fbpx


Binnenland
pandemiewet

‘Met deze pandemiewet riskeert de bevolking een enkelband’




Begin april weten we of België een 'pandemiewet' krijgt, en hoe streng deze zal zijn. Voor cdH-parlementslid Vanessa Matz is het huidige voorontwerp alvast slecht nieuws voor de democratie. 'Er is sprake van apathie bij onze regering. Ik kan niet anders verklaren waarom ze zo’n voorontwerptekst toelaat.' De regering-De Croo kan niet van ministerieel besluit naar ministerieel besluit blijven huppelen om de bevolking allerhande vrijheidsbeperkende maatregelen op te leggen. Dus stelt ze een 'pandemiewet' in het vooruitzicht. Deze pandemiewet schrijft…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Begin april weten we of België een ‘pandemiewet’ krijgt, en hoe streng deze zal zijn. Voor cdH-parlementslid Vanessa Matz is het huidige voorontwerp alvast slecht nieuws voor de democratie. ‘Er is sprake van apathie bij onze regering. Ik kan niet anders verklaren waarom ze zo’n voorontwerptekst toelaat.’

De regering-De Croo kan niet van ministerieel besluit naar ministerieel besluit blijven huppelen om de bevolking allerhande vrijheidsbeperkende maatregelen op te leggen. Dus stelt ze een ‘pandemiewet’ in het vooruitzicht. Deze pandemiewet schrijft noodmaatregelen in in een wettelijk kader. Zo dekt de regering zichzelf in tegen de kritiek van illegaliteit. Volgens cdH-oppositielid Vanessa Matz permitteert de regering zich hiermee een permanente uitzonderingstoestand à la carte.

Kleur bekennen

De vijfkoppige cdH-fractie stelt een alternatief voor. Daarbij zou een noodtoestand slechts gedurende maximaal tien dagen eenzijdig door de regering kunnen worden opgelegd. Daarna moet het parlement zich uitspreken. Concreet zou dat bijvoorbeeld betekenen dat na tien dagen sanitaire noodtoestand, het parlement een avondklok moet verlengen, of net verwerpen.

Volgende week zullen kamerleden verplicht zijn kleur te bekennen over het voorontwerp van deze pandemiewet. Dan vinden de eerste politieke debatten plaats in de commissie Binnenlandse Zaken. In april volgen dan de debatten en stemming in het federale parlement. Het is pas dan dat we zullen weten wie welke amendementen voorstelt, of de pandemiewet wordt afgeserveerd, of vervangen door een alternatief voorstel.

Ongrondwettelijk

Volgens Vanessa Matz (cdH) riskeert deze pandemiewet de toetsing van het Grondwettelijk Hof niet te doorstaan. ‘Dat wil zeggen dat indirect de ministeriële besluiten die eraan ten grondslag liggen worden gewikt en gewogen. Voor het eerst sinds het begin van de pandemie.’

Wat is uw voornaamste kritiek op dit voorontwerp?
‘Deze wet zou gewoonweg ongrondwettelijk zijn, zoals alle door het parlement gehoorde grondwetspecialisten in eerdere commissies hebben gezegd. Deze wet geeft de macht aan de regering die eerder het parlement toekomt. Ze kan niet afgedwongen worden door Koninklijke of ministeriële besluiten. Ook bij een pandemie moet een parlement ingeschakeld worden om de noodtoestand af te kondigen. De pandemiewet biedt die mogelijkheid tot parlementaire toetsing alleen in het begin, maar daarna is het gedaan met de parlementaire controle en met evaluatie.’

Deze pandemiewet blijft ook vaag over wat men wil doen met de medische gegevens van mensen. Worden deze enkel gebruikt om quarantaines af te dwingen en op te volgen? Of kunnen ze bijvoorbeeld ook gebruikt worden door verzekeringsbedrijven, om mensen met verschillende levensstijlen een andere verzekering te verkopen? Dat is nu niet duidelijk verboden.’

