fbpx


Politiek

Libanon aan de Noordzee

Verontrustende gelijkenissen tussen tweestromenlanden



Een land dat doorheen zijn geschiedenis gedomineerd werd door de ene bezetting na de andere. Daarom niet enkel gekend als een ontmoetingsplaats tussen Oost en West, maar ook als het actieterrein alwaar de spanningen tussen die beide werelden geregeld tot uiting komen. Een burgeroorlog schoot zijn hoofdstad Beiroet, daarvoor nog geroemd als ‘het Parijs van het Midden-Oosten’, in puin. Op die resten werd in Libanon een consensuele pacificatiedemocratie gebouwd. De politieke macht wordt er sindsdien op basis van vaste verhoudingen…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Een land dat doorheen zijn geschiedenis gedomineerd werd door de ene bezetting na de andere. Daarom niet enkel gekend als een ontmoetingsplaats tussen Oost en West, maar ook als het actieterrein alwaar de spanningen tussen die beide werelden geregeld tot uiting komen. Een burgeroorlog schoot zijn hoofdstad Beiroet, daarvoor nog geroemd als ‘het Parijs van het Midden-Oosten’, in puin.

Op die resten werd in Libanon een consensuele pacificatiedemocratie gebouwd. De politieke macht wordt er sindsdien op basis van vaste verhoudingen verdeeld tussen de belangrijkste (religieuze) bevolkingsgroepen. Dit institutionele model, dat aanvankelijk de binnenlandse vrede leek te bestendigen, bleek naderhand een recept voor permanente politieke blokkering. Het status quo in stand houden evenals de praktijk van ‘non-decision making’ beoefenen werd er de vaste bestuursvorm.

Tweestromenland

België is net zo’n tweestromenland, met name het gebied in Europa waar het Noorden en het Zuiden elkaar ontmoeten. Het politieke antwoord op die schier onoverbrugbare tegenstelling was ook hier de installatie van een gesegmenteerde consensusdemocratie. Het systeem vertoont echter ook in België ernstige slijtageverschijnselen. Maar maatschappelijke achteruitgang zie je niet plotsklaps en in real time gebeuren. Pas jaren achteraf stelt men vast hoe sterk ontwikkelde samenlevingen langzaam maar zeker ten onder gingen.

Net zoals in Libanon wordt het Belgische politieke overlegmodel gekenmerkt door een vaste vertegenwoordiging vanuit de verschillende bevolkingsgroepen. In België gebeurt die afvaardiging op basis van taal terwijl in Libanon religie het criterium is. De permanente samenloop van tegengestelde culturele belangen en visies verlamt echter de besluitvorming in nagenoeg elk maatschappelijk vraagstuk. Dat het zoeken naar consensus op het hoogste politieke niveau een onhaalbare ambitie is, leerde ons al de Europese integratie in tal van beleidsdomeinen. En laat een belangrijke les uit onze opeenvolgende staatshervormingen zijn: wie wenst dat er werkelijk niks inhoudelijk beweegt op een bepaald beleidsdomein, die doet er goed aan om de betrokken bevoegdheid gedeeltelijk, maar zeker niet volledig, te regionaliseren. In dat geval is immers iedereen bevoegd om mee te beslissen, maar is tegelijk niemand verantwoordelijk voor het (nul)resultaat.

Energiewoestijn

Intern geruzie, een onverantwoordelijke politieke klasse en financieel wanbeheer hebben de welvaart en het welzijn van de Libanese bevolking de voorbije jaren ernstig aangetast. Ook hier is enige vergelijking met ons Belgenland niet geheel vreemd. De oplopende Libanese staatsschuld (heden 155%), die al in een volgend schrikbarend stadium zit, leidde al tot wanbetalingen en tot een groeiende afhankelijkheid van het buitenland.

Als klap op de vuurpijl haalt de aanhoudende gebrekkige energievoorziening de Libanese economie nu helemaal onderuit. Sedert de grote ontploffing in de haven van Beiroet in augustus 2020 gleed Libanon af tot een ware energiewoestijn. De calamiteit maakte niet voor het eerst het heersende politieke onvermogen en de maatschappelijke verdeeldheid pijnlijk zichtbaar. Hoe urgent ook, essentiële infrastructuur- en herstellingswerken van overheidswege geraken er maar niet van de grond. Regelmatige stroomonderbrekingen en prijsverhogingen zijn bijgevolg schering en inslag.

Algehele stilstand

Het is moeilijk om bij dit laatste niet de parallel met de getroffenen in de Vesdervallei te zien. Even erg als de gebeurtenis op die ene fatale dag, is de gebrekkige reactie van de overheid in de daaropvolgende weken en maanden. Het helpt niet dat ook in België de oplopende publieke schuld (114%) en galopperende inflatie (6%) subtiel knaagt aan de private financiële reserves.

Beleidsmatig lijkt België in een algehele stilstand terecht te zijn gekomen. Afgezien van virusbestrijding is de nieuwe federale regering niet voorlopig in geslaagd om enig groot maatschappelijk hangijzer in de ene dan wel in de andere richting te beslechten. Politiek wordt soms als een slecht theater afgeschilderd. Maar in België staan er vooral teveel antagonistische acteurs op de bühne.

En toch, in de laatste peiling van HLN/VTM (december 2021) verliest de huidige Vivaldiregering ‘slechts’ zeven zetels, dat is ‘maar’ één zitje per regeringspartij. Ruim 2,5 jaar na de laatste federale verkiezingen (mei 2019) én na bijna twee jaar van vreselijk moeilijke pandemiebestrijding. De veelkoppige coalitie behoudt daarmee nog steeds een ruime meerderheid van 80 op 150 Kamerzetels. We weten dat twee oppositiepartijen (cdH en Défi) desgevallend bereid zijn om mee parlementaire steun te verlenen. Tegelijk verliest de grootste oppositiepartij N-VA in diezelfde peiling in haar eentje vijf Kamerzetels. In die gegeven omstandigheden is een doorstart van de huidige équipe in 2024 eigenlijk net zeer plausibel.

Plantrekkers

Hoewel het moeilijk denkbaar is dat kiezers een verlenging van het huidige federale non-governo wensen, biedt het vigerende politieke systeem amper alternatieven. Door de alomtegenwoordigheid van de pandemie ontbreekt het op het publieke forum aan belangrijke politieke discussies die het partijlandschap wat meer in beweging kunnen brengen. Kanshebbers zoals de geplande kernuitstap zullen pas werkelijk effect sorteren op prijs en bevoorrading vanaf eind 2025. Maar dan is de volgende kiesuitslag alweer verteerd. Misschien had N-VA eind 2018 aan dit energie-thema haar lot in de federale regering kunnen verbinden, in plaats van aan het Marrakeshpact?

Meer dan ooit is Libanon een speelbal van zijn buurlanden geworden. Het afvoerputje van het Midden-Oosten, zo plegen sommige kwatongen zelfs te zeggen. Als België niet oplet, ondergaat het land op termijn eenzelfde lot. Dan liever een zelfbewuste regio die haar plan trekt, eerder dan een vastgelopen artificiële constructie die vooral veel plannen heeft.

Lorenzo Terrière

Lorenzo Terrière is doctoraatsonderzoeker en geeft les aan de Faculteit Politieke en Sociale Wetenschappen van de Universiteit Gent. Voorheen werkte hij o.m. op het kabinet van Defensie (N-VA).