Op de industrietop in Alden Biesen legden de Europese leiders deze week de idee op tafel van een ‘Europese kapitaalmarkt’. Ze hopen dat uniforme beursregels het mogelijk maken om 15.000 miljard euro op de bankrekeningen van de lidstaten te transfereren naar Europese beursgenoteerde bedrijven op zoek naar kapitaal.

‘Een fantastisch idee, maar een illusie’, schetst beursanalist Stefan Willems (Spaarvarkens.be). ‘Zo zijn de meeste bank- en andere financiële producten onderhevig aan vastgeroeste nationale regels met een lange traditie.’

Meerwaardebelasting

Bovendien vloekt de idee van een Europese kapitaalmarkt met poging in heel wat lidstaten om beursbeleggingen fiscaal af te romen. België voert bijvoorbeeld dit jaar een meerwaardebelasting in. ‘En vorige week keurde de Nederlandse Tweede Kamer nog de “aanwasbelasting” goed op papieren, niet gerealiseerde, winsten op beursbeleggingen’, signaleert Willems. ‘En zo hebben heel wat landen hun specifieke fiscale geplogenheden die een eengemaakte kapitaalmarkt wel bijzonder moeilijk maken.’

De meerwaardetaks beperkt de keuzemogelijkheid van kmo’s die willen groeien

‘De meerwaardebelasting die op tafel ligt, zal de beursnotering van kleine en middelgrote ondernemingen financieel nog minder aantrekkelijk maken dan al het geval is’, voorspelt Benoît van den Hove, topman van de aandelenbeurs Euronext Brussels. ‘De taks beperkt de keuzemogelijkheid van kmo’s die willen groeien of een nieuw project op poten zetten. Kmo’s die niet via de beurs passeren, maar een beroep doen op privékapitaal worden zelfs fiscaal bevoordeeld.’

Van den Hove stelt vast dat beleggers steeds minder interesse tonen voor ‘smallcaps’ en ‘midcaps’, of bedrijven waarvan de ‘gekapitaliseerde beurswaarde’ van hun aandelen kleiner is dan 150 miljoen euro of 1 miljard euro.

Helft minder transacties

In 2015 vonden er dagelijks 4,3 miljoen beurstransacties plaats in Belgische midcaps. In 2025 waren er maar 1,9 miljoen. De verhandelde waarde daalde van 61 naar 34 miljoen euro per dag. Het aantal transacties van de kleinste aandelen daalde van 1,7 miljoen naar 1 miljoen euro stuks, of van 7 miljoen euro naar 4 miljoen euro beurswaarde.

In 2015 vonden er dagelijks 4,3 miljoen beurstransacties plaats in Belgische midcaps. In 2025 waren er maar 1,9 miljoen.

Particuliere beleggers zijn goed voor 15 tot 20 procent van de aankopen van midcaps, en dubbel zoveel van smallcaps. Grote partijen zoals verzekerings-, pensioen- en passieve beleggingsfondsen (‘trackers’) haken af voor dit segment.

‘Deze fondsen kopen meestal miljoenen aandelen van een groot bedrijf’, aldus Van den Hove. ‘Als zij zo’n groot pakket aandelen van een klein of middelgroot beursgenoteerd bedrijf zouden kopen, stijgt de koers vrij snel. En als ze die aandelen willen verkopen, jagen ze de koers naar omlaag. Daarom worden de small- en midcaps steeds minder aantrekkelijk voor grote beleggers.’

Kmo’s worden genegeerd

Beursanalist Stefan Willems ziet ook praktische bezwaren. Grote aandelenbeleggers kunnen niet gemakkelijk in- of uitstappen. Hij verwijst naar Agfa-Gevaert, dat op een kwarteeuw zijn koers zag ineenschrompelen van 29 naar 0,5 euro. Het Mortselse bedrijf won begin dit jaar een proces dat bijna 20 miljoen euro opbracht. Dat is een vierde van de gekapitaliseerde beurswaarde van 80 miljoen euro.

