Politiek

Wouter Van Besien: ‘Wij staan voor een klimaatbeleid met een sociaal hart’

De groene lijstduwer voor de Vlaamse lijst weerlegt het schrikbeeld over zijn partij

Wouter Van Besien (47), was in oktober vorig jaar kandidaat-burgemeester in Antwerpen. Vandaag is hij oppositieleider in de gemeenteraad en oppositielid in het Vlaams Parlement. Nuchter reageerde Van Besien op de peiling daags voor het interview, waarin Groen met 14,6% na CD&V (14,7%) en N-VA (27,9%) de op twee na grootste Vlaamse partij bleek. Het klimaat staat hoog op de politieke agenda en dat loont voor de partij van voorzitter Meyrem Almaci. Daarnaast is ook fiscaliteit een prominent thema voor Groen.

Van Besien: ‘Wij willen een serieuze hervorming van de vermogensfiscaliteit. Op termijn moeten de erfenisbelasting, onroerende voorheffing enzovoort op de schop. Wij integreren dat alles in een vermogensrendementsheffing. Het vermogen zelf willen we niet belasten, wel de winst erop. De rijkste 10 % in ons land bezit meer dan de helft van het vermogen, maar betaalt geen vermogensbelasting. Via achterpoortjes ontspringen ze de dans. Zelfs de effectentaks komt deels op de schouders van de middenklasse terecht. Niet zij, maar de werkelijk grote vermogens moeten bijdragen. De ongelijkheid zit in België niet zozeer bij de inkomens, maar bij de vermogens. Bij de belasting op arbeid staat België staat bovenaan de OESO-rangschikking. Waarom ontmoedigen we werken door dit zwaar te belasten? Bij de belasting op vermogens bengelen we dan weer onderaan. Van die grote vermogens vragen we nu een eerlijke bijdrage.’

Onder meer Open Vld vreest dat jullie vooral de middenklasse zullen belasten.

‘Wij geven net zuurstof aan de middenklasse. Het is te gek voor woorden dat zij mensen met een nettovermogen van meer dan één miljoen bij de middenklasse beschouwen.’

Ook van sp.a krijgen jullie kritiek. Voorzitter John Crombez zei in De Zondag dat jullie een lage emissiezone over heel Vlaanderen willen invoeren zonder sociale correcties.

‘Toen de lage emissiezone in Antwerpen is ingevoerd, hebben we hard gehamerd op sociale correcties – hetgeen het stadsbestuur niet heeft willen doen. Ook bij een slimme kilometerheffing krijgen we het verwijt dat deze sociaal onrechtvaardig is. Maar met de inkomsten hiervan willen we net de kosten op het autobezit verminderen. De verbruiker betaalt bovendien naargelang de milieuvriendelijkheid van zijn wagen, de plaats en het moment. Mits de aanwezigheid van alternatieven, is dit deels een vermijdbare taks. Zonder alternatieven betaal je een nultarief. Wie naar Brussel moet maar geen treinstation in de buurt heeft, zal niets betalen, want er is geen openbaar vervoer voorzien. Kom je onderweg een treinstation tegen en rijd je toch met de wagen verder, dan begint de teller te lopen.’

Dus een havenarbeider die naar zijn werk moet maar geen treinstation kruist, zal niet belast worden op zijn wagenverbruik?

‘Ja, maar voor alle duidelijkheid: het voorstel is voor ons gecombineerd met het voorzien van alternatieven, bijvoorbeeld naar de haven. Denk aan waterbussen, gewone bussen en het gebruik van de daar reeds aanwezige treinsporen.’

De partij sp.a wil ook de btw op de energiefactuur verlagen van 21 % naar 6 %. Jullie niet.

‘De energiefactuur is tegenwoordig een belastingbrief. Alle oneigenlijke kosten, zoals distributie, willen we schrappen. Het btw-tarief zelf, willen we enkel aanpassen voor het wie het moeilijk heeft. Maar we willen geen algemene verlaging. Anders zou ook een miljonair die zijn zwembad verwarmt minder voor zijn elektriciteit moeten betalen.

In al onze klimaatvoorstellen voorzien we wel degelijk een sociale toets. Met ons globaal programma, waaronder de vermogensfiscaliteit, zorgen we bovendien ervoor dat de koopkracht stijgt. (Richt zich symbolisch tot de sp.a) Wij pakken zowel het klimaat als de ongelijkheid aan. Wie het minste geld heeft, heeft het meeste last van luchtvervuiling, dus moet je ook hun vervuilende auto’s aanpakken. Maar we willen er absoluut voor zorgen dat deze mensen een duurzame wagen kunnen kopen.

