Buitenland, Europa
verkiezingen

Ziet Antwerpen de Nederlandse bui hangen bij de verkiezingen?

Woensdag 20 maart trok Nederland naar de stembus voor de verkiezingen van de provinciale staten. Maar er werd vooral uitgekeken naar de invulling van de Eerste Kamer. Het resultaat was een politieke aardverschuiving met vele gevolgen: een poging tot analyse.

Eerste Kamer

Nederland heeft zijn twaalf provinciale raden verkozen met een totaal van 570 leden. Die staten kiezen samen met het kiescollege van het Caraïbisch gebied — alleen de Bovenwindse Eilanden – op 27 mei de 75 leden van de Eerste Kamer. Met andere woorden, de Nederlandse senaat wordt indirect verkozen. De Nederlandse regering moet enkel steunen op een meerderheid in de Tweede Kamer, hoewel de wetten ook moeten passeren via de Senaat.

Ondanks het zeer goed sociaaleconomische en budgettaire rapport van de regeringen-Rutte hebben de kiezers nogal wat regeringspartijen klappen gegeven. Bij de vorige landelijke verkiezingen ging de PvdA er onderuit en ook nu was/is de kiezer boos. Het is duidelijk dat de mensen ontevreden zijn over andere thema’s, zoals: migratie, de uitgebreide regelgeving, klimaat, veiligheid, het non beleid binnen de Europese Unie, het spaargeld dat niets opbrengt en de mensen voelen te weinig van de betere economie enzovoort. Nu vele van deze punten spelen ook bij ons mee en zullen merkbaar zijn bij de uitslag van 26 mei aanstaande.

VVD incontournable

Minister-president Mark Rutte ziet zijn vierpartijencoalitie sneuvelen in de Senaat. Overigens, in de Tweede Kamer heeft Rutte III ( VVD- CDA – D66 en CU ) ook maar 76 op 150 van de zetels. De liberale VVD verliest één zetel in de Senaat en valt terug op 12. In totaal verliest de partij 9 zetels in de provincies; (89 naar 80). Maar naast het verlies van de meerderheid in de Eerste Kamer (van 38 naar 31) moet de VVD het aanzien dat Thierry Baudet vanuit het niets de nummer één wordt in de Senaat.

Toch zijn er ook een aantal positieve zaken voor de VVD. Deze centrumrechtse liberale partij verliest maar gering en blijft de ‘kingmaker’ in de Nederlandse politiek. Zonder de VVD is er geen regering te maken.

Gaat Mark Rutte naar Europa? Dan zal daarover de volgende maanden worden beslist. De kans is meer dan reëel dat fractieleider Klaas Dijkhoff dan de VVD zal leiden. Deze laatste zou wel eens de draai kunnen maken naar een coalitie met het Forum voor Democratie (FVD). Want Dijkhoff heeft ook geen hoge pet op van al die klimaathisterie.

Of laten de vier van Rutte III zich nu depanneren door het FVD? Dit laatste gaat op een ‘neen’ stuiten van D66. Als het FVD wil meebesturen dan moet Baudet volk zoeken om te besturen en compromissen leren maken.

Verliezers en winnen

Het christendemocratische CDA verliest drie zetels in de Senaat (12 naar 9) en tien statelijke (89 naar 79). Deze tussentijdse verkiezingen zijn voor Buma en zijn partij niet goed verlopen. Een andere regeringspartner Christenunie heeft wel gewonnen (van 29 naar 31 in de 12 provincies en van 3 naar 4 in de Senaat). Het CDA kan opnieuw niet scoren, maar blijft met 11% van de stemmen de nummer drie. De SGP, die andere conservatief-christelijke partij, blijft altijd status quo, ook nu; ze houden hun twee zetels in de Eerste Kamer. De twee kleinere christelijke partijen blijven een vast electoraat aanspreken en gaan samen in kartel naar de Europese verkiezingen in mei.