Bezorgdheid om privacy

‘Vooral het bewuste artikel 6 in het voorontwerp – dat gaat over gegevensgebruik – is sterk bekritiseerd door allerhande juristen. Ik vind het allerminst geruststellend dat een Bart Raeymaekers, de directeur-generaal van het federale crisiscentrum, in de commissie heeft gezegd dat gegevensbescherming incompatibel is met de realiteit van het terrein. Raeymaekers heeft meegewerkt aan dit ontwerp, dit artikel is dus waarschijnlijk door hem ingefluisterd.’

‘Het toepassingsveld van dat artikel 6 is zodanig breed en vaag, dat het voor allerhande dingen gebruikt kan worden. Leest u dat advies van de gegevensbeschermingsautoriteit (GBA) maar. Zij geven een bloemlezing van waartoe de pandemiewet in theorie kan leiden. De crux van het verhaal is dat de uitvoerende macht volledige zeggenschap krijgt over hoe persoonlijke gegevens gebruikt mogen worden. Zonder dat er grondig over zulke zware ingrepen in de persoonlijke levenssfeer is gesproken in het parlement.’

‘Een voorbeeld dat de GBA aanhaalt, is dat de pandemiewet toelaat dat mensen verplicht kunnen worden om een elektronische enkelband te dragen die de overheid op elk moment toestaat om te controleren of ze zich aan een quarantaine houden. Daarnaast staat het voorontwerp zoals het nu geschreven is, ook toe dat nummerplaten van auto’s gelinkt kunnen worden aan een kruispuntbank, om te bekijken of de eigenaar buiten mag komen. De wet staat de overheid toe om met gezichtsherkenningstechnologie te controleren of wandelaars in een park in quarantaine zouden moeten zitten. Ook zou de overheid het recht hebben om u de toegang tot bepaalde plaatsen te ontzeggen als u niet gevaccineerd bent.’

Scheiding der machten?

‘Ik krijg het sluipende gevoel dat heel wat regeringspolitici zichzelf verdoofd hebben, en vervallen in een soort “als dit nodig is om de pandemie aan te pakken, waarom niet?”-apathie. We hebben veel verontruste mails van burgers gekregen die zich afvragen wat er eigenlijk aan de hand is wanneer dit soort wetgeving in de steigers staat. Ook ik vraag me af wat er precies in het hoofd van de regeringsleden omgaat. Het doel van de pandemiewet was om bepaalde vrijheden tijdelijk te kunnen beperken, en daarvoor een stringent wettelijk kader te hebben. Maar dit voorontwerp is een vrijgeleide om alles te kunnen doen wat men wenst.’

Wie heeft dit dan geschreven?
‘Ik herken de pen van het kabinet Binnenlandse Zaken van Annelies Verlinden, en van het crisiscentrum. Zoals een van de juridische experts in de commissie heeft meegegeven: het wetsontwerp zit dusdanig vol surveillance- en controlemaatregelen, en niet met gezondheidsmaatregelen, dat het duidelijk de stempel van Binnenlandse Zaken draagt. Men heeft niet eens de moeite genomen om bijvoorbeeld drempelwaarden te beschrijven, bijvoorbeeld de capaciteit van ziekenhuizen, die bepaalde maatregelen met zich mee zouden brengen, of net laten uitdoven. Neen, het is puur: we controleren en straffen u, los van welke directe gezondheidscontext dan ook.’

Er is al sinds het begin van de 21ste eeuw een versterking gaande van de uitvoerende macht, ten koste van de rechterlijke, controlerende macht. Misbruikt men deze pandemie om deze richting verder in te slaan, of staan deze zaken voor u los van elkaar?
‘We kunnen niet ontkennen dat deze pandemiewet de uitvoerende macht zal versterken. Eigenlijk dient deze pandemiewet voornamelijk om alles wat men al gedurende een jaar doet te regulariseren. We hebben hier dus logischerwijs te maken met een overheid die van zichzelf vindt dat alles wat het voorbije jaar is gebeurd, goed is, en deze methodes in de toekomst nog wil gebruiken. Men zal dan toelaten dat het parlement kort geïnformeerd wordt over de situatie, en dan rustig verder doen.’

