fbpx


Binnenland, geopolitiek
Taliban

Wat gedaan met de gevluchte Afghaan?

Hoe zit het met de opvolging van Afghanen die hier rondlopen?



De chaotische terugtrekking van de Amerikanen en de NATO-bondgenoten, met dank aan president Biden, heeft Afghanistan in chaos achtergelaten. De Belgen hebben ondertussen de retractie-operatie Red Kite stopgezet, omwille van de dreiging met aanslagen. Dat bleek de juiste beslissing te zijn, want donderdag volgde een effectieve aanslag aan de poorten van de luchthaven van Kabul. Hierbij vielen tientallen doden en honderden gewonden, waaronder verschillende Amerikaanse militairen. De Belgen hebben het toneel dus op tijd verlaten. Hoeveel mensen werden er via…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


De chaotische terugtrekking van de Amerikanen en de NATO-bondgenoten, met dank aan president Biden, heeft Afghanistan in chaos achtergelaten. De Belgen hebben ondertussen de retractie-operatie Red Kite stopgezet, omwille van de dreiging met aanslagen. Dat bleek de juiste beslissing te zijn, want donderdag volgde een effectieve aanslag aan de poorten van de luchthaven van Kabul. Hierbij vielen tientallen doden en honderden gewonden, waaronder verschillende Amerikaanse militairen. De Belgen hebben het toneel dus op tijd verlaten.

Hoeveel mensen werden er via operatie Red Kite naar ons land gehaald en vooral, wie zit daar tussen? Kunnen onze veiligheids- en inlichtingen wel een degelijke screening uitvoeren om te garanderen dat er niet, zoals tijdens de grote Syrische vluchtelingencrisis, een aantal onfrisse elementen meereizen met een terroristische agenda? Dat lokale medewerkers die nu levensgevaar lopen naar hier worden gehaald, is niet meer dan normaal. Maar wat deden al die Afghaanse vluchtelingen en nieuwe Belgen in hun ontvluchte vaderland, ondanks negatieve reisadviezen en het levensgevaar dat ze daar zouden lopen? Kamerlid Theo Francken (N-VA) vraagt zich af of die niet deels moeten opdraaien voor de kosten van operatie Red Kite.

Cijfers bekend gemaakt

Staatssecretaris voor Asiel en Migratie Sammy Mahdi (CD&V) gaf vrijdagavond in een gezamenlijke persmededeling meer informatie over de mensen die via negen vluchten op Melsbroek landden. Daarmee zijn in totaal 1.216 mensen naar ons land gekomen die uit Afghanistan werden geëvacueerd. 187 personen waren voor andere EU-landen bestemd. De personen bestemd voor België werden naar de kazerne van Peutie gebracht, waar hun identiteit en documenten nogmaals grondig werden gecontroleerd. Zij ondergingen onder meer een COVID test. 106 personen kwamen via andere EU-landen. In totaal zijn er tot op vandaag 1.135 personen bestemd voor België in ons land gearriveerd. De volgende dagen zullen er nog een aantal personen via andere EU-landen arriveren.

Vier grote groepen (en een vijfde ‘zonder categorie’)

Het grootste deel zijn Belgo-Afghanen en hun familie. Zij zijn goed voor 503 personen. Een tweede groep bestaat uit tolken en fiksers, die ten dienste hebben gestaan van de Belgische militairen en Buitenlandse Zaken. Deze categorie is goed voor 111 personen. De derde categorie omvat mensen- en vrouwenrechtenactivisten, evenals voorvechters van de persvrijheid.

Met andere woorden mensen die omwille van een voorliefde voor het Westerse beschavingsmodel bij de Taliban niet in de bovenste schuif liggen. Totaal: 185 personen. Uiteindelijk is er nog een laatste categorie: Afghanen met een vluchtelingenstatus en zij die subsidiaire bescherming genieten. Daarvan hebben er blijkbaar ook verschillende nog familie meegebracht. Volgens het persbericht gaat het over 297 personen.

In totaal komen wij zo aan 1.096 gerepatrieerden. Een verschil van 39 met het totaal van 1135 aangekomen mensen in België dat eerder in het persbericht wordt aangehaald. Tot welke categorie die behoren, is niet helemaal duidelijk. Alle personen zonder verblijfsstatus, moeten nu een procedure opstarten. Het gaat dan om gezinshereniging of een asielaanvraag.

