BHV gesplitst? De kieskring wel, maar wie in het gerechtelijk arrondissement Halle-Vilvoorde graag voor een wat coulantere Franstalige rechter komt, kan dat op eenvoudig verzoek. Het is geen fraaie historie.

In 2015 overviel een Antwerpse boef een gezin in de Vlaams-Brabantse gemeente Dworp. Vijf jaar na de feiten stond hij in Brussel voor zijn Nederlandstalige rechter, aan wie hij vroeg om de procestaal te wijzigen van het Nederlands naar het Frans. Deze Vlaamse rechter moest hem dit toestaan. Anno 2022, zeven jaar na de hijacking, stuurde zijn coulantere Franstalige collega de boef naar huis met twee-jaar-met-uitstel.

Was deze Antwerpse crimineel soms eentalig Frans en beriep hij zich op het recht om in eigen taal berecht te worden? Had hij bij de Vlaamse rechter geen beroep op een tolk kunnen doen? Moest hij zijn eentaligheid op een of andere manier aantonen? Niets van dit alles. Een eenvoudig taalwijzigingsverzoek volstond om als Nederlandstalige beschuldigde op de Franse taalrol terecht te komen en te verschijnen voor een Brusselse Franstalige rechter.

Incidentjes

Gaat het hier om een eenmalig incident in het doorgaans absurdistische theater van de Brusselse justitie? Geenszins. In het Vlaamse arrondissement Halle-Vilvoorde wordt in de helft van de dossiers een taalwijziging gevraagd en nagenoeg automatisch toegekend. Toen Ine Van Wymersch, vandaag nationaal drugscommissaris, nog procureur van Halle-Vilvoorde was, stelde ze dat ze ‘als crimineel die een mondje Frans spreekt zelf ook altijd de taalwijziging zou vragen’.

In het Vlaamse arrondissement Halle-Vilvoorde wordt in de helft van de dossiers taalwijziging gevraagd.

Nog wat incidentjes? Bij rellen rond een trouwstoet in het Vlaams-Brabantse Dilbeek werden vier politie-inspecteurs gewond, met tijdelijke werkonbekwaamheid als gevolg. De agressors mochten voor de Franstalige correctionele rechtbank kiezen, waar ze onmiddellijk ongestraft konden beschikken.

Of deze: Nederlandstalige slachtoffers van een roversbende in Vlaams-Brabant moesten zelf hun tolken betalen omdat de gekliste boeven de Franse taalrol hadden aangevraagd, ook al lag de plaats delict duidelijk op grondgebied Vlaanderen.

Diependaeles ‘blijvend trauma’

Dit is allemaal volkomen wettelijk. Het is namelijk zo geregeld in het kader van de zesde staatshervorming tijdens de regering-Di Rupo, meer specifiek bij de zogenaamde ‘ontdubbeling’ van het gerechtelijke arrondissement Brussel-Halle-Vilvoorde.

Het is dan ook niet zo verwonderlijk dat Vlaams minister-president Matthias Diependaele (N-VA) in zijn 11-juli rede in Kortrijk verwees naar het ‘blijvend trauma’ van deze pseudosplitsing: ‘We zien met lede ogen’, zei hij, ‘hoe criminaliteit op Vlaams grondgebied op een lakse wijze wordt afgehandeld door Franstalige rechtbanken in Brussel.’

De meeste aanwezigen op de Groeningekouter zullen de draagwijdte van Diependaeles klacht niet begrepen hebben. Brussel-Halle-Vilvoorde is toch gesplitst? Het korte antwoord luidt: jawel, het kiesarrondissement BHV werd door de zesde staatshervorming in 2015 zuiver gesplitst, maar het juridische arrondissement BHV werd maar half ‘ontdubbeld’.

Onder Franstalige curatele

Het resultaat is een nieuw Vlaams gerechtsarrondissement Halle-Vilvoorde met zetel in Asse, dat nu onder Franstalige curatele staat. Als enige gerechtelijke arrondissement in heel België beschikt het niet over een eigen rechtbank. De rechtbank die in Asse zou moeten zetelen, is in het ongesplitste Brussel blijven plakken in de vorm van de Nederlandstalige vleugel van het Brusselse gerecht. Als Vlaams arrondissement moet het ook dulden dat het moet werken met een toegevoegd Franstalig parket, bedoeld om het Vlaamse parket te controleren.

Toegegeven, het is niet voor het eerst dat N-VA dit stukje anomalie in de Belgische taalregeling te berde brengt. We schakelen even terug naar de regeringsonderhandelingen in de Koninklijke Militaire School die zouden uitmonden in de Arizonaregering. Half december 2024 ontstond er daar zowaar een communautaire clash, Vlamingen tegen Franstaligen – iets wat Bart De Wever kon missen als kiespijn. Onderwerp van betwisting: precies dit ‘ontdubbelde’ juridische arrondissement Brussel-Halle-Vilvoorde.