Wakkergeschud

‘Sinds enkele weken verandert de sfeer echter. Verschillende parlementsleden zijn wakker geworden. Dat er nu nog altijd eerder weinig reactie is van het parlement, is volgens mij een voorteken dat men volop wil inzetten op de politieke debatten op de bühne. De parlementairen hebben door dat ze de voorbije tijd weinig hebben gedaan, en zullen dat de komende weken compenseren. De regering van haar kant heeft nu ook door dat ze te ver is gegaan. Ik kan me ook niet inbeelden dat men bij PS en Ecolo gelukkig is met dit soort teksten.’

‘Het voorontwerp van deze pandemiewet zou de uitvoerende macht versterken. Maar de verschillende financiële maatregelen die men zou moeten nemen tijdens de pandemie, zijn nog altijd onderhevig aan een parlementaire begrotingscontrole. Daarmee is de uitvoerende macht niet oppermachtig. Ook de discussie die nu losbarst is een teken van parlementaire controle. Gelukkig.’

‘Ook de GBA heeft al aangegeven dat ze deze wet — als ze er komt — zullen aanvechten via het Grondwettelijk Hof. Dat kan deze wet vernietigen, als het oordeelt dat die in strijd is met grondwettelijke principes. Wat alle juridische experts dus claimen in de commissie. Dat zou dan de eerste keer zijn dat er echt geprocedeerd kan worden tegen alles wat tijdens de pandemie is gebeurd. Want ik herinner u eraan dat alle ministeriële besluiten die de regeringen Wilmès en De Croo hebben genomen, niet aangevochten konden worden voor de Raad van State, omdat de ministeriële besluiten te snel veranderden. Er is dus nog nooit over de grond van de zaak een toetsing geweest. Als het Grondwettelijk Hof de pandemiewet zou vernietigen, dan levert het daarmee ook indirect commentaar op de ministeriële besluiten, die aan de basis liggen van de pandemiewet.’

Juristen unaniem: voorontwerp is slecht

Hoe verklaart u dat er zovele parlementsleden zichzelf zo lang in slaap hebben laten wiegen?
‘N-VA heeft een perceptieprobleem, doordat Jan Jambon deel uitmaakt van het Overlegcomité, en dus alle vrijheidsberovende maatregelen mee heeft goedgekeurd. Het N-VA-pandemiewetvoorstel is ook quasi hetzelfde als het ontwerp van de regering-De Croo.’

‘U kent de grap dat als je tien juristen in een kamer zet, je tien verschillende interpretaties over eenzelfde wet krijgt. Maar de juridische experts die we in de commissie gehoord hebben, zijn unaniem: dit voorontwerp is slecht. Verlinden heeft met andere woorden geen enkele jurist die langs is geweest waaraan ze zich kan optrekken.’

Hoe kijkt u dan naar CD&V, historisch gezien toch politieke familie, maar nu erg vrijheidsbeperkende maatregelen neemt, ogenschijnlijk vanuit dezelfde politiek-filosofische middenpositie die ook aan de basis van het cdH ligt?
‘Dat doet ons ergens pijn, ja. Ik had graag gezien dat iemand als Annelies Verlinden met iets beters en democratischer was komen aanzetten. Maar: Verlinden heeft dus zelf dit soort dingen laten neerschrijven, zonder veel democratische reflectie. Ze heeft ook zwaar ingezet op de promotie van dit voorontwerp in de Franstalige pers, en daar laten uitschijnen dat iedereen ermee akkoord ging.’

Wat zegt dat over de politieke middenpositie?
‘Voor ons alleszins dat het belangrijk is om op zoek te gaan naar de complexiteit van de dingen, en niet te vervallen in een keuze voor wit of zwart.’

Dit voorontwerp is nochtans behoorlijk zwart.
‘CD&V voelt de hete adem van N-VA, en vreest de concurrentie op rechts. In Franstalig België is de situatie helemaal anders. Wij proberen meer de middenpositie te garanderen. Nadeel daarvan is dat de man in de straat niet goed weet wat dat inhoudt, die middenpositie. Maar daar werken we aan, met onze burgerbevragingsoperatie Il fera beau demain. Dat zal onze politieke herbronning zijn.’

[ARForms id=103]

Christophe Degreef