Egypte heeft een forse militaire troepenmacht naar de grensregio met de Gazastrook gestuurd. Het vreest dat wanhopige Palestijnen zullen proberen de landstrook te ontvluchten via Egypte. Tegelijk bereidt het land zich voor op een naoorlogs Gaza.

Zo’n 40.000 Egyptische soldaten bevinden zich in het noorden van Sinaï, het schiereiland dat grenst aan de Gazastrook en Israël. Overheidsfunctionarissen verklaren tegenover nieuwsmedium Al-Araby Al Jadeed dat Egypte dit doet uit vrees voor een spillover van het conflict in Gaza. Nu Israël een nieuwe aanval lanceert op Gaza-Stad en de bevolking zuidwaarts vlucht, vreest Egypte dat wanhopige Gazanen zullen proberen de grens over te steken.

Daarnaast moet de ontplooiing van zo’n troepenmacht ook een signaal sturen naar Israël, zo verklaart een andere bron. Egypte wil duidelijk maken dat het niet van plan is Gazanen op te vangen als het Israëlische leger (IDF) ze uit de Gazastrook drijft. Maar de IDF laten weten dat ‘elke invoer van militair materieel in Sinaï gebeurt in samenwerking met het IDF en de politieke autoriteiten.’ Israël is dus op de hoogte van de Egyptische ontplooiing en heeft toestemming gegeven.

Camp David

De basis voor deze samenwerking is gelegd op 17 september 1978 met de Camp David-akkoorden. Toen sloten de Egyptische president Anwar Sadat en de Israëlische premier Menachem Begin een vredesakkoord. Zes maanden later volgde een vredesverdrag, waarin werd bepaald dat slechts een beperkte Egyptische troepenmacht aanwezig mag zijn op het Sinaï-schiereiland. Dat werd in vier verticale stroken onderverdeeld.

In Zone A mag Egypte 22.000 soldaten stationeren. Deze mogen beschikken over maximaal 230 tanks, 480 gepantserde voertuigen om soldaten te vervoeren, 126 artilleriestukken en een beperkt aantal luchtafweerraketten en -kanonnen. Zone B is voorbehouden aan een militaire grenswacht: vier bataljons, met een maximum van 4000 manschappen, mogen er patrouilleren met lichte bewapening en voertuigen op wielen. In zone C zijn geen Egyptische soldaten toegestaan; hier is alleen politie toegelaten en soldaten van de internationale vredesmacht Multinational Force and Observers (MFO) die moeten controleren of Egypte en Israël het vredesakkoord naleven.

Onder meer IS, Al-Qaeda en de Moslimbroederschap, waaruit Hamas is voortgekomen, voerden sinds de eeuwwisseling verschillende zware terreuraanslagen uit op toeristische bestemmingen op het schiereiland.

In Zone D ten slotte, een smalle strook net over de grens, en dus op het grondgebied van Israël en de Gazastrook, mag enkel een Israëlische troepenmacht van 4000 man patrouilleren met maximaal 180 pantservoertuigen. Toen Israël zich in 2005 terugtrok uit de Gazastrook, verliet het ook Zone D, die het zelf de Philadelphi Route noemt. Deze strook was een cruciaal onderdeel bij de Israëlische aanvallen op Rafah in het zuiden van de Gazastrook in mei 2024. Sindsdien bezet het IDF de strook opnieuw maar zijn er veel meer militairen gestationeerd dan toegelaten is volgens de Camp David-akkoorden.

Ook Egypte plaatst nu fors meer troepen in Sinaï dan volgens die akkoorden is toegestaan, zelfs in Zone C, tot voor kort off limits-gebied voor Egyptische militairen. Toch gaat Israël akkoord. De afgelopen jaren lag het aantal Egyptische soldaten er trouwens hoger dan eigenlijk toegestaan, om een antwoord te bieden op de groeiende terreurdreiging. Onder meer IS, Al-Qaeda en de Moslimbroederschap, waaruit Hamas is voortgekomen, voerden sinds de eeuwwisseling verschillende zware terreuraanslagen uit op toeristische bestemmingen op het schiereiland.

Grensmuur ontploft

Egypte geeft aan dat de ontplooiing dient om eventuele spillover vanuit Gaza op te vangen. Dat moest het eerder al doen in 2008. Toen blies Hamas met explosieven verschillende openingen in de grensmuur met Egypte, en stroomden tussen 200.000 en 700.000 Gazanen de Sinaï in. De Gazanen waren de wanhoop nabij nadat Israël een half jaar eerder was begonnen de invoer van voedsel, goederen en brandstof naar Gaza te blokkeren.

De Gazanen trokken naar Egyptische steden in de buurt en gaven er naar schatting 250 miljoen dollar uit in vijf dagen tijd. De burgers keerden uiteindelijk terug naar huis en Egypte herstelde de grensmuur.

Maar de Egyptische troepenmacht biedt ook voordelen voor Israël. Zo blijkt het Egypte van president Abdel Fattah el-Sisi een bondgenoot in de strijd tegen Hamas; el-Sisi kwam in 2013 aan de macht door een staatsgreep waarbij hij de vorige president Mohamed Morsi, een aanhanger van de Moslimbroederschap, van de troon stootte. Sindsdien deed Egypte al heel wat moeite om de duizenden tunnels, door Hamas gebruikt om goederen en wapens vanuit de Sinaï-woestijn naar Gaza te smokkelen, te dichten.

Egypte wil een einde aan het conflict.

Egypte is niet bereid om Palestijnse vluchtelingen op te vangen maar wil wel een einde aan het conflict. Het fungeert als bemiddelaar bij onderhandelingen tussen Israël en Hamas, legt zelf voorstellen voor vredesakkoorden op tafel en probeert humanitaire hulp bij de Gazanen te krijgen. Sinds Israël de Philadelphi Corridor in mei 2024 overnam, sloot Egypte de grensovergang bij Rafah.

In de 179 dagen dat de overgang open was, reden 11.000 vrachtwagens met humanitaire hulp de Gazastrook binnen, zo blijkt uit cijfers van het VN-Bureau voor de Coördinatie van Humanitaire Aangelegenheden (OCHA). Intussen staat de grensovergang op het punt opnieuw open te gaan, weliswaar enkel om vijftig gewonde burgers en een honderdtal studenten toe te laten de Gazastrook te verlaten. De grenspost zal worden gemonitord door de Europese Unie en de Palestijnse Autoriteit.

Intussen zou Egypte bezig zijn met het trainen van honderden Palestijnse militairen, zo bericht The Wall Street Journal. Na hun opleiding in Egyptische militaire scholen en een vredesakkoord in Gaza moeten zij deel uitmaken van een troepenmacht van 10.000 man om het akkoord te monitoren en er de vrede te bewaren. Het gros van de rekruten komt uit de veiligheidsdiensten van de Palestijnse Autoriteit, al zullen ook Gazanen deelnemen.

Ook andere Arabische landen in de regio willen een Gaza zonder Hamas en bekijken de optie om er na de oorlog vredestroepen te stationeren. Vooral Egypte zal daaraan een stevige bijdrage leveren. Ook Jordanië en de Golfstaten zijn bereid troepen te sturen.

Abdel Fattah el-Sisi

Egypte versterkt grenzen tegen vluchtelingen uit Gaza