De vluchteling-toeristen

Staatssecretaris Mahdi stelde in Terzake dat je het onderscheid moet maken tussen personen met een vluchtelingenstatus en degenen die subsidiaire bescherming genieten. ‘Die laatsten hebben het recht om zich vrij te verplaatsen naar het land van herkomst. Voor vluchtelingen (volgens de laatste persmededeling gaat het om slechts zes personen, WM) kunnen er uitzonderlijke redenen zijn die een reis naar het herkomstland verantwoorden. Het Commissariaat-Generaal voor de Vluchtelingen en de Staatlozen (CVGS) gaat dit nu geval per geval onderzoeken. Als blijkt dat ze om de verkeerde redenen zijn afgereisd, kan dit betekenen dat ze hun vluchtelingenstatus verliezen. Op dit moment kunnen ze niet teruggestuurd worden, maar het is belangrijk dat we de regels volgen en dat het CVGS een onderzoek voert.’

Theo Francken is niet onder de indruk. ‘Dat gaat over symboliek. Ik stoor me aan de honderden gevluchte Afghanen die blijkbaar op vakantie gaan naar hun thuisland, ondanks een negatief reisadvies, en die wij nu moeten repatriëren. Het is een aanfluiting voor de honderdduizenden vluchtelingen in Europa die zich wel aan de regels houden.’

‘Daaronder zijn er waarschijnlijk toch een aantal die hun vluchtelingenstatuut niet hebben gerespecteerd. Het probleem is dat iedereen die hier nu aankomt, niet meer kan worden teruggestuurd, wat de uitkomst van een onderzoek naar de rechtmatigheid van hun verblijf ook moge wezen. Zij kunnen dus ongestraft een loopje nemen met de regels. Daar komt bovenop dat de Afghanen die in een gesloten centrum zaten met het oog op uitwijzing, terug werden vrijgelaten. Die zaten daar niet zonder reden. Enkel zij die onder de Dublinverordening vallen en naar een ander Europees land worden uitgewezen, kunnen het land worden uitgezet.’

Gratis vrouw importeren

‘Ik heb geen cijfers gekregen over de categorie “andere familieleden”’, vervolgt Francken. ‘Evenmin kreeg ik een antwoord op mijn vraag over hoeveel Afghaanse Belgen er plots een vrouw meenamen en zo onze wetgeving op gezinshereniging omzeilen. Zij hebben dubbel bingo! Ondanks een uiterst negatief reisadvies reisden zij naar Afghanistan. Nu worden ze gratis teruggehaald mét een vrouw die via de normale procedure gezinshereniging nog jaren had moeten wachten op haar visum, als ze er al ooit een zou gekregen hebben. Wraakroepend, vind ik dat.’

‘De nieuwkomers die nu zijn meegekomen worden in Peutie, waar ze tijdelijk zijn ondergebracht, nogmaals aan een screening onderworpen. Als die negatief uitvalt, kunnen zij die een gevaar voor onze maatschappij betekenen niet worden teruggestuurd. Of de extra screening in Peutie nog iets oplevert, is dus niet relevant. Wat de uitkomst ook is, ze zijn hier en daar valt niets meer aan te veranderen.’

Screening: afhankelijk van buitenlandse diensten

Dat brengt ons bij de vraag over het verloop en de betrouwbaarheid van de screening. Kenneth Lasoen, expert geheime diensten en docent Intelligence verbonden aan de Universiteit Antwerpen, is eerder positief over de gang van zaken.

‘Ik stel vast dat we lessen hebben getrokken uit de vorige crisis rond de Syrische vluchtelingen. De buitenlandse inlichtingendiensten zijn er in geslaagd om een aantal verdachte figuren tegen te houden. Ik heb de indruk dat de veiligheidsscreening vlotter verloopt.’

‘Ik wil daar wel bij opmerken dat onze wij sterk afhankelijk zijn van de informatieposities van buitenlandse diensten. Belgische diensten die geconfronteerd worden met personen die nog nooit bij ons of in Europa zijn geweest, kunnen enkel buitenlandse diensten bevragen om te checken of die gekend staan. Daar stopt het. Wij hebben niet de middelen, noch de ambitie, om zelf een positie uit te bouwen. Daarvoor zouden we op strategische locaties antennes moeten opzetten.’

