Axel Buyse: ‘Wonen, migratie en stikstof domineren Nederlandse verkiezingen’
Axel Buyse en Harry De Paepe fileren de grote Nederlandse verkiezingsthema’s.
foto © DB
In de aanloop naar de Nederlandse verkiezingen analyseert oud-diplomaat Axel Buyse in Wereldblik de opmerkelijke verschuivingen binnen de Nederlandse politiek.
Buyse werkte elf jaar in Den Haag als Vlaams vertegenwoordiger en beschouwt Nederland als zijn tweede thuis. Vanuit die ervaring kijkt hij met scherpe blik naar de verkiezingsstrijd, waarin volgens hem de ooit zo beredeneerde Nederlandse politiek steeds emotioneler is geworden.
Van regentenstaat naar emotiepolitiek
Nederland stond decennialang bekend als een koel, rationeel land met drie stabiele pijlers: de christendemocraten (CDA), de sociaaldemocraten (PvdA) en de liberalen (VVD). Dat tijdperk is voorbij. De politieke versnippering is compleet: de drie traditionele partijen halen samen geen meerderheid meer in de Tweede Kamer. ‘De ratio lijkt verdwenen’, stelt Buyse. ‘Niet alleen in Nederland, trouwens, maar in heel Europa.’
De val van de regering-Schoof
De regering van premier Dick Schoof, een technocraat zonder partijachtergrond, kwam ten val in twee etappes. Eerst stapte Geert Wilders uit de coalitie nadat zijn ’tienpuntenplan’ over migratie onaanvaardbaar werd bevonden door de coalitiepartners – de BoerenBurgerBeweging (BBB), Nieuw Sociaal Contract (NSC) en de liberalen van de VVD. Enkele maanden later viel de rest van het kabinet definitief uiteen door meningsverschillen over het Midden-Oostenbeleid.
De ratio lijkt verdwenen.
Schoof, geprezen als plichtsbewuste ambtenaar, hield het land zolang mogelijk bestuurbaar. Maar volgens Buyse is zijn rol uitgespeeld: ‘Hij was een technicus, geen politicus. In een echte verkiezingsstrijd hoort hij niet thuis.’
Peilingen: CDA herrijst, Wilders verliest
De peilingen tonen een verschuiving. De PVV van Wilders blijft weliswaar de grootste partij, maar verliest terrein. Veel kiezers nemen hem kwalijk dat hij de regering liet vallen. Tegelijk duikt een opmerkelijke heropleving op van het CDA onder leiding van Henri Bontenbal, dat inzet op ‘fatsoen’ en centrumpolitiek.
Buyse wijst erop dat dit succes te danken is aan het imploderen van Nieuw Sociaal Contract (NSC) van Pieter Omtzigt, ooit gezien als de grote hoop van gematigd rechts. ‘Zijn kiezers keren nu terug naar het CDA.’
Veel kiezers nemen Wilders kwalijk dat hij de regering liet vallen.
De liberale VVD onder Dilan Yeşilgöz verliest terrein, terwijl de linksliberale D66 met Rob Jetten enkele zetels wint. ‘Jetten is populair, onder meer dankzij zijn optreden in een tv-quiz. Maar zijn voorstel om tien nieuwe steden te bouwen zal nog veel kritiek krijgen,’ voorspelt Buyse.
‘De gezamenlijke lijst van GroenLinks-PvdA, aangevoerd door Frans Timmermans, maakt kans om als grootste partij uit de verkiezingen te komen.’ Toch zou de emotionele bevlogenheid waarmee de Limburgse politicus zich soms profileert, hem parten kunnen spelen.
De grote thema’s: wonen, migratie en stikstof
De verkiezingsstrijd draait rond drie hoofdthema’s: wonen, migratie en stikstof. De woningnood is volgens Buyse ‘het thema nummer één’. Nederland telt bijna twintig miljoen inwoners, een historisch record, deels door migratie. Buitenlandse studenten en erkende vluchtelingen krijgen vaak voorrang bij huisvesting, wat wrevel wekt bij gewone Nederlanders. ‘Dat zorgt voor frustratie’, aldus Buyse. ‘Wie jarenlang gewerkt heeft en geen woning vindt, begrijpt dat niet meer.’
Buitenlandse studenten en erkende vluchtelingen krijgen vaak voorrang bij huisvesting.
Migratie is nauw verbonden met dat woonprobleem, terwijl de stikstofcrisis het derde grote verkiezingsthema vormt. De strenge milieuregels leggen de bouw en de landbouw lam. ‘Nederland heeft zich in de voet geschoten,’ zegt Buyse. ‘Boeren weten niet meer wat ze mogen doen en honderden bedrijven opereren buiten de wet. Dat wakkert het ongenoegen verder aan.’
Daar en hier is Nederland
Buyse blikt ook vooruit. Hij verwijst naar een recente toespraak van de Belgische federale premier Bart De Wever voor een Nederlands publiek, waarin die het belang van de Benelux-samenwerking onderstreepte. Volgens Buyse is dat een piste die meer aandacht verdient: ‘De Benelux-landen moeten hun samenwerking maximaal benutten’, zegt hij. ‘Dat verbond biedt ons reële voordelen, op terreinen waar andere EU-lidstaten niets in de pap te brokken hebben.’
Wereldblik biedt zoals altijd een rustige, diepgravende kijk op de actualiteit. Oud-diplomaat Axel Buyse verbindt actuele gebeurtenissen met historische patronen en politieke realiteiten. Het is zeldzame helderheid in een tijd van lawaai en oppervlakkige analyses.
Harry De Paepe bezit een grote passie voor geschiedenis en Engeland. Hij is de auteur van verschillende boeken.
Hij wint, charmeert en verandert van kleur wanneer nodig. Wie is Andy Burnham, de ‘King of the North’ en nieuwe sterke man van Labour?