Prévot en Bouchez gaan door het dak: het onderwerp BHV is taboe.

De beide Waalse voorzitters (Maxime Prévot en Georges-Louis Bouchez) gaan door het dak. Onderwerp taboe. Dat was immers het cadeau dat Elio Di Rupo in 2012 van de Vlaamse B-partijen had gekregen in ruil voor de splitsing van het kiesarrondissement. Het was de grootste prijs die Vlaanderen voor BHV heeft moeten betalen.

Taalwet op het Gerecht

Om dit compromis te vergrendelen werd toen ook de Taalwet op het Gerecht herzien – een unicum in de Belgische communautaire geschiedenis sinds 1936 en een Vlaamse toegeving van formaat. Het aangepaste artikel 7 van die taalwet staat namelijk toe dat om het even wie, niet alleen in het oude Brussel-Halle-Vilvoorde maar in het hele land, zomaar een wijziging van de procestaal kan aanvragen. Men mag en kan bijna automatisch wisselen van de Nederlandse naar de Franse taalrol (omgekeerd lijkt me weinig waarschijnlijk). Dat is de nieuwe taalverzoekregeling.

Diependaeles ‘blijvend trauma’ wordt ook veroorzaakt door de onwaarschijnlijkste toepassingen van deze nieuwe taalwet, zoals bijvoorbeeld deze: drugsverslaafden die op het grondgebied van het vroegere Brussel-Halle-Vilvoorde uit het verkeer moeten worden gehaald, kunnen hun rijbewijs maandenlang behouden als ze een taalwijziging aanvragen. Ook criminelen die volgens verkeersexperts niet rijgeschikt zijn kunnen daar blijven rondrijden en zo hun medemensen in gevaar brengen. In 2017 beklaagde burgemeester Hans Bonte (Vooruit) van Vilvoorde er zich over dat de Brusselse strafuitvoeringsrechtbank de dader van een dodelijk ongeval met vluchtmisdrijf voorlopig had vrijgelaten.

Taalfaciliteiten in heel Vlaanderen

Dit alles komt neer op taalfaciliteiten voor criminele én niet-criminele (pseudo-) Franstaligen in heel Vlaanderen. ‘Franstaligen’ die in Vlaanderen wonen worden nu in gerechtszaken berecht alsof ze in Brussel gedomicilieerd zijn. Wat betekent dit anders dan de juridische verbrusseling, eerst van Vlaams-Brabant en dan van heel Vlaanderen? Zoals Bart Laeremans, burgemeester van Grimbergen, in een gestoffeerde juridische tekst heeft aangetoond, vormt dit alles een rem op de ontwikkeling van een eigen Vlaamse jurisdictie (zo dierbaar aan minister Zuhal Demir).

Een leek staat verbaasd over de perfidie waartoe de Belgische oplapperij in staat is.

De verruimde en versoepelde regeling van de Taalwet op het Gerecht zit zo subtiel in de wijzigingen verborgen dat zelfs juristen en kenners erin verdwalen. Wie er als leek kennis van neemt — zoals ik — staat verbaasd over de perfidie waartoe de Belgische oplapperij in staat is.

Totaal gebetonneerd en vergrendeld

Ooit hebben extreme Franstaligen (en sommige belgicistische Vlamingen) met de gedachte gespeeld om in plaats van de kieskring BHV af te schaffen, hem over het hele land uit te breiden. Daar zijn ze dus niet in geslaagd, maar ze zijn er met de zesde staatshervorming wél in geslaagd de vermaledijde taalverzoekregeling van het oude BHV in het hele land te laten toepassen.

En precies omdat het over taal ging, moest deze gewijzigde wet ook nog eens een Bijzondere Wet worden (slechts met supermeerderheden herzienbaar) en moest hij voor alle zekerheid ook nog eens opgenomen worden in het nieuwe Grondwetsartikel 157bis. Totaal gebetonneerd en vergrendeld.

Splitsingsangst

Waarom is het juridische BHV zo belangrijk voor de Franstaligen? Zoals zoveel andere zaken in de Franstalige psychologie moeten we ook dit zien in het kader van een mogelijke splitsing van België en van de zoektocht naar gunstige onderhandelingsposities.

Dat zegt een belangrijke studie van het CRISP (Centre de recherche et d’information socio-politiques): het juridische BHV is door de Franstaligen onderhandeld ‘dans la perspective d’une scission du pays’, in het licht dus van een toekomstige Vlaamse staat en van ‘une Belgique résiduaire’, van een rest-België. Dit schrijft de Waalse politicoloog Bernard Blero in zijn artikel La réforme de l’arrondissement judiciaire de Bruxelles, verschenen in de Courrier Hebdomadaire nr 2282-2283 van het CRISP te Brussel.

