Donald Trump is een man die in zijn Amerika nooit extreem populair noch impopulair is. Zijn ‘approval rating’ zweeft er al meer dan tien jaar tussen de 40 en 45 procent. In het buitenland is de Amerikaanse president heel wat minder geliefd dan in eigen land. Dat heeft een nefaste impact op (uiterst) rechtse partijen in de rest van het Westen. Vraag dat maar aan Canadees Pierre Poilievre of Fransman Jordan Bardella.

In Canada leek de Liberale Partij van Justin Trudeau eind 2024 ten dode opgeschreven. Pierre Poilievre en zijn Conservatieven hadden er na jarenlang oppositiewerk immers een voorsprong opgebouwd van 25 procent. Helaas voor Poilievre startte de Amerikaanse president 2025 met een tarievenslag en luidop gespeculeer over de annexatie van Canadees grondgebied. Vier maanden later versloegen de Liberalen, inmiddels zonder de verfoeide Trudeau, de Conservatieven.

Die nederlaag had, toegegeven, meer te maken met de consolidatie van de linkse stem dan met een verzwakking van de rechtse. In januari peilden de Conservatieven op 45 procent, de Liberalen op 20 en de socialistische NDP op 18.

Trumps vijandigheid jegens Canada en Poilievres vermeende sympathie voor de president hadden een dubbel effect op het electoraat. NDP-kiezers zagen in Liberaal Carney de beste dam tegen het Amerikaanse geweld, en verlieten massaal hun partij. Poilievres Conservatieven kregen tezelfdertijd een tik van vijf procent, wellicht door centrumkiezers die de man die het meest op Trump leek de rug toekeerden. Samen was het voldoende voor een Liberale overwinning die met kerst nog onmogelijk had geleken.

Gulden middenweg

Donald Trump is niet populair in het Westen. Dat is een vervelende realiteit voor rechts-conservatieve partijen die hopen Trumps successen in eigen land te repliceren. Want wanneer linkse politici erin slagen hun (radicaal-)rechtse tegenstanders te linken aan het Witte Huis, moeten die aan steun inboeten.

Naast Canada is Australië daarvan ook een voorbeeld, waar de regerende Labor Party een remonte beleefde nadat haar uitdagers zich net iets te ‘Trumpy’ hadden gedragen. Premier Albanese wist kiezers te overtuigen dat een onzekere wereld bij hem, de anti-Trump, in veiliger handen was. Al vond dit plaats vóór Groenland.

Trumpisme zonder Trump, en zonder de allerscherpste kantjes.

De impopulariteit van de president wordt deels verklaard door de misleidende berichtgeving van de klassieke media op het oude continent. Tezelfdertijd is het zo dat Trumps populisme in Europa minder aantrekkelijk is dan in de Verenigde Staten. Velen haken af op zijn vorm en stijl, sommigen ook op inhoud. Trump wordt vaak verkeerd voorgesteld, maar zelfs een correcte voorstelling zou hier niet dezelfde hoge toppen scheren.

Voor de onmiddellijke toekomst van partijen als het Rassemblement National in Frankrijk, de Alternative für Deutschland in Duitsland, Reform UK in het Verenigd Koninkrijk en ons eigen Vlaams Belang, is het evenwel niet zo belangrijk waarom de president niet geliefd is. Dát hij niet populair is, is wat telt. Donald Trump weet te enthousiasmeren, maar stoot in nog grotere mate af. Rechts-conservatieve partijen in (West-)Europa moeten daarom op zoek naar een gulden middenweg. Trumpisme zonder Trump en, als het even kan, zonder de allerscherpste kantjes.

Jordan Bardella

Geen partij is daarbij toonaangevender dan het Rassemblement National van Marine Le Pen en, almaar meer, Jordan Bardella. In grote lijnen streeft het RN dezelfde agenda na als het Witte Huis: een strenger migratiebeleid, een onafhankelijke energiepolitiek, het terugschroeven van klimaatdoelen en de drooglegging van linkse lobbyclubs. Trump kan in Amerika evenwel wat Europees Rechts (bijna) niet kan door supranationale dwangbuizen, rechterlijk mensenrechtenactivisme en coalitiesystemen, inclusief harde en zachte cordons, die rechts eerder verlinksen dan vice versa. Trump doet, met andere woorden, wat Bardella zou willen doen.

In grote lijnen streeft het RN dezelfde agenda na als het Witte Huis.

Maar Bardella is geen Amerikaan, wel een Europeaan. En niet zomaar een Europeaan: een Fransman. Zijn Franse vaderlandsliefde is moeilijk verzoenbaar met Trumps openlijk gebrek aan respect voor Frankrijk en (dus) Europa. Bardella, vandaag allicht favoriet voor het Franse presidentschap in 2027, liet daarover geen twijfel bestaan toen hij in de marge van het Groenlanddebacle verklaarde dat Europa door Trump gedwongen wordt te kiezen tussen haar ‘onderwerping’ (‘vassalisation’) of haar ‘soevereiniteit’. Scherpe woorden van een man die Frankrijk op cruciale punten een meer Amerikaanse koers wil doen varen.

Dunne lijn

Niet alle rechtse Europeanen vinden het erg dat Donald Trump af en toe de vloer aanveegt met hun presidenten en premiers. Emmanuel Macron, Keir Starmer en Ursula von der Leyen zijn immers vertegenwoordigers van een soort Europa dat veel rechtse Europeanen verafschuwen: bureaucratisch, progressief moraliserend, vrijheidsbeknottend en oikofoob. Zo regulariseerde Spanje, met één pennentrek van premier Pedro Sanchez, eind januari een half miljoen illegalen en asielzoekers. Het is mogelijk dat de rechtse Spanjaard vandaag meer voelt voor het migratiebeleid van Donald Trump dan dat van ‘hun’ eerste minister. Dat Sanchez een Spanjaard is en Trump niet, zal velen worst wezen.

Een soort Europa dat veel rechtse Europeanen verafschuwen: bureaucratisch, progressief moraliserend, vrijheidsbeknottend en oikofoob.

Maar de lijn tussen spotten met een leider en spotten met een land is dun. Een lijn die Trump met Groenland en de daaraan gelinkte handelsoorlog(jes) overschreed.

Een belangrijk segment van Republikeins Amerika lijkt inderdaad niet enkel neer te kijken op enkele Europeanen met plechtige titels, maar op Europa an sich. Een ontoelaatbare vernedering voor Europese patriotten. Voor een Fransman, maar evengoed voor een Duitser, Brit, Spanjaard of Vlaming.

Een en ander doet rechtse politici in Europa vandaag dansen op een slappe koord. Enerzijds willen zij de inhoudelijke kritiek van Donald Trump op hun leiders wel overnemen, maar anderzijds willen zij de eer van hun land verdedigen tegen de Amerikaanse minachting. Dat betekent, bijvoorbeeld, dat Jordan Bardella moet opkomen voor zijn Frankrijk, zonder evenwel de Franse president of het Franse beleid te stutten. Bardella moet als Fransman kritisch zijn, niet als Amerikaan. Emmanuel Macron is dan wel zijn tegenstander, maar ook zijn landgenoot. Trump is dat niet.

Albanese

Donald Trump: molensteen voor Europees Rechts?