De zomer is voorbij en de herfst gaat van start met een stevige politieke noordwester in het Verenigd Koninkrijk. Het parlement was nog maar net uit reces of de rechterhand van premier Keir Starmer moest aftreden. Intussen wint Nigel Farage in de peilingen, al vindt Elon Musk hem maar ‘koude pap’.

Vicepremier Angela Rayner nam na enige heisa ontslag uit het Labour-kabinet van premier Starmer. Dat is een flinke klap voor haar eigen ambitie om ooit premier te worden, een flinke klap ook voor Labour. Rayner is al een decennium het parlementslid voor Ashton-Under-Lyne, een kieskring in de buurt van Manchester — dat blijft ze trouwens.

Voor ze in de politiek ging, werkte ze als verzorgster en was ze actief in de vakbond. Ze bezat het perfecte ‘working class girl’-profiel. Haar moeder was analfabeet en zelf werd ze tienermoeder. Dankzij haar intelligentie kon ze zich opwerken, wat haar de bewondering van vriend én vijand oplevert.

Ministeriële gedragscode

De afgelopen weken kwam Rayner onder vuur te liggen voor de aankoop van een appartement ter waarde van £800.000 (ongeveer 930.000 euro) in Hove, een kuststad in het zuiden van Engeland. Bij zo’n aankoop moet je in het Verenigd Koninkrijk een belasting betalen, de stamp duty. Haar team beweerde dat ze het juiste bedrag betaalde, maar na een controle gaf Rayner toe dat ze £40.000 te weinig neertelde.

Volgens Rayner zelf berustte dat op een vergissing: ze dacht dat het haar enige woning was, waardoor ze een lager belastingtarief mocht gebruiken. Maar door de fiscale regelingen met een trust voor haar gehandicapte zoon werd het appartement juridisch gezien een tweede woning en daar hoort een hogere belasting bij. De fout veroorzaakte de nodige ophef in de pers.

In haar ontslagbrief gaf Rayner toe dat ze niet aan ‘de hoogste normen’ had voldaan.

Een onafhankelijke adviseur van de regering onderzocht de kwestie en die kwam tot het besluit dat Rayner wel geprobeerd had het juiste te doen, maar zich daar niet voldoende voor had ingespannen. Het is een bijzondere uitleg, maar voldoende om de ministeriële gedragscode als overtreden te beschouwen. In haar ontslagbrief gaf Rayner toe dat ze niet aan ‘de hoogste normen’ had voldaan bij de aankoop van haar woning, al ontkende ze dat ze bewust de belasting had willen ontwijken.

Propere handen?

Voor de Labour-partij was deze hele situatie extra pijnlijk omdat Angela Rayner zichzelf altijd presenteerde als iemand die juist in het verweer kwam tegen politieke wantoestanden. Ze koesterde haar imago van trotse verdediger van de ‘gewone mensen’ die met afschuw keek naar het wangedrag in de Britse politiek. Rayner stond bekend om haar felle kritiek op politieke schandalen tijdens de vorige conservatieve regeringen. Ze vond de Tory’s daarom scum, uitschot dus.

Labour beloofde na de verkiezingsoverwinning van 2024 om de politiek terug te brengen naar het ‘dienen van het volk’, zoals partijleider Sir Keir Starmer dat zo netjes formuleerde. Dat juist zijn nummer twee nu over een belastingkwestie struikelt is dan ook koren op de molen van critici. Bovendien is dit niet het eerste incident. Een jaar geleden stonden Rayner en Starmer al een keertje in het middelpunt van de aandacht omdat ze gratis spullen aannamen van ‘vrienden van de partij’. Het ging daarbij om kleding, zonnebrillen en concertkaartjes voor onder andere Taylor Swift. Officieel mocht het allemaal, maar het liet een bijzonder slechte indruk na.

Critici zien in Starmers herschikking een verschuiving naar rechts.

Rayners vertrek leidde tot de grootste herschikking binnen Labour sinds hun machtsovername veertien maanden geleden. Ongeveer de helft van de ministers kreeg een nieuwe post of werd vervangen. Critici zien hierin een verschuiving naar rechts. Migratie blijft voortdurend een heet hangijzer in het land en de regering slaagt er maar niet in om die problematiek het hoofd te bieden.

Glunderende Farage

Voor Nigel Farage is dit alles een buitenkans. Op het partijcongres van Reform UK in Birmingham vervroegde hij zijn speech enkele uren om Rayners ontslag maximaal uit te buiten voor de tv-journaals. Zijn boodschap was duidelijk: Labour en de Conservatieven zijn één pot nat. Het systeem is kapot en hij is de vernieuwing die het land nodig heeft. De peilingen lijken hem gelijk te geven: almaar meer Britten kijken in zijn richting. Tijdens het congres beloofde Farage bovendien grootse maatregelen: 600.000 deportaties in één termijn en 24.000 extra detentieplaatsen in afgelegen regio’s.

Voor wie de Britse politiek nog niet genoeg reality-tv-gehalte heeft, is er nog Elon Musk.

Voor wie de Britse politiek nog niet genoeg reality-tv-gehalte heeft, is er nog Elon Musk. Hij velde al vaker zijn oordeel over Britse toestanden en deze keer richt hij zijn pijlen op de succesvolle Nigel Farage en zijn partij. Elon Musk vindt Farage en co weak sauce of ‘koude pap’.

Omdat Musk geen man is die een mening zonder gevolg laat, gaf hij de voormalige rechterhand van Farage, Ben Habib, een gouden tip: begin gewoon je eigen partij. Musks wil geschiedde en Advance UK werd geboren met Habib aan het hoofd. Musk steunde de kersverse beweging meteen door — hoe kan het anders — een tweet die klonk alsof hij een nieuwe gadget aankondigde: ‘Advance UK will actually drive change.’

Concurrentie op rechts

Nog niet zo lang geleden was er nog sprake van een warme band tussen Farage en Musk. Ze werden samen gespot in Florida, waar men al begon te fluisteren dat Musk wel eens miljoenen in Reform UK zou kunnen pompen. Maar toen Nigel Farage afstand nam van de radicaalrechtse activist Tommy Robinson was het gedaan met de vriendschap. Musk verklaarde openlijk dat Farage ‘het niet in zich heeft’ en hij ging op zoek naar een nieuwe beste Britse buddy.

Habib vindt zijn vroegere baas Nigel Farage veel te soft over massadeportatie.

Zo kwam hij terecht bij Ben Habib: oud-zakenman, oud-Tory donor en voormalig Europarlementslid voor de Brexit Party. Habib werd geboren in Pakistan en groeide op in een welgesteld gezin in Engeland. Een van de grootste meningsverschillen tussen Farage en Habib gaat over Habibs standpunten over de massadeportatie van illegale migranten. De Britse Pakistaan is daar een hevig voorstander van en vindt zijn vroegere baas Nigel Farage veel te soft over dit thema.

Advance UK beweert dat ze intussen meer dan 22.000 leden hebben verzameld. Bij 30.000 leden willen ze zich officieel registreren als politieke partij. Ze presenteren zich als hét alternatief voor Reform UK, dat zichzelf dan weer als hét alternatief presenteert voor al de rest.

En zeggen dat het traditionele politieke seizoen in het Verenigd Koninkrijk eigenlijk nog van start moet gaan…

Ben Habib

Brits politiek jaar van start met stevige storm voor Labour