‘We zijn dus afhankelijk van de goodwill van buitenlandse partners. Ik stel vast dat het in de huidige context goed lukt, omdat het over contra-terreur gaat. Daardoor is de bereidheid groot om samen te werken. Er is namelijk een gemeenschappelijk belang. Bij contra-spionage is dat jammer genoeg minder het geval…’

Met welke diensten werken wij hiervoor samen?

‘België zit in een aantal formele en informele samenwerkingsverbanden. Het belangrijkste is de CTG, de Counter Terrorism Group. Het is een spin-off van de Club van Bern, de befaamde internationale informele bijeenkomst van de hoofden van de Europese inlichtingendiensten. De CTG bestaat uit dertig leden: de 27 leden van de EU, Noorwegen, het VK en Zwitserland. Bij uitbreiding sluiten de Amerikanen daar ook bij aan, gezien het specifiek gaat over Afghanistan. Alle landen die betrokken zijn geweest bij de operaties ter plaatse, werken nu samen. Het zijn vooral de Amerikanen en de Britten die daar degelijke informatieposities hebben uitgebouwd, maar onderschat ook de Fransen, de Duitsers en de Nederlanders niet.

‘Wij werken vooral goed samen met die landen wier wettelijk kader rond technische intercepties gelijklopend is aan het onze. Ik denk dan aan Nederland, Denemarken en Zwitserland. De samenwerking gaat zover dat we onze inlichtingendiensten in 2018 aan een gezamenlijk toezichtsrapport hebben onderworpen om de legaliteit van de gebruikte methodes te toetsen.’

‘De nadruk ligt voor ons op die internationale samenwerkingsverbanden en daar moeten wij het mee doen. In de huidige context loopt dit goed. De screenings leveren resultaat op.’

Opvolging gaat probleem worden

Theo Francken haalde aan dat uit te wijzen Afghanen terug de maatschappij in werden gestuurd. Daar komen dan nog die kandidaten bij die pas in Peutie door de mand gaan vallen. Hoe zit het met de opvolging van de figuren die hier al rondlopen? Gaat dat lukken?

‘In principe wel, zeker? Het is in dat kader altijd interessant om de rekensom te maken: hoeveel op te volgen individuen lopen hier rond en hoeveel analisten kunnen we daar tegenover zetten. Ik vrees dat de verhouding eerder onevenwichtig is…’

Heeft u een idee wat die verhouding betreft?

‘Ik geef een voorbeeld, dat niet alles dekt maar wel een goed beeld geeft. Op de lijst van het OCAD staan meer dan 700 op te volgen individuen die potentieel gewelddadig en gevaarlijk zijn. Over het aantal analisten dat daar tegenover staat bij onze diensten geef ik liever geen details omdat dat gevoelig ligt. Maar ik kan wel zeggen dat de capaciteit niet volstaat om daar op een degelijke manier mee om te gaan.’

‘Dat ze die mensen in de maatschappij gaan loslaten zonder dat we hen deftig kunnen opvolgen, geeft mij geen goed gevoel. Het capaciteitsprobleem binnen de inlichtingendiensten is echter niet nieuw. Dat moet dringend aangepakt worden. Ondertussen verloopt de veiligheidsscreening toch al beter dan verwacht. Natuurlijk moet er maar ééntje door de mazen van het net glippen en we hebben prijs. Ik vrees dat we dat sowieso gaan meemaken. Maar bij de vorige vluchtelingencrisis stonden de sluizen open. Nu is er al een net. Hoe fijnmazig dit is, zal de toekomst uitwijzen.’

Tof toekomstperspectief

Of die screening nog zo goed gaat verlopen eens de vluchtelingen gaan binnenkomen die het vliegtuig gemist hebben, is een andere vraag. Door de aanslag van donderdag werd de korte illusie dat de Taliban de touwtjes stevig in handen had aan diggelen geslagen. Er lopen nog andere Jihadistische grapjurken rond. De laatste variant luistert naar de naam Islamitische Staat van Khorasan (IS-K). Dat de Taliban die niet onder controle heeft, mag ons gerust zorgen baren.

[ARForms id=103]

Winny Matheeussen

Enige tijd geleden geboren, in de herfst. Momenteel levend.