Het juridische BHV betekent een triomf voor het door de Franstaligen gehuldigde personaliteitsbeginsel.

Want als het eenmaal zover mocht komen, dan hebben de Franstaligen met dit juridische BHV in handen: ‘un contrepoids à la scission territoriale de la circonscription électorale’, een tegengewicht voor de territoriale splitsing die de splitsing van de kieskring voor hen toch betekent. Met andere woorden: erkenning van het territoriaal verlies voor de Franstaligen, maar toch compensatie en winst naar personenrecht (dat zelfs over heel Vlaanderen wordt uitgebreid). Het juridische BHV betekent een triomf voor het door de Franstaligen gehuldigde personaliteitsbeginsel en een nederlaag voor het Vlaamse territorialiteitsbeginsel.

Personenrecht

Zulke personenrechten zouden bij een eventuele splitsing van de staat België op de onderhandelingstafel komen. Voor Franstaligen is de sprong van personenrechten naar territoriale rechten altijd al een vanzelfsprekendheid geweest. Inderdaad, heel deze juridische ‘personenmaterie’ heeft uiteindelijk betrekking op de taalgrens, die in de geest van de Franstaligen nooit vastligt, en al zeker niet rond Brussel en in Brabant.

De juridische BHV-regeling vormt namelijk een zware inbreuk en uitzondering op de taalwet en in laatste instantie op de taalgrens. Voor de Waalse constitutionalist Christian Behrendt komt het juridische BHV neer op een welkome sabotage van de verfoeide taalwet en taalgrens. Voor sommige Franstaligen betekent het juridische BHV zelfs een weerwraak op de vastlegging van de taalgrens in 1962 en is het zelfs gemotiveerd door haat tegenover de tweetalige, bipolaire constructie van de Belgische staat. Ils nous ont volé la Belgique…

De hele zaak typeert de Franstaligen in hun België-vernietigende mentaliteit.

De hele zaak typeert de Franstaligen in hun België-vernietigende mentaliteit. Een voet in Vlaanderen willen hebben, elke Vlaamse voet in Wallonië weigeren en elke Vlaamse voet in Brussel mank slaan: dat is het ideaal en de motor van het Franstalige belgicaine politieke handelen.

Grendels en faciliteiten: les geleerd?

Men had kunnen verwachten dat de Vlaamse politici hun les geleerd hadden, na Eyskens’ Grendelgrondwet en na het betonneren van de faciliteiten in de faciliteitengemeenten. Neen dus. Er werd een nieuwe grendel uitgevaardigd: Grondwetsartikel 157bis. En de faciliteiten voor Franstaligen in Vlaanderen werden uitgebreid.

Hoe is dat toch gekomen? Daartoe moeten we kijken naar de samenstelling van de delegaties van de Vlaamse partijen die in 2011 en 2012 de onderhandelingen voor dit luik van de zesde staatshervorming hebben gevoerd.

Onze vier Vlaamse vertegenwoordigers kenden hun stof niet.

Voor de socialisten, die sowieso belgicistisch gevoelloos voor de Vlaamse zaak zijn, zat daar Caroline Gennez. Voor de open en ‘Vlaamse’ liberalen, wie dit Vlaamse standpunt geen moer kan schelen, zat daar Alexander De Croo. Voor de Groenen, die altijd radicaal aan de Franstalige kant staan, zetelde Wouter Van Besien. En cd&v’er Wouter Beke had dit op voorhand afgesproken met Elio di Rupo. Het juridische BHV koppelen aan de splitsing van het kiesarrondissement BHV was immers de sleutel van de hele zesde staatshervorming.

Aan de andere kant van de tafel vonden zij voor zich de Franstalige supertalenten Joëlle Milquet (cdH, vandaag Les Engagés) en Laurette Onkelinx (PS). Tegenover die twee vormde het Vlaamse kwartet geen partij. Onze vier Vlaamse vertegenwoordigers kenden zelfs hun stof niet. Ze wisten alleen dat het afgesproken was dat ze dit zouden toegeven. Maar vooral de cd&v’ers Beke, Benjamin Dalle en de oppergeheimraad en sublieme uitlegger Servais Verherstraeten treft grote schuld. Zij hadden beter moeten weten en wellicht hebben zij ook beter geweten. Dat maakt het voor hen des te erger. En misschien straks ook voor Bart De Wever.

Bernard Blero

Rechter op bestelling: criminelen straffeloos dankzij Franstalige privileges in Halle-Vilvoorde