fbpx


Economie, Europa
China

Europese brullende muis tegen Chinese draak

EU kwam weer met mes naar vuurgevecht



Op 14 september hielden de Europese Unie en China topoverleg. In plaats van over de kern van de zaak druk te zetten op de Volksrepubliek China, blonk de Europese Unie bij monde van Commissievoorzitster Ursula von der Leyen en de voorzitter van de Europese Raad Charles Michel uit in het ergeren van de Chinese president Xi Jinping. Veel verwijten over politieke thema’s vertroebelden de al fragiele relatie nog meer en de kern van de zaak verdween naar de achtergrond. Misbruik…

Plus artikel - gratis maandabonnement

U heeft een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U heeft reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement



Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.







Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder je email adres en je naam en we maken een nieuw wachtwoord (als je een account hebt) of we maken automatisch een account aan.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Op 14 september hielden de Europese Unie en China topoverleg. In plaats van over de kern van de zaak druk te zetten op de Volksrepubliek China, blonk de Europese Unie bij monde van Commissievoorzitster Ursula von der Leyen en de voorzitter van de Europese Raad Charles Michel uit in het ergeren van de Chinese president Xi Jinping. Veel verwijten over politieke thema’s vertroebelden de al fragiele relatie nog meer en de kern van de zaak verdween naar de achtergrond.

Misbruik open markt

De EU heeft één enorm probleem met de Volksrepubliek China. De Europese Unie is een open markt en daar maakt China misbruik van. Europese bedrijven kunnen namelijk niet op dezelfde manier in China bedrijven oprichten, handel drijven of gewoon eerlijk concurreren. Vooral openbare werken en andere overheidsopdrachten vormen een struikelsteen.

De Chinese staatsbedrijven kopen ondertussen Europese bedrijven op, van nutsbedrijven over banken en verzekeringen tot de zware industrie en technologiebedrijven. De Europese interne markt is het gedroomde economische slagveld voor de Chinezen. Strategische staatssteun is in China de norm, terwijl het in de EU zeer streng werd gereglementeerd. Geen enkele lidstaat kan ongestraft een eigen bedrijf geld toestoppen om elders de internationale concurrentie de loef af te steken. Enkele van de belangrijkste verwezenlijkingen van de EU zijn eerlijker handel op de Europese interne markt en vrij verkeer van personen, goederen en diensten.

De Duitse bondskanselier Angela Merkel klonk achteraf optimistisch over het ontwarren van de knoop met China (dus over het openen van de Chinese markt voor Europese bedrijven). Merkel is tot het einde van het jaar tijdelijke EU-voorzitter. Haar partijgenote Ursula von der Leyen strooide als voorzitter van de Europese Commissie meteen roet in het eten door te verklaren dat China ‘ons nog moet overtuigen dat het de moeite loont een overeenkomst te hebben over investeringen’.

Volgens The South China Morning Post had China één doel: voor de Amerikaanse presidentsverkiezingen goodwill scheppen in de EU. China vreest dat bij winst voor Biden de transatlantische relaties hechter worden. Dus heeft het land een belang in betere relaties met de EU — vóór de EU en VS terug beste maatjes worden.

De EU is een speler, geen speelveld

Charles Michel zei na de videoconferentie ‘Europe needs to be a player, not a playing field.’ Europa moet een speler zijn, geen speelveld. De EU is China’s belangrijkste handelspartner. Dagelijks handelt de EU met China voor zo’n € 1 miljard.  ‘We willen een relatie met China die is gebaseerd op wederkerigheid, verantwoordelijkheid en elementaire eerlijkheid,’ zei Michel heel strijdvaardig. Die strijdlust was goed en terecht. Helaas geldt ook het oude adagium: choose your battles wisely. Het heeft weinig zin om moeilijke en onoplosbare kleinere problemen breekpunten te maken. Michel plaatste de volgende vier onderwerpen hoog op de agenda.