Het verwijt dat we van de rechterzijde krijgen, is dat we met al onze voorstellen de economie kapotmaken. Dat decenniaoude argument blijkt duidelijk onwaar. Al in de jaren zeventig zei men: als je milieuproblemen te streng aanpakt, maak je onze economie kapot. In de Scandinavische landen is de milieuwetgeving het strengst, maar daar bloeit de economie. De tegenstelling tussen klimaat en economie is fake. Gelukkig zien almaar meer ondernemers het licht. Ze zien dan zowel het morele belang als de economische winstkansen. Wat Voka hierover vertelt, klinkt heel anders dan tien jaar geleden. Ik ben ook blij dat bedrijven meewerken met initiatieven zoals Sign for my future .’

Moeten we volgens het groene principe niet anders gaan leven? Heeft dat ook geen effect op de economie?

Anders gaan leven is niet hetzelfde als minder gaan leven. Bij een economie in transitie zal hernieuwbare energie groeien en fossiele energie afnemen. Bedrijven in een oude industrie zijn bedreigd. Ze weten dat al lang en hebben ook de kans om zich te herpositioneren. Er leven vaak schrikbeelden, maar het gaat hier vooral om opportuniteiten. In die zin zijn de verkiezingen interessant. De nieuwe regering kan een mobiliserend project uitbouwen met bedrijven en het middenveld.’

John Crombez zei ook in De Zondag dat jullie niet in het middenveld geloven.

‘Daardoor was ik erg geschrokken. Hij doelde vooral op de vakbonden. Ik heb nochtans geregeld contact met hen. Ik ben een echte ‘middenveldman’: ik heb jarenlang voor de Chiro gewerkt, ik kom uit jeugd-, studenten- en derdewereldbewegingen… We hebben bovendien Bogdan Vanden Berghe (stopte als directeur van de ngo-koepel 11.11.11 en staat op de derde plaats voor de Kamer in Antwerpen; S.C.) en Staf Pelckmans (stopte als directeur van Cultuurhuis De Warande en staat op de derde plaats van de Vlaamse lijst in Antwerpen; S.C.) aangetrokken. Ook verschillende vakbondsmilitanten van het ABVV en ACW staan op onze lijsten.

Het is niet de eerste keer dat Crombez zo’n uitspraak doet. Hij vergist zich af en toe van vijand en in Antwerpen ook van bondgenoot. Het zijn net deze regeringen die een aanval pleegden op het onafhankelijk kritisch middenveld en het sociaal overleg.’

Om bij sp.a te blijven: schepen van Onderwijs Jinnih Beels (sp.a) verklaarde in De Zondag: ‘Wij willen eerst de mensen doen groeien, en daarna de bomen. Groen wil het omgekeerde.

‘Ik vond dat geen verstandige uitspraak. Ook binnen sp.a waren ze ontstemd. Het perverse effect is dat ze hierdoor het beeld creëert dat er een tegenstelling is tussen milieuambitie en sociale ambitie. Zo ondergraaf je een van beiden. Milieubeleid kan sociale verschillen vergroten als je het slecht aanpakt, maar dat is niet waar wij voor staan. Wij staan voor een klimaatbeleid met een sociaal hart.’

Gaat het niet moeilijk worden voor Groen om mee te besturen? Op federaal niveau dreigt een blokkering en op Vlaams niveau verkiest N-VA als grootste partij andere partners.

‘Dat is voorbarig. Laten we de verkiezingen afwachten. Ik hoop wel dat het federale niveau geen weeskind wordt. Veel beslissingen op vlak van kernenergie, fiscaliteit en investeringen worden er uitgesteld. Het is niet goed om eerst een gewestregering te vormen en daarna geen interesse in het federale niveau te tonen. Zoals Jan Jambon (N-VA) hopen dat het daar in de soep draait om zijn punt te bewijzen dat België niet kan werken, dat is bijzonder cynisch. Ik raad mijn partij alvast aan om in beide regeringen verantwoordelijkheid op te nemen, om zo het beleid op alle vlakken te kunnen vergroenen..’

Voor N-VA zijn jullie de nieuwe PS. Anticiperen jullie voldoende op mogelijke coalitiekeuzes?

‘Dat gebeurt. Voor de precieze stand van zaken moet ik u naar Meyrem Almaci verwijzen.’

Een nieuwe debatfiche van N-VA na de gemeenteraadsverkiezingen in Antwerpen stelt dat Groen geen verantwoordelijkheid opneemt. Speelt jullie dat parten?