Willems: ‘De koers bewoog amper na dit succesbericht. Grote investeerders die een paar miljoen euro aandelen hadden willen kopen, zouden botsen op een handelslimiet van maximum 25.000 euro per dag. Er zijn gewoon te weinig verkopers! Het aankoopproces zou dan maanden in beslag nemen. Fondsen laten de kmo’s op de beurs dus gewoon links liggen. Nobody cares.’

Particuliere beleggers betalen

Small- en midcaps voelen dat de druk nu nog zwaarder wordt door de meerwaardebelasting, waarvoor hun particuliere beleggers zullen opdraaien. ‘Zij betalen vanaf nu niet alleen een belasting van 10 procent op de meerwaarde die ze op hun aandelen realiseren’, zegt Willems. ‘Ze moeten ook de waarde van hun aandelen permanent en afzonderlijk opvolgen om te kijken wat de fiscale gevolgen zijn. Daarenboven moeten ze ook nog eens de beurstaks van 0,35 procent per transactie betalen.’

Kleine investeerders stappen liever in een fonds, dat alle fiscale verplichtingen netjes zelf afhandelt

Die administratieve last is de druppel die de emmer doet overlopen. Al is er nog veel onzekerheid over de toekomstige invulling van die meerwaardebelasting. Willems: ‘Dat alles zorgt voor te veel stress, getuigen mijn klanten. Ze stappen liever in een fonds, dat alle fiscale verplichtingen netjes zelf afhandelt. Grote investeerders zijn beter in staat dat allemaal op te volgen.’

Sterfhuis Euronext

Omdat de grote én kleine beleggers de middelgrote bedrijven mijden, voorspelt Willems een sombere toekomst. ‘De Euronext dreigt een sterfhuis te worden. Eventueel kan een vrijstelling van de meerwaardebelasting voor Europese aandelen nog soelaas bieden. Maar makkelijk wordt het niet.’

Maar specialist in familiale kmo’s Jozef Lievens (Roots Advocaten) relativeert het effect van de meerwaardebelasting. Als gewezen vennoot van het advocatenkantoor Eubelius organiseerde hij voor veel familiebedrijven een beursgang om de opvolging of de doorgroei te financieren.

Er is in Vlaanderen zelfs te veel geld voor te weinig projecten

‘Twintig tot dertig jaar geleden trokken veel Vlaamse kmo’s naar de beurs als enige uitweg om hun kapitaal te versterken’, signaleert hij. ‘Maar de voorbije jaren zoeken heel wat binnen- en buitenlandse fondsen naar groeibedrijven om er hun privékapitaal in te injecteren. En er bestaan ook al enkele jaren heel wat family offices, investeringsvennootschappen van Vlaamse ondernemers die hun vroegere bedrijf hebben verkocht.’

Marc Coucke, Filip Balcaen en tientallen andere familiale ondernemers investeren zo de opbrengst van de verkoop in nieuwe bedrijven. Lievens: ‘Er is in Vlaanderen zelfs te veel geld voor te weinig projecten…’

Vrijstelling privaat kapitaal?

Eind vorige maand bevestigde minister van Financiën Jan Jambon (N-VA) in de Kamer een bericht in Trends dat de ‘privak’ (het beleggingsvehikel van Belgische private equity-fondsen) zou worden vrijgesteld van de meerwaardebelasting

‘Als een bedrijfsleider moet kiezen voor een administratief lastige en relatief zwaar belaste beurs en een fiscaal vrijgestelde private geldverstrekker om zijn onderneming te financieren, is de beslissing snel gemaakt’, verzucht Van den Hove. ‘Als de meerwaardebelasting wordt ingevoerd, betekent dit de doodssteek van de kleine en middelgrote bedrijven op de beurs van Brussel.’

Benoît van den Hove

‘Meerwaardebelasting kortwiekt beursgenoteerde kmo’s én Europese kapitaalmarkt’