  1. Klimaatverandering
  2. Economische en handelsonderwerpen
  3. Internationale zaken en mensenrechten
  4. CoViD-19 en economisch herstel

Het belangrijkste onderwerp was en is de economie en de handel, maar Michel begon te preken dat de EU de lat hoogt legt en ‘carbon neutrality by 2050’ wil. De Chinese regering houdt niet van dat discours. Ook legde Michel sterk de nadruk op de zorgbarende nationale veiligheidswet voor Hong Kong. ‘Naar de democratische stemmen in Hongkong moet worden geluisterd en de autonomie dient te worden te behouden,’ aldus Michel. ‘We spraken China erop aan dat de beloften jegens het volk van Hongkong en de internationale gemeenschap moeten worden gerespecteerd.’

De EU hamerde weer op de behandeling van de minderheden in Xinjiang en Tibet, en de behandeling van de mensenrechtenactivisten en journalisten. De EU eiste ook onafhankelijke waarnemers in Xinjiang en ze vroegen de vrijlating van de ‘willekeurig vastgehouden Zweedse’ boekhandelaar Gui Minhai en twee Canadezen. Volgens Michel werd afgesproken deze onderwerpen in detail te bespreken tijdens de Mensenrechtendialoog in Peking later dit jaar. De EU hoopt ook op een veldbezoek in Tibet.

Pragmatisme ontbreekt

Als de EU de handelsrelaties wil verbeteren en eerlijker maken, dan zijn dergelijke inmengingen in binnenlandse aangelegenheden zeker geen elegante manier om een luisterend oor te vinden in Peking. De confrontatie zoeken en gezichtsverlies veroorzaken werkt in Azië zelden. Ondertussen spelen achter de schermen bepaalde EU-lidstaten met vuur. Vorige maand rolde de Franse president Emmanuel Macron nog de rode loper uit voor de Chinese minister van buitenlandse zaken Wang Yi.

De Tsjechische senaatsvoorzitter Milos Vystrcil bezocht dan weer Taiwan. Als reactie annuleerden Chinese bedrijven uit communistisch China orders bij Tsjechische bedrijven. De Volksrepubliek beschouwt Taiwan als een opstandige provincie. Daarin voelen ze zich gesteund door de Verenigde Naties, die de regering in Taipei in 1971 hun VN-lidmaatschap ontnamen. De kleine Republiek Taiwan is de 22ste  economie in de wereld. Geen enkele EU-lidstaat erkent het democratische Taiwan als een onafhankelijk land, terwijl de EU wel Tibet wil losweken van China dat deze agrarische theocratie in 1950 bezette en inlijfde. In 2018 was Taiwan de 18de handelspartner van de EU. In Azië is Taiwan zelfs de zevende grootste handelspartner.

Net als op 22 juni toonde de EU zich een brullende muis met tal van verwijten over bijzaken. De Europese economie wint niets. Angela Merkel zei op de afsluitende persconferentie dat de ‘politieke wil’ bestaat om de investeringsdeal tussen de EU en China rond te krijgen. Hoe Merkel dit na het zoveelste falen van Charles Michel als voorzitter van de Europese Raad en Ursula von der Leyen als voorzitster van de Europese Commissie meent te kunnen klaren, moet ze dan dringend eens duidelijk maken. Het olijke duo Ursula en Charles menen blijkbaar dat stokpaardjes zoals klimaatverandering en het etaleren van een moreel superioriteitsgevoel werkt bij de Volksrepubliek China. China laat zich door de Europese Commissie niet kleineren.

De bullebak spelen lukt misschien bij EU-lidstaten zoals de zuinige vijf, Polen of Hongarije. De Europese brullende muis kan met China enkel een economische deal sluiten op basis van economische argumenten.  Wat Merkel, Michel en Von der Leyen deden was wat Amerikanen omschrijven als bringing a knife to a gun fight.

Lode Goukens

Lode Goukens is master in de journalistiek en docent 'Europese en wereldinstellingen' aan de Thomas More Hogeschool.