fbpx


Buitenland

Waarom kunnen Navalny en Zjoeganov niet samenwerken?

Handpoppen in nieuwe Koude Oorlog



De Russische communisten zijn fier, maar ook boos. Fier omdat ze onder leiding van Gennadi Zjoeganov in de september verkiezingen voor de Doema 19% van de stemmen hebben behaald en 15 nieuwe zetels veroverden. Ze bezetten nu 57 zetels in de Doema. In het Verre Oosten behaalden ze in sommige districten maar liefst 72% van de stemmen. Dit verkiezingsresultaat was vooral ten nadele van de Liberaal Democratische Partij van de excentrieke Vladimir Zjirinovski. Deze had zijn populaire partijgenoot Sergej Foergal,…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


De Russische communisten zijn fier, maar ook boos. Fier omdat ze onder leiding van Gennadi Zjoeganov in de september verkiezingen voor de Doema 19% van de stemmen hebben behaald en 15 nieuwe zetels veroverden. Ze bezetten nu 57 zetels in de Doema. In het Verre Oosten behaalden ze in sommige districten maar liefst 72% van de stemmen.

Dit verkiezingsresultaat was vooral ten nadele van de Liberaal Democratische Partij van de excentrieke Vladimir Zjirinovski. Deze had zijn populaire partijgenoot Sergej Foergal, ex-gouverneur van Chabarovsk, laten stikken toen hij om politieke redenen zijn post moest verlaten. Foergal wacht nu in een gevangenis in Moskou zijn proces af. Hij wordt—vermoedelijk ten onrechte—van een oude moord beschuldigd. Er barstte een golf van protest uit in het Oosten. De zaak is duidelijk nog niet verwerkt.

De wonderen van elektronische verkiezingen

Anderzijds zijn de communisten boos omdat ze vinden dat de verkiezingen werden vervalst. Vooral in Moskou en andere steden waar elektronisch werd gestemd, zijn door manipulatie tal van zetels voor hen verloren gegaan. Er ontstond spontaan protest en communisten betoogden meerdere keren in Moskou. Zoals Hubert Smeets het beschrijft in het nummer van 20 januari van Raam op Rusland werden 15 miltanten aangehouden. Hun leider Zjoeganov schreef een smeekbrief aan Poetin om te wijzen op het feit dat zijn partij altijd een constructieve oppositie heeft gevoerd en dat maatregelen moeten worden genomen tegen bepaalde ambtenaren.

Wat hij niet durfde schrijven was dat die ‘ambtenaren’ de verkiezingen hebben vervalst en zijn partijgenoten hebben aangehouden. Het Kremlin antwoordde dat dit probleem in een gesprek van man tot man kan worden opgelost.

Zjoeganov president?

Zjoeganov is inderdaad een van de getrouwen van Poetin. Hij was al een communistische militant vooraleer Gorbatsjov aan de macht kwam. Tijdens de woelige jaren 90 kwam zijn grote kans. Jeltsin was een zwakke president en moest koste wat het kost in 1996 herkozen worden. Hij maakte geen schijn van kans. Maar met de hulp van oligarchen die over de media beschikten, en met openlijke en geheime steun van de Verenigde Staten en het Westen lukte het Jeltsin weliswaar met de hakken over de sloot een tweede termijn te bekomen.

Zijn tegenstrever was niemand minder dan de communist Zjoeganov die toen op het toppunt van zijn populariteit was. Als we de ex-president en ex-eerste minister Dmitri Medvedev mogen geloven, won Zjoeganov toen de verkiezingen. Medvedev zei hierover veel later in het openbaar: ‘Iedereen weet toch dat niet Jeltsin, maar iemand anders die verkiezingen won.’ Voor alle duidelijkheid: in die tweede ronde was de communist zijn enige tegenkandidaat geweest.

De nieuwe communisten

De Communistische partij van de Russische Federatie heeft nog weinig te maken met zijn voorgangers uit het tijdperk van de Sovjet-Unie. Ze is niet internationalistisch maar nationalistisch. Ze komt op voor het collectivisme. En ze vertoont eigenaardig genoeg een orthodox-christelijke inslag. In wezen verschilt ze niet zo veel van de ideeën van president Poetin. Maar met Navalny delen de communisten hun afkeer voor de klasse van superrijke oligarchen, politici en hogere ambtenaren. Tot deze groep behoort natuurlijk ook Poetin, die het systeem samen met de geheime diensten, de politie en het leger in stand houdt.

