Sommige conflicten zijn onoplosbaar. Tijdelijk, misschien wel definitief. Ze zijn het des te meer wanneer wordt uitgeroepen dat de uitkomst eigenlijk eenvoudig is.

Soms is het om de lieve vrede best dat conflicten tijdelijk onopgelost blijven. Blijft Ierland voor eeuwig en altijd een verdeeld eiland? Weinig waarschijnlijk, maar voorlopig wel. Is Nicosia gedoemd definitief een gesplitste stad te zijn, zoals vroeger Berlijn? Ik geloof het nooit, edoch, nog lange tijd is dat haar lot.

En dan is er het Midden-Oosten, waar Israël en Palestina allebei land opeisen, vaak hetzelfde. Voorlopig is geen oplossing in zicht. Mensen die naar vrede zochten, zoals de Egyptische president Anwar al-Sadat of de Israëlische premier Yitzhak Rabin, werden vermoord. De weg is lang, misschien loopt hij wel dood.

Vrede is ver te zoeken

Er is eerst vertrouwen nodig en vervolgens een pak ideeën om ooit, misschien, tot een oplossing te komen. Daar zijn we voorlopig niet. Na de aanval op Israël die Hamas op 7 oktober 2023 uitvoerde, is er veel gebeurd. Bondgenoten van de terreurbeweging die Gaza controleert raakten in moeilijkheden. Het regime van Bashar al-Assad viel in Syrië. Na de uitschakeling van Hassan Nasrallah verzwakte Hezbollah aanzienlijk. En het theocratische bewind van de Iraanse ayatollah Ali Khamenei verloor na de korte oorlog met Israël zijn status van regionale grootmacht.

Israël wil, in zijn voorlopig vergeefse poging om Hamas definitief uit te schakelen, erg ver gaan en begaat daarbij onaanvaardbare wreedheden. Dat Hamas zeker niet vriendelijker is, mag geen excuus zijn. Wreedheden verdienen een intrinsieke analyse, geen vergelijking met andere wreedheden waardoor ze plotseling aanvaardbaar zouden worden.

De Belgische regering valt

De reacties op de toestand in Gaza zijn wereldwijd verschillend. Sommige landen erkennen Palestina, eerder symbolisch, want de Palestijnse leider Mahmoud Abbas, wiens verkozen mandaat in principe in 2009 eindigde, heeft in Gaza geen enkele macht. Maar goed, het belang van symboliek kan ik begrijpen. Ook met een palet van mogelijke sancties wordt gedreigd. Legitiem, daarom niet opportuun. Er is ruimte voor discussie daarover.

Een oplossing van het conflict in het Midden-Oosten komt geen stap dichterbij door de val van de Belgische regering.

Maar nu komt het. Een mogelijke stap naar vrede in het Midden-Oosten zou volgens Conner Rousseau, voorzitter van Vooruit, de val van de Belgische regering kunnen zijn. Toch als die weigert het standpunt en de strategie van de Vlaamse socialisten over te nemen. Die willen niet alleen aantonen dat ze zeer verontwaardigd zijn over de houding van Israël, maar ook dat hun verontwaardiging groter is dan die van de christendemocraten, hoe verontwaardigd laatstgenoemden op hun beurt zelf ook zijn.

De impliciete redenering achter het opbod is dat de wreedheden begaan door Israël zo hemeltergend zijn dat ook de meest drastische reactie tekortschiet, vergeleken met het aangerichte leed. Wat betekent tenslotte het ontslag van een Belgische regering tegenover de tienduizenden onschuldigen die in Gaza het leven lieten en laten? Meer zelfs, als de Belgische regering hierover, bij gebrek aan politieke overeenstemming, niet zou vallen, schiet ze dan moreel tekort. Of is ze ‘medeplichtig aan genocide’, zoals de mantra luidt. Waarbij een juridische term en een moreel begrip naadloos in elkaar vloeien.

Moreel verwerpelijk

En toch. Ik mag er niet aan denken dat de Belgische regering, als eerste en enige ter wereld, over Gaza zou vallen. En wel omdat een oplossing van het conflict in het Midden-Oosten geen stap dichterbij komt door de val van de Belgische regering en het uitschrijven van nieuwe verkiezingen voor de herfst. Het is niet omdat de wreedheden in Gaza erger zijn dan de val van de Belgische regering, dat de val van de Belgische regering het einde van die wreedheden ook maar enigszins bespoedigt. Het ontslag zou eerder wijzen op het onvermogen van onze regering om haar beleid verder te zetten, waarbij de bekommernis om Gaza als ethisch, nobel klinkend alibi fungeert.

Juist dat is vanuit een moreel oogpunt verwerpelijk. Terechte verontwaardiging over het leed van mensen in Gaza wordt dan immers een instrument voor binnenlands gebruik, om daarmee een politieke slag thuis te halen die mogelijk de eigen machtspositie versterkt.

Terechte verontwaardiging over het leed van mensen in Gaza wordt een instrument voor binnenlands gebruik.

Ik begrijp best dat velen zich in mijn analyse niet kunnen vinden. Morele verontwaardiging kan zo groot zijn dat een rationele analyse van haar politieke en strategische betekenis onfatsoenlijk overkomt, lijkt te getuigen van harteloosheid en een gebrek aan empathie voor het lijden van de slachtoffers.

Want rede en berekening moeten wijken voor authentieke, grenzeloze emotie.

Een gevaarlijke weg die we nooit mogen bewandelen.

Anwar al-Sadat

Valt de Belgische regering over Gaza?