fbpx


Buitenland
CDU

Wie bepaalt de koers na Merkel?

Drie mannen strijden om de voorzittershamer van de Duitse christendemocraten



De grootste van de twee Duitse christendemocratische partijen, de CDU, kiest volgend weekend, 15 en 16 januari, op haar digitaal partijcongres een nieuwe voorzitter ter opvolging van Annegret Kramp-Karrenbauer (alias AKK). Deze had op 10 februari 2020 haar ontslag aangekondigd naar aanleiding van de spanningen die de regeringscrisis in de deelstaat Thüringen had teweeggebracht binnen de CDU. Doorwegen De 1001 CDU-gedelegeerden hebben nu de keuze uit – in alfabetische volgorde – Armin Laschet (°1961), Friedrich Merz (°1955) en Norbert Röttgen…

Plus artikel - gratis maandabonnement

U heeft een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U heeft reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement



Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.







Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder je email adres en je naam en we maken een nieuw wachtwoord (als je een account hebt) of we maken automatisch een account aan.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


De grootste van de twee Duitse christendemocratische partijen, de CDU, kiest volgend weekend, 15 en 16 januari, op haar digitaal partijcongres een nieuwe voorzitter ter opvolging van Annegret Kramp-Karrenbauer (alias AKK). Deze had op 10 februari 2020 haar ontslag aangekondigd naar aanleiding van de spanningen die de regeringscrisis in de deelstaat Thüringen had teweeggebracht binnen de CDU.

Doorwegen

De 1001 CDU-gedelegeerden hebben nu de keuze uit – in alfabetische volgorde – Armin Laschet (°1961), Friedrich Merz (°1955) en Norbert Röttgen (°1965). Hun keuze zal bepalend zijn voor de koers van de partij na bondskanselier Angela Merkel, maar ook voor de toekomst van Duitsland en de Europese Unie. In september 2021 vinden er immers weer verkiezingen voor de Bondsdag, het federale Duitse parlement, plaats.

Meestal schuiven de CDU en haar Beierse zusterpartij CSU de voorzitter van de eerstgenoemde naar voren als kandidaat-kanselier van hun ‘Union’. Dat is echter geen wet van Meden en Perzen. Het is niet uitgesloten dat ook Markus Söder (°1967), minister-president van Beieren en voorzitter van de CSU, een gooi doet naar het kanselierschap. Maar zelfs als het voorzitterschap van de CDU en de kandidatuur voor het kanselierschap ontkoppeld zouden worden, zal de voorzitter van de CDU doorwegen op de koers van de ‘Union’ (CDU/CSU) en op de regeringsvorming.

‘Merkelianer’

Het is een uitgemaakte zaak – alleen al stemmenmatig – dat de ‘Union’ aan zet zal zijn. De vraag is welke partijkleur – het rood van de sociaaldemocratische SPD , het geel van de liberale FDP of het groen van Bündnis90/Grüne – zich verbindt met het ‘zwart’ van CDU/CSU? Wie met de voorzittershamer van de CDU mag zwaaien, beïnvloedt de coalitievorming.

Met Armin Laschet bijvoorbeeld is zwart-groen niet ondenkbaar. De minister-president van Nordrhein-Westfalen leidt een zwart-gele deelstaatregering, maar staat open voor zwart-groen op federaal niveau. Laschet geldt ook als ‘Merkelianer’ en heeft zich meermaals positief uitgelaten over immigratie. ‘Wir müssen das Potential für unsere Gesellschaft nutzen’ [‘We moeten het potentieel voor onze maatschappij benutten’], zei hij in 2010, toen hij nog minister voor Integratie van NRW was.

Onderspit

Met Friedrich Merz aan het roer is het zo goed als uitgesloten dat de groenen mee zouden varen met de christendemocraten. De lobbyist en commissaris bij topbedrijven staat voor de liberaal-conservatieve vleugel van de partij en is de lieveling van de conservatieven.

Merz was van 2000 tot 2002 voorzitter van de CDU/CSU-Bondsdagfractie, tot Merkel hem dit ambt afhandig maakte. In 2007 verklaarde hij dat hij niet meer zou aantreden bij de Bondsdagverkiezingen twee jaar later. Hij ging dan in ‘de privé’. In december 2018 kandideerde hij voor het voorzitterschap van de CDU, maar moest het onderspit delven tegen AKK. Merz kwam in 2000 op de proppen met het concept ‘Leitkultur’: buitenlanders moeten ‘onze zeden, gebruiken en gewoonten aanvaarden’.

Norbert Röttgen, die omwille van zijn uiterlijk wel eens de ‘George Clooney van Meckenheim’ wordt genoemd, was van 2009 tot 2012 federaal minister van Milieu. Merkel liet hem in 2012 als een steen vallen omdat hij als de topkandidaat van de CDU bij de deelstaatverkiezingen in NRW dat jaar verloren had tegen de SPD. Daarna begon hij zich als lid van de Bondsdag te specialiseren in buitenlandse politiek. Hij is sinds 2014 voorzitter van de ‘Auswärtiger Ausschuss’ [Commissie van Buitenlandse Zaken].

Merites

De drie kandidaten liggen in de aanloop naar de voorzittersverkiezingen bijna nek-aan-nek. Elk van hen heeft specifieke merites die telkens een onderscheiden doelpubliek bekoren: Merz als de hervormer die een punt wil zetten achter het ‘Merkelianisme’, Laschet als de pragmaticus met regeringservaring als minister-president en Röttgen die met zijn pleidooi voor een ‘meer vrouwelijke, jonge, digitale’ partij modern oogt.

Wie van de drie echter het meest op weerstand stoot, is Merz. Dat bleek vorig weekend nog maar eens. Het bestuur van de ‘Frauen-Union’ – de organisatie die de vrouwelijke partijleden van de CDU automatisch verenigt – heeft zijn leden aanbevolen voor ofwel Laschet ofwel Röttgen te stemmen, dus niet voor Merz. De vrouwen die de groep ‘Frauen für Merz’ hebben opgericht, zijn verwonderd. De ‘Merzianerinnen’ zoals ze zichzelf noemen, vinden het niet kunnen dat de leden van de ‘Frauen-Union’ niet gepolst zijn en ze verlangen ook transparantie over hoe dat kiesadvies in het bestuur ervan tot stand is gekomen.

Bakens zetten

Merz ‘polariseert’ dus, zoals dat heet. Maar net daarom is hij ‘der Richtige’, de juiste man, schrijft journalist Wolfram Weimer. Merz vertoont ‘Führungskraft’ [‘leidinggevende kracht’] en hij heeft de ‘klare Kanten’ [‘duidelijke hoeken’] die in woelige tijden gevraagd zijn. Bovendien zou hij de ‘CDU pur’ belichamen op het vlak van veiligheid, migratie en economisch beleid.

Onder Merkel was de CDU opgeschoven naar links, maar dat heeft ze bekocht met ‘Substanzverlust’, een verlies aan substantie. Op het partijcongres van 15-16 januari worden de bakens gezet voor de Duitse christendemocratie en op langere termijn dus ook voor Duitsland en Europa.

[ARForms id=103]

Dirk Rochtus

Dirk Rochtus is hoofddocent internationale politiek en Duitse geschiedenis.