Buitenland, Politiek
Catalonia

Zou België een onafhankelijk Catalonië nooit erkennen?

Gents EU-kenner Hendrik Vos stelde gisteren in De Morgen dat hij het zich niet kan voorstellen ‘dat België Catalonië ooit zou erkennen, alleen al omdat geen enkel ander Europees land dat zal doen.’ ‘Catalonië toch erkennen, dat staat gelijk aan een oorlogsverklaring aan Spanje,’ zegt Vos. ‘Niemand zal dat in zijn hoofd halen.’

Spaanse status quo

De Catalaanse regering is de voorbije jaren niet minder dan 18 maal afgezakt naar Madrid. Om een andere status binnen Spanje te onderhandelen, om een staatshervorming te vragen, om een referendum te vragen… Elke keer opnieuw kreeg het een fulminerend ‘neen’ van zowel de regerende conservatieven (PP) als de sociaaldemocraten (PSOE) en de antiregionalistische Ciudadanos. De Catalanen zijn met 7,5 miljoen in een staat van bijna 50 miljoen inwoners en zien zich veroordeeld tot eeuwige minderheid. Democratie als dictatuur van de meerderheid, zo lijkt het wel.

De EU gaat er prat op een instrument voor de vrede te zijn. Een politiek conflict op een vreedzame manier oplossen blijkt momenteel echter onmogelijk in een van de grootste EU-lidstaten. In de Europese hoofdkwartieren steekt men het hoofd in het zand. Het ordewoord luidt: vasthouden aan het Spaanse status quo.

‘De Europese Gemeenschap zal nooit een unilaterale onafhankelijkheidsverklaring erkennen of aanvaarden.’ Zo klonken de woorden van commissievoorzitter Jacques Delors in 1991 over Slovenië en Kroatië, daarin gesteund door vele westerse leiders. Kort nadien brak de Joegoslavische burgeroorlog uit. Vandaag zijn beide landen lidstaten van de EU.

Vrede

Een jaar voordien oefenden Jacques Delors, Helmut Kohl en François Mitterand druk uit om de bestaande grenzen van de Sovjet-Unie te behouden, tegen de wil in van de rebelse Baltische staten. Enkel Margaret Thatcher brak een lans voor de onafhankelijkheid van Estland, Letland en Litouwen. De rest is geschiedenis. Keer op keer haalt de geschiedenis de Europese leiders in, die krampachtig bleven vasthangen aan een onwerkbaar status quo. België heeft er alle baat bij zich uit te spreken voor Europese en internationale bemiddeling in dit vreedzaam conflict, voor het uit de hand loopt.

In het geval van Slovenië en Kroatië, stelden Denemarken en – jawel – België, kort na hun onafhankelijkheidsverklaring voor om de beide staten te erkennen. In een situatie van oorlog dan nog wel. De Europese burgers vragen van de EU en haar leiders moed om problemen aan te pakken wanneer ze zich voordoen. Ook nu wachten we tevergeefs, en wel in een vreedzame situatie.

De Belgische regering kan zich opnieuw op de voorgrond plaatsen als verdediger van het recht op zelfbeschikking der volkeren, een universeel erkend mensenrecht. Het is daarbij moeilijk te begrijpen dat net N-VA in de problemen zou komen, zoals het gisteren in De Morgen stond. Hoezo? De N-VA staat toch net voor het recht op zelfbeschikking? Het valt net van een Vlaams-nationale partij te verwachten dat ze zo’n belangrijke gebeurtenis als de onafhankelijkheidsverklaring van Catalonië niet aan zich laat voorbijgaan. De goede relaties tussen Vlaanderen en Catalonië kennen trouwens hun oorsprong tijdens Vlaamse regeringen-Van den Brande (CVP). Indien de federale regering zou beslissen een potentiële onafhankelijkheidsregering niet te erkennen, dan zit deze regering met een probleem.

België heeft er alle baat bij zich uit te spreken voor Europese en internationale bemiddeling in dit vreedzaam conflict, voor het uit de hand loopt. Dinsdag, toen de Catalaanse regering de ontwerptekst voor de referendumwet voorstelde, verklaarde de Spaanse minister van Defensie, María Dolores de Cospedal, dat een van de belangrijkste taken van het leger (!) is de soevereiniteit en territoriale integriteit van Spanje te verdedigen. Alweer een bedreiging vanuit Madrid tegen de Catalaanse mandatarissen en ambtenaren.

In een algemene tendens van achteruitgang in democratische waarden en vrijheden in Spanje – het zijn heus niet alleen Hongarije en Polen – is het de taak van de Belgische regering en de Europese Commissie om tussen de Spaanse en Catalaanse regering te bemiddelen. De federale regering kan hierbij een prominente rol spelen.

Peiling na peiling geeft aan dat gemiddeld 80% van de Catalanen, of ze nu voor of tegen onafhankelijkheid zijn, een referendum wil over onafhankelijkheid. Dit democratisch en universeel mensenrecht wordt hen tot nu toe ontzegd in de Europese lidstaat Spanje. Het is de morele verplichting van zowel de Europese leiders als de federale regering om zich uit te spreken voor een internationale bemiddeling, iets waar de Belgische regeringen in het verleden altijd al het voortouw in hebben genomen.

Deze opinietekst verscheen op 6 juli in De Morgen.

Reacties

Doorbraak.be is een uitgave van vzw Stem in het Kapittel
Hoofdredacteur: Pieter Bauwens
Webbeheer: Dirk Laeremans