kunnen genieten van die middelen?
‘Misschien toch alles even in perspectief plaatsen: de 2,2 miljard euro die vanuit Europa naar Vlaanderen vloeit, is eigenlijk peanuts in vergelijking met wat de Vlaamse overheid en het Vlaamse bedrijfsleven jaarlijks zelf investeren. Voor die relance zal er veel meer geld nodig zijn. We moeten dus ook de bedrijven zelf over de streep trekken om de portemonnee opnieuw open te trekken. Met dit plan alleen zullen we er heus niet geraken. Bovendien gaan de Europese centen ook uitsluitend naar toekomstgerichte publieke investeringen. Geen enkel Vlaams bedrijf kan hier dus rechtstreeks aanspraak op maken.’

Privaat-publieke investeringen

Overheidsopdrachten komen dat bedrijfsleven uiteraard ook ten goede?
‘Dat klopt, maar dit alleen zal niet volstaan. Zowel het Europese als het Vlaamse relanceplan mikken wat mij betreft ook nog veel te weinig op privaat-publieke investeringen.Daarnaast moeten we dus ook de privésector nog veel meer mee aan boord krijgen.’

Heel wat bedrijven hebben vandaag het water aan de lippen staan. Is het dan wel realistisch te verwachten dat zij nu staan te springen om langetermijninvesteringen te doen?
‘We mogen niet té negatief zijn. We spartelen ons door de zwaarste economische crisis sinds de tweede wereldoorlog. Een aantal sectoren hebben zeer zwaar in de klappen gedeeld, dat klopt. Maar tegelijk hebben heel wat bedrijven wél voldoende potentieel en veerkracht om op zeer korte termijn opnieuw goed te gaan boeren. Laat ons alles op alles zetten om die ook opnieuw aan het investeren te krijgen. Tegelijk moeten we ten allen prijze vermijden dat we binnenkort in een soort van duale, gespleten economie belanden.’

Dankzij een heel pakket ondersteunende maatregelen hebben we onze economie een jaar lang aan de baxters gehangen. Zitten de zwaarste klappen er niet nog aan te komen?
‘Ruim honderdduizend bedrijven zitten met een verhoogd risico. We gaan dus nog een zeer zware periode tegemoet, waarin er mogelijk nog driehonderdduizend jobs verloren kunnen gaan. Mede daarom pleiten wij er nu ook al enkele weken voor om het geweer van schouder te veranderen. Van algemene maatregelen voor iedereen moeten we nu overschakelen naar zeer specifiek maatwerk, om vooral de zwaarst getroffen sectoren te helpen overleven.’

Concrete heropeningsagenda

In een opvallend scherp persbericht pleitten jullie deze week ook voor een zeer concrete heropeningsagenda en een normalisering van ons leven. Als het van de virologen en de meeste politici afhangt, lijkt daar voorlopig nog niet echt sprake van?
‘Kijk, enerzijds krijgen we almaar meer signalen vanuit het bedrijfsleven dat het echt wel genoeg is geweest. Anderzijds stellen we vast dat het aantal besmettingen en hospitalisaties al twee maanden min of meer stabiel blijft of zelfs lichtjes daalt. De bedrijven hebben de voorbije maanden zware offers gebracht om onze gezondheidszorg niet verder te laten kapseizen. Maar het kan wat ons betreft niet de bedoeling zijn om deze maatregelen aan te houden tot we de grens van nul besmettingen of ziekenhuisopnames bereiken. We beseffen zeer goed dat je niet alles tegelijk kan lossen, maar we eisen nu echt wel een concreet perspectief.’

De horeca die opnieuw zou mogen openen op pakweg 1 augustus, dat is ook een concreet perspectief?
‘Mocht men dat wetenschappelijk kunnen onderbouwen, dan zou ik daar zelfs nog over willen nadenken. Maar die duidelijk onderbouwde lijn ontbreekt vandaag. We betreuren dan ook absoluut dat het overlegcomité gisteren opnieuw geen echt perspectief heeft geboden op een slimme heropening of op een normalisering van ons leven.’

[ARForms id=103]

Filip Michiels

Filip Michiels is zelfstandig journalist.