Maak de ambtenarij weer saai

Het Agentschap Binnenlands Bestuur moet van zijn voogdijminister Caroline Gennez (Vooruit) op zoek naar rolmodellen voor de duurste vodcast van het land. De in opspraak geraakte tv-chef Seppe Nobels valt helaas af. 

Over de vodcast Het Wassalon is al veel gezegd en geschreven. Toen Caroline Gennez aan Vlaams Belang-parlementslid Freija Van den Driessche moest uitleggen dat het project 800.000 euro zou kosten, deed ze dat met veel ‘euh’s’ en durfde ze amper opkijken van haar blad.

Gennez leek te beseffen dat dit niet uit te leggen is aan Deborah aan de kassa, het favoriete archetype van haar voorzitter. Alleen is eerlijke schaamte geen werkbare strategie in de politieke communicatie. Als minister heb je eigenlijk alleen de keuze tussen de primaire instincten van fight or flight. Vol achter een beslissing gaan staan of er gillend van weglopen.

Rolmodellen

Uiteindelijk koos Gennez voor de eerste optie. In de studio van Terzake ging ze de beslissing verdedigen en zette ze vol de aanval in op wie het daarmee oneens was. ‘De overheid moet jongeren rolmodellen bieden’, klonk het, ‘Voor populisten, of ze nu extreemrechts of neoliberaal zijn, moeten we helemaal niks doen. Maar dan gaan we niet vooruit.’

Alleen is dat zoeken van rolmodellen in het recente verleden een riskante klus gebleken. In februari 2024 organiseerde datzelfde Agentschap Binnenlands Bestuur in Mechelen een grote top voor de Europese ministers bevoegd voor inburgeringsbeleid. Het nieuwe sociaal restaurant van de bekende groentenchef Seppe Nobels mocht het diner verzorgen voor een zestigtal vips. Hij liet daarbij koken en bedienen door het personeel van de vzw achter het sociale restaurant, maar inde de factuur — 10.800 euro voor het diner en 2.000 euro coördinatiekosten — wel met zijn persoonlijke vennootschap. Het is de nieuwste onthulling van De Morgen in de saga rond Nobels. Tegen de chef loopt een onderzoek omdat hij zijn medewerkers niet correct verloond zou hebben, maar wel zichzelf verrijkte met de middelen van de vzw.

Op zich kan je de fouten van Nobels natuurlijk niet verwijten aan het Agentschap. Maar ze zijn wel bij hem uitgekomen omdat ze op zoek gingen naar méér dan zomaar catering. ‘Voor het diner gingen we samen met het evenementenbureau op zoek naar een cateraar die paste bij het thema van onze conferentie’, zegt de woordvoerder van het Agentschap aan De Morgen. Er moest dus niet alleen eten, maar ook een verhaal geserveerd worden. Op de menukaart van de ministers en vips prijkt de baseline ‘Migration is Normal’. Seppe Nobels was toen nog gewoon een bewonderd rolmodel als ‘sociale’ ondernemer.

Sihame bis

Wie Nobels’ naam intikt op de VRT MAX komt uit op een lange lijst van programma’s en podcasts, met het gevierde en soms ontroerende mooie Restaurant Misverstand als kroonjuweel. Als het gaat over verhalen van rolmodellen brengen, dan kan de VRT dat natuurlijk oneindig veel beter en met veel breder bereik dan een administratie. Het is namelijk een deel van hun kerntaak.

Het verhaal van Nobels is heel vergelijkbaar met dat van Sihame El Kaouakibi en haar vzw Let’s Go Urban. In ieder interview zei ze dat ze geen subsidies wilde en dat had blijkbaar een onweerstaanbaar effect op allerlei administraties, een sterk staaltje omgekeerde psychologie. Dat niet minder dan vier Vlaamse administraties – het Agentschap Binnenlands Bestuur, maar ook het Agentschap Overheidspersoneel, het Departement Cultuur en het Departement Onderwijs – subsidies hadden gegeven aan El Kaouakibi was de aanleiding om het subsidieregister door te drukken. Voorlopig weliswaar met weinig effect op de subsidiedrift.

Onberispelijk en saai

Dat ze niet de enigen waren die geld gooiden naar Sihame is voor het Agentschap Binnenlands Bestuur trouwens geen verzachtende omstandigheid. De kerntaak van het Agentschap is namelijk waken over het goed bestuur in Vlaanderen. Zij zijn het die ervoor moeten zorgen dat andere lokale ambtenaren en politici de Vlaamse decreten juist toepassen, zij zijn het die ervoor moeten zorgen dat er op de lagere bestuursniveaus geen financiële malversaties gebeuren. En tot slot moeten ze ook de verkiezingen organiseren. Dat alles maakt dat ze nog wat saaier, nog onberispelijker en nog ernstiger moeten zijn dan alle andere ambtenaren.

Iedereen heeft de mond vol over het kerntakendebat, maar het zal de strijd blijven van een paar eenzame parlementsleden. Caroline Gennez is gewoon reuzetrots op haar vodcast, en ook voor de ambtenaren zelf zal het wel plezanter zijn. Jeroen Windey, jarenlang administrateur-generaal van ABB, verwoordde het helder in zijn afscheidsinterview: ‘De overheid en het subsidie-instrument zullen verder onder druk blijven staan. De budgettaire context maakt het nu eenmaal moeilijk om te verbinden en te versterken. Wij moeten erover waken dat we niet teruggeduwd worden naar onze historische kerntaken, want onze sterkte ligt net in de opname van nieuwe uitdagingen.’

We mogen dromen dat we ooit weer gewoon saaie ambtenaren krijgen in Vlaanderen, maar het staat nog niet direct te gebeuren.