De PVV van Geert Wilders zakt naar 6,9% en verliest vier zetels in de Senaat (van 9 naar 5). In de 12 raden gaan er 25 zetels af (van 66 naar 41). De plaat van Wilders is grijsgedraaid en de vraag is wat het alternatief is binnen deze partij? En het is zeer moeilijk om te concurreren tegen Thierry Baudet.

Groenlinks gaat er op vooruit: van 4 naar 9 EK-zetels en een verdubbeling naar 60 zetels in de raden. Maar de partij van Jesse Klaver heeft ook problemen met deze winst. De winst van de ecologisten is niet gelijk aan het verlies van de PvdA, de SP en D66. Die verliezen samen 10 zetels in de Senaat en ruim 50 zetels in de provinciale raden. Ook strandt Klaver op een vierde plaats van de partijenranglijst, met 10,7%. Baudet vliegt vanuit het niets over Groenlinks. Met andere woorden, Groenlinks moet een verzwakte linkse oppositie gaan leiden.

De linksliberalen van D66 gaan er zwaar onderuit in deze verkiezing. Inderdaad, 4 zetels kwijt in de EK (van 10 naar 6), in de statelijke raden (van 67 naar 40) en met 7,7% ook geen groots percentage. Ligt het aan de nieuwe leider Jetten? Ongetwijfeld slaagt er die niet in om zijn voorganger Alexander Pechthold te evenaren. Bovendien is Groenlinks met het linkse ecologische thema gaan lopen. Deze partij zal zich serieus moeten beraden over de toekomst.

De sociaaldemocratische PvdA verliest 1 zetel (van 8 naar 7) in de Senaat, gaat er met 10 op achteruit in raden (63 naar 53) en strandt op 8,5% van de stemmen. Maar ze worden groter dan D66 en de radicaal linkse SP.

Die zeer linkse SP heeft haar beste dagen gehad. Voor de nieuwe leidster Marijnissen — dochter van Jan – is dit een zware nederlaag. Inderdaad min 5 zetels voor de Senaat (van 9 naar 4), tientallen zetels kwijt in de provinciale staten en nog maar 5,9%. Deze linkse partij kan zich moeilijk profileren tussen de vele andere linkse partijen.

Blijvers zijn de 50plus partij en de Partij van de Dieren (PvdD). De provinciale partijen en de Turkse lijst ‘Denk’ hebben er electoraal niets van gebakken.

Links of rechts ?

Wie heeft er nu gewonnen: links of rechts? De linkse partijen (Groenlinks, PvdA, SP, PvdD en D66) halen samen 28 zetels en dat is een verlies van 4 zetels in vergelijking met 2015. In zetels bij de provinciale staten gaan er 30 zetels af en tezamen halen ze een 35% van de stemmen. Groenlinks wordt de leidende partij in plaats van D66 en de PvdA blijft op een historisch laag niveau.

Het christelijk blok (CDA, CU en SGP) verliest licht: -2 ( van 17 naar 15) in de EK, 8 zetels kwijt in de raden en tezamen zijn ze goed voor een 19% van de stemmen. Het verlies is volledig voor rekening van het CDA. Toch wel een opmerkelijk gegeven dat de regeringspartij CDA klappen krijgt en de kleinste schakel binnen Rutte III – de ChristenUnie – erop vooruit gaat.

Het rechterdeel van het centrum met de VVD, 50plus, het FVD en de PVV, gaat er 8 zetels op vooruit: van 24 naar 32. Bij de raden gaan deze partijen er meer dan 50 zetels op vooruit. De winst komt hier volledig van het Forum. In percentage draait dit blok op ruim 38% van de stemmen.

Daarbij moet men ook bedenken dat op nogal wat maatschappelijke thema’s het christelijk blok aansluit op dit rechterblok. Op economisch vlak zegt D66 dikwijls hetzelfde als de VVD. Dit laatste moet ook gezegd worden over het FvD. Er is duidelijk een ruk naar rechts in deze provinciale statenverkiezingen, dat bewijzen de bovenstaande cijfers.

