Je wil er als land liever niet te hoog in scoren, op de ‘miserie-index’. Maar u raadt het al. ‘In vergelijking met de rest van de EU is de Belgische miserie-index vrij hoog’, zegt Johan Van Gompel(KBC). België staat op de vierde plaats.

Die ‘miserie-index’ is gebaseerd op een aantal ‘onevenwichtigheden’ in de economie, zoals een hoge inflatie, een lage tewerkstelling, een zwakke handelsbalans en het tekort op de overheidsbegroting.

Lage score

Op basis van die indicatoren staat België op de vierde plaats van de Europese miserie-index (met een percentage van 17,3 procent), na Roemenië (30 procent), Slovakije (20 procent) en Letland (18 procent). Helemaal onderaan staan Nederland, Ierland en hekkensluiter Denemarken. Ook na een correctie die Van Gompel toepast, blijft België in het onderste peloton van de EU bengelen (op de achtste plaats).

‘De plaats op de miserie-index geeft de risico’s aan die schuilgaan achter de welvaart van een land’, aldus Van Gompel. ‘Dat kan problemen geven in een periode van geopolitieke instabiliteit, zoals we die vandaag kennen in het Midden-Oosten. Zo scoort Duitsland erg laag op de miserie-index. Het zal minder sterk getroffen worden dan België indien er een oliecrisis losbarst.’

De hoge plaatsing op de index wijst dus niet per se op economische achterstand. Een land kan een relatief hoog bbp en een lage armoede hebben, maar toch vrij hoog staan op de miserie-index. Een jarenlange inflatie, opeenvolgende overheidstekorten, een povere handelsbalans en werkloosheid creëren onevenwichten, die moeten worden aangepakt. Gebeurt dat niet, dan bedreigt dat de financieel-economische stabiliteit.

‘Wat een miserie’

‘Man, man, man, wat een miserie(-index)’, zo betitelt Van Gompel zijn bijdrage over de positie van België op de index. De econoom berekende de cijfers over de periode 1960-2025. De sterkste pieken waren er in de jaren 70 en 80 van vorige eeuw. Deze eeuw steeg de Belgische miserie-index sterk in 2011 door de banken- en staatsschuldencrisis. En piekte nóg sterker in 2022, toen de energiecrisis de inflatie deed oplopen.

Na een daling in 2023 volgde opnieuw een stijging van twee jaar. Dat was onder meer een gevolg van de stijgende werkloosheid, een toenemend overheidstekort, een zwakkere handelsbalans en een hoge inflatie.

Het positieve effect van de pensioenhervorming en de aanpak van de werkloosheid zal nog vele jaren uitblijven

Van Gompel voorspelt geen spoedige verbetering. ‘Het positieve effect van de pensioenhervorming en de aanpak van de werkloosheid zal nog vele jaren uitblijven, zoals de gouverneur van de Nationale Bank onlangs liet verstaan’, voorspelt de KBC-econoom. ‘Het zal dus nog wel even duren eer we op een betere plaats van de Europese miserie-index terechtkomen.’

De ‘Misery Index’ werd uitgevonden door de Amerikaanse econoom Arthur Okun, adviseur van de Amerikaanse president Lyndon B. Johnson (1963-1969). Die werd toen samengesteld als optelsom van de inflatie en de werkloosheidsgraad. De plaats op de index moest een indicatie geven over de gevoeligheid van een land voor economische elende. Economen vullen die index vandaag aan met de tekorten op de overheidsbegroting en op de ‘lopende rekening’ van een land (die sterk wordt bepaald door een handelstekort).

Arthur Okun

België scoort slecht op Europese ‘miserie-index’