In een Trumpiaanse wereld waarin elke dag een nieuwe grote crisis onze aandacht opeist, raakte het thema ‘klimaatverandering’ behoorlijk ondergesneeuwd. Daar wou sneeuwruimer/journalist/programmamaker Eric Goens kennelijk iets aan doen met zijn vijfdelige documentairereeks ‘2050’. Of wou Kuifje gewoon eens op avontuur?

Ooit startte Goens bij De Morgen om dan via diverse omzwervingen hoofdredacteur te worden van de VTM-nieuwsdienst. In 2021 startte hij zijn eigen productiehuis. Bargoens, zoals het bedrijf heet, maakt een mix van programma’s over bekende Vlamingen zoals Het Huis en actuele reportages zoals Niveau 4 of Dealen met Coke. Zijn mislukte VTM-talkshow Bar Goens zullen we maar snel vergeten. Opmerkelijker was Het Conclaaf, wat Bart De Wever ongetwijfeld stemmen opleverde en Tom Van Grieken stemmen gekost heeft bij de verkiezingen van 2024.

Binnen de krijtlijnen

Met dat palmares is Goens bij uitstek de poortwachter van het correcte narratief. Hij is met andere woorden een van de journalisten met een groot bereik die de krijtlijnen uitzet die onze opinies zowel op links als op rechts niet mogen overschrijden. Is het toeval dat hij het klimaatverhaal weer onder de aandacht brengt, net nu dat minder urgent lijkt te worden? In oktober 2025 verklaarde zelfs Bill Gates plots dat er te veel geld en aandacht gaat naar de klimaatkwestie.

Vorig jaar bracht Bargoens de film 2050 uit over klimaatverandering en Antarctica. Nu is er dus de gelijknamige vijfdelige documentairereeks die volgens VRT NWS het thema nog verder uitdiept. En nee, 2050 is geen postcode op de Zuidpool, maar een cruciaal jaar voor de leefbaarheid van de mens op aarde, althans volgens poolexpeditieleider Alain Hubert in een vrij raadselachtige uitspraak aan het begin van aflevering één. Zijn letterlijke woorden: ‘Dit is een globaal probleem. Als we over 25 jaar, in 2050, niet in staat zijn om er de problematiek rond gelijkheid en eerlijk delen bij te betrekken, geef ik onze maatschappij weinig kans om zich te redden op aarde.’

Realistische oplossingen?

Als we die zin goed begrijpen, lijkt Hubert dus te pleiten voor een soort globale, marxistisch geïnspireerde samenleving. Spreek ons rustig tegen in de commentaren als u de passage over ‘gelijkheid en eerlijk delen’ anders interpreteert. De kans dat zo’n ‘eerlijke’ wereld er binnen dit en 25 jaar komt, lijkt ons bijzonder klein. Bij het verder kijken groeide bij Zapman trouwens enige irritatie, omdat er op geen enkel moment realistische oplossingen ter sprake komen.

De kans dat zo’n ‘eerlijke’ wereld er binnen dit en 25 jaar komt, lijkt ons bijzonder klein

In de plaats daarvan beperkt aflevering één zich tot het volgen van een bont internationaal gezelschap van wetenschappers die allerlei metingen verrichten vanuit de Prinses Elisabethbasis. De ene meet de windsnelheden, een andere de dichtheid van de sneeuw, de stofdeeltjes in de sneeuw of de dikte van het ijs.

NASA

Dat alles gebeurt op een indrukwekkende plek die prachtig in beeld wordt gebracht: hier en daar zwarte rotsen maar toch vooral ijs, zo ver je kijkt. Zelfs als tv-kijker word je er bijna sneeuwblind van. Gelukkig krijgen we ook beelden van het NASA-controlecentrum in Los Angeles en de University of California in Irvine. Op die locaties werkt en doceert glacioloog Eric Rignot, tenminste wanneer hij niet op de Zuidpool vertoeft. Van november tot februari is het zomer op Antarctica en kunnen de wetenschappers er werken. De rest van het jaar zijn de omstandigheden te bar.

In L.A. vertelt de Fransman Rignot over Nisar, zijn nieuwste project. Nisar is een ‘beeldradar’-satelliet die aan het einde van de docureeks gelanceerd zal worden om data van over heel de aarde te verzamelen. En ook daar zegt Eric Rignot iets dat bij ons vragen oproept, namelijk dat het IPCC-rapport van 2007 bewijst dat we klimaatverandering niet los kunnen zien van de menselijke uitstoot van broeikasgassen. Dat weten we van Al Gores An Inconvenient Truth, maar die documentaire dateert uit 2006, een jaar eerder. Kon Gore dat toen al beweren? Had hij voorkennis over dat IPCC-rapport? Dat komen we dus niet te weten.

Zeehonden, pinguïns en wetenschappers

Het is niet aan een bescheiden tv-recensent om te oordelen over de precieze toedracht en omvang van het klimaatprobleem. Laten we dus concluderen dat 2050 een aanrader is voor mensen die graag kijken naar zeehonden, pinguïns en wetenschappers. Pluspunt is wel dat ‘Kuifje’ Goens zichzelf niet in beeld brengt. Het nadeel van die keuze is dat er geen kritische vragen gesteld worden.

Krijtlijnen zijn misschien moeilijk te zien in een landschap van sneeuw en ijs, maar Eric Goens blijft er feilloos binnen

Wie meer inzicht wenst in de politieke en economische maatregelen waarmee het thema nu al bijna 20 jaar (niet) wordt aangepakt, is eraan voor de moeite. Krijtlijnen zijn misschien moeilijk te zien in een landschap van sneeuw en ijs, maar Eric Goens blijft er feilloos binnen. Versta daaronder: zoals u en ik dat ook horen te doen als we niet verbannen willen worden naar de zogenaamd foute kant van de geschiedenis.

2050, maandag en dinsdagavond op VRT Canvas. Alle afleveringen zijn ook te streamen op VRT-Max.

Alain Hubert

Kuifje op de Zuidpool