Redden door wie ?

Mark Rutte moet op zoek naar 7 zetels in de Eerste kamer en wie kan die leveren? De keuze gaat tussen: FvD (13 zetels), Groenlinks (9) of de PvdA (7). Thierry Baudet bellen ligt zeer moeilijk voor D66. Men zou de linksliberalen kunnen vervangen door het FvD. Maar de combinatie VVD-CDA-CU en FvD geraakt er dan niet in de Tweede kamer. Dan maar bellen naar Jesse Klaver van Groenlinks. Maar deze partijleider heeft de kans gehad om toe te treden tot de regering-Rutte III en wilde niet meedoen. Zoveel eer gaan de vier regeringspartijen Klaver ook niet gunnen.

Blijft de sociaaldemocratische PvdA over. Dat was de grote verliezer van de vorige verkiezingen (van 38 naar 9 zetels). Maar de PvdA kan nu de redding zijn. Bovendien is het niet voor niets dat men Khadija Arib heeft laten zitten als ‘speaker’ van de Tweede kamer. Die geste van de vier regeringspartijen kan nu de PvdA doen kantelen. Alleen moet de VVD oppassen met het opkomende FvD. Rechts wint de Eerste Kamer-verkiezingen, maar links krijgt meer invloed in het beleid.

Europa

Eind mei trekken onze noorderburen naar de stembus voor het Europees Parlement. Met deze uitslag staat Derk Jan Eppink in ‘pole position’ als lijststrekker van het FvD. De conservatief-liberale partij van Baudet kan met deze 14,4% van de stemmen zeker 6 van de 29 Europese zetels halen in mei. Opvallend is dat het FvD de grootste partij wordt met 14,4% en maar vier partijen boven de 10% uitkomen, namelijk: FVD, VVD (13,9%), CDA (11%) en Groenlinks (10,7%). Liefst twaalf politieke partijen zullen met deze uitslag zetels halen in mei aanstaande.

26 mei en invloed?

Als het regent in Den Haag druppelt het dan in Antwerpen? Ongetwijfeld is dit Nederlandse resultaat niet zonder gevolgen voor de verkiezingen bij ons op 26 mei aanstaande. Vooreerst is het klimaatdossier een electoraal item waarover heel divers wordt gestemd. Groenlinks wint met een radicale aanpak, maar het Forum wint nog veel meer door het zeer kritisch te benaderen. Bovendien lopen de meeste mensen niet echt warm van meer taksen, rekeningrijden, geen auto te gebruiken, duurdere vliegtuigreizen, geen vlees meer eten, geen vuurwerk meer afsteken enzovoort. Ook de migratieproblematiek en niet-werking van de EU staan duidelijk op de agenda.

Als de Europese Unie niet echt iets zal oplossen aan alle problemen, dan zal er op 26 mei de laatste verkiezing zijn gehouden voor een Europees Parlement. Dit Nederlandse resultaat is zeker een onderwerp dat ernstig moet bestudeerd worden door de Vlaamse politieke marketeers en dit met het oog op de strategie voor ‘Super Sunday’ op 26 mei 2019.

Herman Matthijs

steun doorbraak

Wil u graag meer lezen van Herman Matthijs?

Doorbraak is een onafhankelijk medium zonder subsidies. We kunnen dit enkel doen dankzij uw financiële steun. Uw steun geeft onze auteurs de motivatie om meer en regelmatiger te schrijven. Steun ons met een kleine bijdrage of word vandaag nog Vriend van Doorbraak.

Ik help Doorbraak groeien.

Dit artikel delen of afdrukken




Commentaren en reacties


Kijk vooraf even op onze Spelregels en technische problemen
Reacties - klik hier
Als ingelogde bezoeker kan u hier de reacties lezen en deelnemen aan het debat.
Doorbraak.be is een uitgave van vzw Stem in het Kapittel i.s.m. Perruptio cvba Hoofdredacteur: Pieter Bauwens Webbeheer: Dirk Laeremans
// geen premium