fbpx


Wetenschap

Met plan A rijdt uw elektrische auto op fossiele brandstof

Ook al tank je geen liter benzine


Aangeboden door deze bibliotheek


Dit plus-artikel wordt u aangeboden door deze bibliotheek die voor u een abonnement nam.

Vindt u het interessant? Neem dan vandaag uw eigen gratis proefabonnement van 30 dagen.



Windmolens en zonnepanelen zorgden in 2020 voor 21% van onze Belgische elektrische energie. Dat is heel behoorlijk, maar vergt ook enige relativering. De kernreactoren zorgden in datzelfde jaar nog altijd voor het dubbele percentage. Praktisch al de rest wordt geleverd door fossiele brandstoffen. Fossiele brandstoffen eruit Daarnaast is elektrische energie slechts 24% van ons totale energieverbruik (auto’s, verwarming, industrie), dat zo’n 210 TWh (terrawattuur) per jaar bedraagt. Dit betekent dat, omgerekend, windmolens en zonnepanelen voor 5% van ons totale energieverbruik…

Niet ingelogd - Plus artikel - log in of neem een gratis maandabonnement

U hebt een plus artikel ontdekt. We houden plus-artikels exclusief voor onze abonnees. Maar uiteraard willen we ook graag dat u kennismaakt met Doorbraak. Daarom geven we onze nieuwe lezers met plezier een maandabonnement cadeau. Zonder enige verplichting of betaling. Per email adres kunnen we slechts één proefabonnement geven.

(Proef)abonnement reeds verlopen? Dan kan u hier abonneren.


U hebt reeds een geldig (proef)abonnement, maar toch krijgt u het artikel niet volledig te zien? Werk uw gegevens bij voor deze browser.

Start hieronder de procedure voor een gratis maandabonnement





Was u al geregistreerd bij Doorbraak? Log dan hieronder in bij Doorbraak.

U kan aanmelden via uw e-mail adres en wachtwoord of via uw account bij sociale media als u daar hetzelfde e-mail adres hebt.








Wachtwoord vergeten of nog geen account?

Geef hieronder uw e-mail adres en uw naam en we maken automatisch een nieuw account aan of we sturen u een e-mailtje met een link om automatisch in te loggen en/of een nieuw wachtwoord te vragen.

Uw Abonnement is (bijna) verlopen (of uw browser moet bijgewerkt worden)

Uw abonnement is helaas verlopen. Maar u mag nog enkele dagen verder lezen. Brengt u wel snel uw abonnement in orde? Dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Heeft u een maandelijks abonnement of heeft u reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw abonnement bij voor deze browser en u leest zo weer verder.

Uw (proef)abonnement is verlopen (of uw browser weet nog niet van de vernieuwing)

Uw (proef)abonnement is helaas al meer dan 7 dagen verlopen . Als uw abonnementshernieuwing al (automatisch) gebeurd is, dan moet u allicht uw gegevens bijwerken voor deze browser. Zoniet, dan kan u snel een abonnement nemen, dan mist u geen enkel artikel. Voor 90€ per jaar of 9€ per maand bent u weer helemaal bij.

Als "Vriend van Doorbraak" geniet u bovendien van een korting van 50% op de normale abonnementsprijs.

Reeds hernieuwd, maar u ziet toch dit bericht? Werk uw gegevens bij voor deze browser of check uw profiel.


Windmolens en zonnepanelen zorgden in 2020 voor 21% van onze Belgische elektrische energie. Dat is heel behoorlijk, maar vergt ook enige relativering. De kernreactoren zorgden in datzelfde jaar nog altijd voor het dubbele percentage. Praktisch al de rest wordt geleverd door fossiele brandstoffen.

Fossiele brandstoffen eruit

Daarnaast is elektrische energie slechts 24% van ons totale energieverbruik (auto’s, verwarming, industrie), dat zo’n 210 TWh (terrawattuur) per jaar bedraagt. Dit betekent dat, omgerekend, windmolens en zonnepanelen voor 5% van ons totale energieverbruik zorgen. Dat is niet slecht, maar voorlopig van weinig betekenis in het totale energiepakket. Naast elektrische energie gebruiken wij dus nog eens drie maal meer aan andere vormen van energie, en die is voornamelijk afkomstig van fossiele brandstoffen. Die laatste willen we eruit hebben.

Alles wat op fossiele brandstoffen draait zou dus moeten omschakelen naar een ‘duurzame’ energiebron. België, in de voetsporen van de EU, plant een forse verhoging van zon en wind. Geen slecht idee, maar zal dat volstaan om onze CO2-uitstoot te verminderen, laat staan om hem tot nul terug te brengen (‘zero carbon by 2050’)?

Batterij

Een prachtig technologisch product zoals de lithium-ionbatterij, geeft een belangrijke kans om minder fossiele brandstof te gebruiken. De batterij is absoluut zeker inzetbaar in licht gereedschap, elektrische fietsen, en auto’s met beperkte energiebehoeften. Ze is dus mogelijk op grote schaal succesvol inzetbaar in personenwagens met een actieradius die weliswaar kleiner is dan die van een doorsnee verbrandingsmotor, maar die toch heel behoorlijke en nuttige waarden haalt voor de meeste gebruikers.

In het corona-vrije jaar 2019 legde de gemiddelde personenwagen van een Belg 18 211 km af. België telt volgens Statbel zo’n 6 miljoen personenwagens. Enig cijferwerk leert me dat als al die auto’s elektrisch zouden worden aangedreven, ons dat 17,48 TWh aan elektrische energie per jaar zou kosten. Dat is evenveel energie als deze die in 2020 geleverd werd door alle Belgische windmolens (12,6 TWh) en zonnepanelen (4,95 TWh) samen. Een haalbare kaart, dus. Maar wat gebeurt er nu als we plots overschakelen van personenauto’s met verbrandingsmotoren op batterijaangedreven auto’s?