De film van Navalny over het geheime paleis van Poetin, die door meer dan 100 miljoen Russen op internet is bekeken, was dan ook koren op de molen van de communisten. Die film droeg heel zeker bij tot de stemmenwinst van de communistische partij. Ook de door Navalny ontworpen methode van ‘slim stemmen’ draaide heel dikwijls uit op een aanbeveling voor een communistische kandidaat. Samenwerking tussen communisten en aanhangers van Navalny zou niet meteen gevaarlijk, maar wel erg vervelend voor Poetin kunnen worden.

De gezagsgetrouwe Zjoeganov heeft meerdere keren zijn afschuw voor Navalny uitgesproken. Wat niet belet dat jongere communisten hem bewonderen en wel met hem willen samenwerken. De 77-jarige Zjoeganov zal duidelijk niet meer de toekomst van zijn partij bepalen. Overal in Rusland zijn er communistische cellen aan het werk. Misschien zullen ze niet zo bang zijn van Poetin als Zjoeganov, die vreest dat zijn partij en hijzelf het lot van Navalny zouden kunnen ondergaan.

Navalny laureaat van de Sacharovprijs

Navalny zit nog steeds gevangen als ‘extremist’. Er wachten hem nog meerdere processen. Hij kan makkelijk nog tien jaar moeten brommen. Na zijn mislukte hongerstaking was hij uit de actualiteit verdwenen. Te meer omdat zijn voornaamste medewerkers uit Rusland zijn gevlucht. Zijn ‘extremistische’ beweging is ontbonden. En al wie er van ver of nabij iets mee te maken had, kan nooit meer kandidaat zijn voor verkiezingen. Erger nog: ze kunnen ook meteen opgepakt worden wegens medewerking aan een extremistische beweging.

Navalny kwam plots weer in het nieuws omdat hij de Nobelprijs voor de vrede niet had gewonnen. Het lag dan ook voor de hand dat hem door het Europees parlement de precieuze Sacharovprijs zou worden toegekend. Tot grote vreugde van zijn familie en aanhangers in het buitenland. Maar niet van het Kremlin. Dat reageerde met: ‘Wij voelen ons tot niets verplicht’. En ‘Het Europees parlement kent niet alle elementen in het dossier Navalny.’

Hernieuwde Koude Oorlog

Ook de kwestie van de vergiftiging door novitsjok laaide weer op. Rusland wacht nog steeds op de medische dossiers over de vergiftiging uit Duitsland, Frankrijk en Zweden. Deze landen antwoorden dat de Russen voldoende medische stalen van Navalny bezitten om zelf de vergiftiging te kunnen vaststellen. Een kinderachtig spelletje dat helemaal past in deze hernieuwde maar ersatz Koude Oorlog.

Wat er ook van zij: het Kremlin zal nu weer een bewijs hebben dat Navalny een man van het ‘Westen’ is en helemaal geen Russisch patriot. Het kan zijn dat hij nu door zijn prijs een beter lot in de gevangenis wacht en hij niet plots dood zal aangetroffen worden. De Sacharovprijs kan hem misschien wat beschermen. Anderzijds is ook het ‘soortelijk gewicht’ van Navalny gestegen. Hij zou misschien kunnen geruild worden voor de intrekking van bepaalde westerse sancties. Dan zou Navalny wel tegen zijn wil het land moeten verlaten en zijn kans verliezen om ooit nog president te worden.

Bij al deze cynische politieke spelletjes mag men het leed niet vergeten van Navalny zelf, zijn vrouw en kinderen en de vele leidende figuren uit zijn beweging, ook moeders en vaders, die nu plots banneling zijn geworden. Ze zijn handpoppen in dit spel tussen Rusland en het Westen. Men kan hen plots laten vallen als ze niet meer nuttig zijn.

Yvan Vanden Berghe

Yvan Vanden Berghe is emeritus gewoon hoogleraar aan de Universiteit Antwerpen waar hij de afdeling internationale politiek en diplomatie oprichtte en leidde