Wonen In Eigen Streek (WIES), de regeling waarbij mensen met een lokale band met een gemeente financiële steun kunnen krijgen bij de aankoop van een woning, is geen staatssteun. Dat oordeelt het europees hof van justitie in een opmerkelijke uitspraak. Als het Grondwettelijk Hof dezelfde mening is toegedaan, staat de Vlaamse regering niets in de weg om een strikter Vlaams woonbeleid te voeren.

Even recapituleren: de intentie van de Vlaamse regering om mensen met een plaatselijke band een voetje voor te geven als zij in hun streek willen wonen, maar daar de middelen niet toe hebben, bestaat al lang. Toch vernietigde het Grondwettelijk Hof in 2013 een uitgebreider WIES-decreet omdat het beleid de vrijheid van het individu hoegenaamd te sterk beperkte.

De Vlaamse regering liet zich daardoor niet ontmoedigen en schreef in 2023 een nieuw decreet. Dat werd evenzeer aangevochten door bouwpromotoren en een Franstalige mensenrechtenvereniging. Zonder veel succes, want vandaag verwerpt het Europees Hof van Justitie de aanklacht van beide: Vlaamse gemeenten mogen eigen burgers wel degelijk financieel steunen. Dat laat Ben Weyts (N-VA), Vlaams minister voor de Vlaamse Rand, weten in een persbericht.

Evere

Hoewel het decreet oorspronkelijk bedoeld was om de verfransing van de Rand tegen te gaan, passen vandaag maar liefst 95 Vlaamse gemeenten het systeem toe. Zij kunnen inwoners met een plaatselijke band – doorgaans mensen die daar of in een buurgemeente minstens vijf jaar wonen – financieel ondersteunen.

Vorig jaar oordeelde het Grondwettelijk Hof wel dat het WIES-decreet zich niet mag beperken tot bewoners van Vlaamse buurgemeenten. Ook wie in een buurgemeente van een ander gewest woont, kan aanspraak maken op financiële steun. Heeft iemand die in het Brusselse Evere woont dan recht op financiële steun om in het aangrenzende Zaventem te wonen?

‘In werkelijkheid merken we vaak dat lokale besturen steun willen voorzien voor hun eigen inwoners, niet voor die van aangrenzende gemeenten. In essentie blijft het perfect mogelijk dat enkel ingeschreven inwoners in de eigen gemeente in aanmerking komen voor de WIES-regeling. Men kan dat nog altijd uitbreiden naar de aangrenzende gemeenten, los van de gewestgrenzen, maar men is daar niet toe verplicht’, zegt Amadeo Vanhaverbeke, woordvoerder van minister Weyts.

Geen ander eigendom

Niet eender wie kan zomaar bij zijn of haar gemeente aankloppen voor een financiële WIES-tegemoetkoming: het belastbaar inkomen van een alleenstaande mag niet hoger liggen dan 57.000 euro, dat van een koppel ruim 82.000 euro. Wie in een WIES-woning gaat wonen mag ook geen andere eigendom bezitten en moet er 20 jaar lang blijven. Voor deze legislatuur voorziet de Vlaamse regering alvast 4,5 miljoen euro voor WIES-gemeenten. De gemeenten zelf moeten eenzelfde bedrag voorzien.

Wanneer het Grondwettelijk Hof zal oordelen over de vermeende staatssteun die WIES is, is niet bekend.

Amadeo Vanhaverbeke

Wonen in eigen streek mag, oordeelt Europa