Verloren klimaatwinst

Die auto’s zouden momenteel rijden op 20% hernieuwbare, en 80% fossiele brandstof indien kernenergie eruitstapt (plan A), en vervangen wordt door methaangas. De bedoeling is om de fossiele brandstoffen op termijn te vervangen door wind- plus zonne-energie. Dat zou betekenen dat we vijf maal meer windmolens en zonnepanelen moeten plaatsen om ons huidig elektriciteitsverbruik te verzorgen. Onze Belgische elektrische personenauto’s zullen dus met plan A volgend decennium nog wel elektriciteit gebruiken, die voor zo’n 80% opgewekt wordt door fossiele brandstoffen.

Geen nood, elektrische personenauto’s verbruiken een pak minder dan een verbrandingsmotor. Echter, de gascentrales zetten maar 50% van de methaanverbrandingsenergie om in elektrische energie. En door hun gebruik komt er onvermijdelijk methaan vrij, dat het tweede belangrijkste broeikasgas is. Een groeiend probleem, volgens de VN en het IPCC. Daar verdwijnt al onze ‘klimaat-’winst aan een op een onrechtstreekse manier CO2- en methaanuitstotende elektrische auto!

Belang van fossiele brandstoffen

Als we al onze energie uit zon en wind willen betrekken dan hebben we 20 maal meer windmolens en zonnepanelen nodig dan deze die we nu in België hebben. Dit is weinig realistisch. Als men beweert tegen 2050 nul-emissie te halen, dan moet men die ‘roadmap’ wel eens duidelijk maken.

Europa plant 300 GW aan windmolens tegen 2050, vooral offshore. Als ik het omreken, dan is dat ongeveer voldoende om haar 300 miljoen personenauto’s rijdende te houden. Alle andere energie verbruikende activiteiten moeten dan wel voornamelijk aan de fossiele brandstof. Hoog tijd dus om eens klare wijn te schenken hierover. Zon en wind vormen een mooie aanvulling van ons energieaanbod. Geen 25% — zoals media ons voortdurend willen wijsmaken door ‘elektrische energie’ tot uit den treuren te vervangen door ‘energie’ — maar slechts 5%.

De in bovenstaande paragrafen opgegeven berekeningen wijzen er sterk op dat fossiele brandstoffen spijtig genoeg een niet te onderschatten krachtbron zijn. Ook kernreactoren slagen er niet in om een doorslaggevende rol te spelen in het totale energieaanbod. Globaal wordt een derde van onze elektriciteit opgewekt door nucleaire plus hernieuwbare (voornamelijk wind-, zonne-, en hydro-)energiebronnen. In het totale energieplaatje spelen ze maar mee voor 15%. Al de rest is aardolie en gas.

Transitie hangt af van technologie

Ja goed, maar er wordt wereldwijd deftig getimmerd aan zonne- en kernenergie. In het toenemende energieverbruik in de wereld gaat dat niet opwegen tegen de toename van fossiele brandstoffen. Die trend is nu al zichtbaar in de gegevens: de wereld verbruikte in 2019 173 000 TWh aan energie. Olie, gas, en steenkool waren samen goed voor 80% daarvan. 3% komt van wind plus zon. Nucleaire energie was goed voor 4%. Tegen de tijd dat we die twee laatste CO2-zuinige energiebronnen vervijfvoudigd hebben, is het aardolie-, gas- en kolenverbruik in de wereld gestegen met 10% per decennium.

In België stijgt het gas-, olie- en kolenverbruik al 50 jaar met 2% per jaar, ondanks een krimpend kolenverbruik. Net zoals in de rest van de wereld stijgen onze bevolking en het BNP immers snel. Dit zijn twee van de drie factoren die ons energieverbruik rechtstreeks de hoogte induwen. De derde factor is de technologie: er is dus maar eentje die het moet oplossen.

Nieuwe energievreters

We hadden verwacht dat de technologiefactor onze energieconsumptie zou beteugelen. Onze auto’s, huizen en industrie zijn energie-efficiënter geworden. Maar zoals altijd gaan de nieuwe technologieën het energieverbruik uiteindelijk alleen opdrijven.

ICT alleen al gaat tegen 2030 minstens 10% van het elektriciteitsverbruik voor zijn rekening nemen (energieprijs ICT). Zowat evenveel als elektrische personenwagens! Apple, Amazon, Microsoft en Facebook zijn enkele nieuwe onzichtbare energievreters. In Denemarken gaat men de warmteproductie van hun datacenters gebruiken om woonwijken te verwarmen. Ook China’s big data-industrie bezorgt elektriciteitsleveranciers nu al kopzorgen, en er komen de volgende vier jaar extra datacentra voor 400 miljard euro bij.

Dus ondanks fel bejubelde forse toename van zonne-, wind- en kernenergie, stijgt het energie- en aardolieverbruik de komende decennia wereldwijd. We moeten in 2022 eindelijk eens realistische en eerlijke balansen opmaken en publiceren, zodat onze kleine grijze cellen (dixit Poirot) de evoluties kunnen inschatten. Homo sapiens is daar een meester in, zolang we niet dogmatisch denken.

Luc Nagels

Luc Nagels is emeritus prof Chemie aan de Universiteit Antwerpen en lid van de Raad van Bestuur van de UA Emeriti denktank EFUA.