‘Nee. Na de lokale besturen zitten we in 75 coalities, meer meerderheden dan ooit. We nemen onze verantwoordelijkheid op. De progressieve projecten in Antwerpen waarop wij op hamerden – denk aan mobiliteit, betaalbaar wonen en diversiteit – bleken voor N-VA onbespreekbaar. Met schepenambten waren wij niet te paaien. Ik merk overigens dat Bart De Wever steeds een andere versie vertelt. In Het Belang van Limburg zei de burgemeester onlangs dat hij er zelfs nooit aan had gedacht om met ons te besturen en hij ons programma niet eens gelezen had.

In Antwerpen was er door het Vlaams Belang geen meerderheid mogelijk zonder N-VA. De cruciale vraag voor de Vlaamse verkiezingen luidt: is er een alternatieve coalitie met drie partijen mogelijk zonder N-VA?’

Stel dat Groen aan de macht komt op het federale niveau, waar gaat uw partij dan besparen? Hoe bouwt u de staatsschuld af en hoe houdt u de begroting in evenwicht?

‘Besparen in het overheidsapparaat zal zeker moeten gebeuren. Maar daarmee los je niet alle problemen op. Naast het terugdringen van het overheidstekort, moeten we namelijk ook nog eens veel meer investeren dan vandaag. Dit is een globaal verhaal. Met meer mensen aan het werk zijn er zowel minder uitgaven aan uitkeringen als meer inkomsten omdat er dan meer burgers belastingen betalen. Onze taxshift gaat uit van effecten voor jobcreatie. Daarnaast zijn er sowieso investeringen nodig, niet alleen voor meer jobs, maar ook voor het klimaat en mobiliteit. Op Europees niveau is een koerswijziging nodig: investeringen met het oog op duurzaamheid moeten alle ruimte krijgen omdat ze op termijn renderen.’

Wat het rekeningrijden betreft: dit stond in het regeerakkoord, maar minister van mobiliteit Ben Weyts (N-VA) gooide dit in de prullenmand. Bent u teleurgesteld dat niet alle partijen aan hetzelfde touw blijven trekken?

‘Ik ben daardoor teleurgesteld, maar niet verrast. Kijk, het is een logische maatregel die je sociaal kan compenseren. Maar Weyts en N-VA verloren hun verantwoordelijk in de verkiezingskoorts. Alle werkgeversorganisaties zijn nochtans voor. Ik ben ervan overtuigd dat je een slimme kilometerheffing uitgelegd krijgt en doelstellingen zoals minder verkeer en minder vervuilde lucht kan bekomen. De vaste kosten, zoals de belasting op inverkeersstelling en de jaarlijkse autotaks, schaffen we bij een kilometerheffing af. De variabele kost rekenen we op een slimme wijze door. Dit systeem komt er uiteindelijk wel. Wat nu wel al wordt ingevoerd: een dom tolsysteem bij minstens twee van de drie Scheldetunnels, met een vaste prijs. Onbegrijpelijk.’

In verband met de salariswagens: als jullie die afschaffen, gebruiken mensen dan niet gewoon hun privéwagen?

‘Er is geen wonderoplossing voor mobiliteit. Dit is een totaalpakket. Maar we mogen geen verkeerde maatregelen subsidiëren. Wie gratis zijn wagen gebruikt, neemt natuurlijk niet de trein. Mensen zouden de keuzevrijheid moeten krijgen. Wie een mobiliteitsbudget krijgt in plaats van een salariswagen, kiest bewuster  zijn of haar vervoersmodi en het autogebruik daalt.’

Wie zijn salariswagen verliest, zou dit integraal in de vorm van loon moeten terugkrijgen?

‘Elke situatie is anders en zo’n wagen is vaak onderdeel van een loononderhandeling. Op lange termijn vind ik het logisch dat je loon in euro’s krijgt en niet in allerhande cheques. Dit gebeurt om de te grote lasten op arbeid te ontwijken. Verlaag daarom de lasten op arbeid en verminder de extralegale voordelen. Maar vooral: duw de mensen niet meer in de file.’

Sander Carollo

steun doorbraak

Wil u graag meer lezen van Sander Carollo?

Doorbraak is een onafhankelijk medium zonder subsidies. We kunnen dit enkel doen dankzij uw financiële steun. Uw steun geeft onze auteurs de motivatie om meer en regelmatiger te schrijven. Steun ons met een kleine bijdrage of word vandaag nog Vriend van Doorbraak.

Ik help Doorbraak groeien.
Doorbraak.be is een uitgave van vzw Stem in het Kapittel i.s.m. Perruptio cvba Hoofdredacteur: Pieter Bauwens Webbeheer: Dirk Laeremans
// geen premium