Het voorval met De Ideale Wereld — veruit het beste dat er op de VRT te bekijken valt — en de verkeerd gevallen grap rond de gekleurde protocolvrouw van het kabinet-Jambon, bewijst nog maar eens hoe moeilijk satire in Vlaanderen ligt.

In feite was de grap niet honderd procent geslaagd — de redactie van DIW moet haar huiswerk beter maken — maar wat erop volgde was wél onweerstaanbaar komisch. Alle politici sprongen in het gelid om het ‘slachtoffer’ te verdedigen, waarbij de witte ridders vooral in het kamp van de N-VA en Open-Vld te vinden waren, misschien niet toevallig de voormalige fans van Sihame. ‘Schandelijk, dat woord is hier op zijn plaats’, foeterde Jambon.

Politieke correctheid als dekmantel

Satire op de Vlaamse publieke zender: het blijft hachelijk, toch als het politieke establishment geviseerd wordt (VRT)

De Vlaamse regering was net bevallen van een lijvig document, getiteld Vlaamse veerkracht. Vanwege een overheid die als centraal motto hanteert: ‘Verbeelding werkt’. Hoeveel gebakken lucht kan je tegelijk uitstoten! Ik denk oprecht dat de uitzendingen van De Ideale Wereld en zijn fout gebekte presentator de politieke goegemeente beginnen te storen. Dat is voorwaar een teken van kwaliteit. De reactie van mevrouw Ayan Mohamud Yusuf was anderzijds van een zieligheid die aantoont hoe fataal de racismemanie inwerkt op het zelfbeeld van gekleurde mensen: ze was ‘aangeslagen’, ‘geschokt’, en had ‘sinds de dood van haar vader niet meer zoveel verdriet gehad’.

Heeft iemand haar dat gesouffleerd? Een communicatieadviseur? De reactie is alleszins paradoxaal voor een model van veerkracht, zoals ze wordt opgevoerd. Als Ayan een mondige topambtenaar is en geen poetsvrouw, dan moet ze zich ook niet gedragen als iemand die de bescherming van witte ridders behoeft. Dat vind ik zelfs tamelijk, euh… kolonialistisch.

Sentiment is besmettelijk

De pathetische reactie lijkt uitgelokt door Jambon en C° zelf, zoals iedereen op een begrafenis begint te wenen wanneer de pastoor de overledene gaat bewieroken. Sentiment is besmettelijk. Ze had makkelijk de bal kunnen terugkaatsen, vanuit haar veronderstelde veerkracht. Een kwinkslag, een grap voor een grap. Helaas, het werd weer een verhaal van racisme, discriminatie en stigmatisering. De zwarten blijven zo deerniswekkende Untermenschen.

Maar ‘un train peut en cacher un autre’, zoals een bekend Frans spreekwoord zegt. Onder het mom van de strijd tegen het racisme kan het afschaffen van satire een moreel hoogstaande operatie worden. We mogen nog lachen met de grappen van stand-up comedians en debiele TV-humor, maar dat is het dan ook. Alles wat zweemt naar satire en politieke humor kan nu als toxische ‘haattaal’ gekwalificeerd wordt. De belachelijke overreactie van Jambon en C° heeft dat nieuwe censuurdenken als achtergrond: machthebbers gebruiken iemand als Ayan als politiek correct alibi om scherpe pennen of vervelende stoorzenders het zwijgen op te leggen.

Op bezoek bij de redactie

tweetLachaert Dat brengt ons naadloos bij het ander feit van de week: de inval van het gerecht bij medewerkers van het digitale hekelkrantje ’t Scheldt, verdacht van ‘belaging en aanzetten tot haat’ inzake Zelfa Madhloum, de woordvoerster van mijnheer Lachaert. Het zou gaan om een in juni van vorig jaar gepubliceerd, niet ondertekend artikel dat gewag maakt van een spookbedrijf, door mevrouw Madhloum uitgebaat. Op het moment van publicatie was er van Sihamegate nog geen sprake.

Ondanks het kleurrijk taalgebruik rond de ‘sjoemelpoppemie’ is het artikel in kwestie strikt genomen geen satire maar veeleer onderzoeksjournalistiek. Het onthult feiten en staaft die met research. Als Zelfa Madhloum vindt dat het om laster en eerroof gaat, zou ze klacht kunnen indienen, maar het parket houdt vol dat dit niet is gebeurd. Het gaat ‘ambtshalve’ zelf tot vervolging over, wegens racisme, maar de tweets van voorzitter Egbert Lachaert spreken duidelijke taal: er moet afgerekend worden met dit blad dat de eerste onthullingen bracht rond Sihame El Kaouakibi.

Politieke inmenging

De ijver van het gerecht in deze roept vragen op van politieke inmenging. Een redactiemedewerker, die in de cel wat mocht nadenken, werd onder druk gezet om de artikels in kwestie te verwijderen. Is de Vlaamse Vereniging van Journalisten bereid om protest aan te tekenen? Ik zie het nog niet gebeuren.

De onderzoeksrechter uit de stad van Bart Somers leek niet alleen geïnteresseerd te zijn in de auteur van het artikel en zijn bronnen, maar ook in de manier waarop het blad gefinancierd wordt. Dat ruikt nog meer naar intimidatie. Eens te meer blijkt hoe de stoplap ‘racisme’ nuttig is om lastige media en auteurs in het vizier te nemen en juridisch te vervolgen. Eventueel droog te leggen. We zijn nog niet in Rusland, maar het begint erop te lijken. Door ook nu een allochtone dame als slachtoffer op te voeren, duiken de witte (of moeten we hier zeggen: blauwe) ridders weer op en kunnen politici hun toneelstukje opvoeren van de vermoorde onschuld.

Als columnist en auteur verklaar ik me solidair met ’t Scheldt en zijn redacteurs, en beschouw de recente huiszoekingen zonder meer als aanslag op de persvrijheid. Waarin liberalen eens te meer vooraan lopen. Weer dankbare stof voor cartoonisten, we blijven bezig.

Ayan Mohamud Yusuf

Een allochtone burgemeester van Antwerpen

De drooglegging van ’t Scheldt