De Franse centrale bank repatrieerde discreet al zijn goud uit New York naar Parijs. De bank noemt het een louter technische operatie. Is het ook mogelijk dat de Verenigde Staten met hun wispelturige president een onveilige financiële haven zijn geworden? Dat kan, maar dat verwijt zal een centrale bank niet maken, weet econoom Ivan Van de Cloot (Stichting Merito).

De Banque de France heeft tussen juli 2025 en januari 2026 discreet al zijn goud uit New York weggehaald. Verliezen centrale banken door de wispelturigheid van Donald Trump stilaan hun vertrouwen in de VS, zoals analisten suggereren?

Vandaag wordt alles in verband met Trump gebracht, maar er woedt al decennia discussie over het goud dat Europese lidstaten in de VS bewaren. Eerder werd al 374 ton goud naar Parijs overgebracht. Nu volgt 129 ton of 5 procent van de Franse goudreserve. Dat gebeurt discreet om marktschommelingen te vermijden.

Er woedt al decennia discussie over het goud dat Europese lidstaten in de VS bewaren

De operatie had ook een technisch karakter. De goudstaven in New York voldeden niet meer aan de standaard van internationale richtlijnen over het gewicht, de zuiverheid en de certificering van de staven. De oude voorraad in New York werd verkocht en vervangen door moderne staven, die nu bewaard worden in Parijs. Door de recordprijs van goud leverde deze transactie een kapitaalwinst op van ruim 15 miljard dollar.

Kan de repatriëring naar Frankrijk ook politiek gemotiveerd zijn?

De factor vertrouwen speelt zeker een rol. In de jaren 60 repatrieerde president Charles de Gaulle al goud uit de VS uit vrees dat de Amerikanen het als geopolitiek pressiemiddel konden gebruiken.

Het is wel ongebruikelijk dat een centrale bank een politiek argument aanhaalt om goud te repatriëren. Het zou erop neerkomen dat de ene centrale bank over de andere zegt dat die niet te vertrouwen is. Centrale banken werken immers meestal nauw samen

Er is ook een reden waarom goud in New York of Londen wordt gestockeerd. Goud moet op cruciale momenten snel omgewisseld kunnen worden in vreemde valuta en beide steden zijn nu eenmaal de meest liquide internationale handelsplaatsen.

Een gewezen topeconoom van de Bundesbank adviseert dat ook die bank haar goud uit New York wegtrekt, omdat het land onder Trump ‘te risicovol’ is geworden. Wankelt de positie van de Federal Reserve als veilige haven?

Die kritiek is niet nieuw. Al in 2012 stelde de Rekenkamer dat de Bundesbank te weinig fysieke controle kon uitoefenen op het goud in New York. Ze eiste jaarlijks inspecties. Dat vertrouwelijk rapport lekte uit. De Bundesbank verklaarde officieel dat zo’n controles ‘niet gebruikelijk zijn onder centrale banken’ en dat zij de Federal Reserve volledig vertrouwt. Het Handelsblatt, Der Spiegel en Frankfurter Allgemeine Zeitung schreven over de ‘goudaffaire’ en brachten verhalen dat bankmedewerkers slechts beperkt toegang kregen tot de kluis in New York.

Goud werd strategisch toen de financiële stabiliteit van Europa werd bedreigd

Tijdens de eurocrisis werd dit een maatschappelijk debat. Het goud werd strategisch toen de financiële stabiliteit van Europa werd bedreigd. Er circuleerden geruchten dat het Duitse goud ‘weg was’ of vervangen door andere staven. Sommige politici eisten de volledige repatriëring. Er kwam een ‘Bring our gold home!’-campagne met duizenden handtekeningen.

De Bundesbank reageerde met meer audits én de overdracht van een belangrijke partij goud naar Frankfurt. Bill Gross van vermogensbeheerder PIMCO tweette verbaasd: ‘Central banks don’t trust each other?’

Waar bevindt zich het Belgische goud eigenlijk en wat is de strategische waarde?

Het gros van ons goud ligt in Londen en ook in Ottowa en Bazel. Het gaat in totaal om 227 ton goud. Lange tijd redeneerden heel wat economen en politici dat goud een belegging van de oude stempel was. Onder premier Jean-Luc Dehaene werd duizend ton goud verkocht, zogenaamd om de meerwaarde te realiseren. Hij wilde zo ook de overgang naar de euro mogelijk te maken.

Het was een strategische én financiële fout. Het goud werd lichtzinnig verkocht aan historisch lage koersen. De prijs vertienvoudigde later. In plaats van enkele miljarden had het goud vandaag meer dan 100 miljard euro kunnen opbrengen.

Het Belgische goud werd lichtzinnig verkocht aan historisch lage koersen

Ook de regering-De Wever speelde al met de idee om een deel van de goudreserve te verkopen om de defensie-uitgaven te financieren. Dat is geen goed idee. De voorraad goud van een centrale bank staat immers garant voor de mogelijkheid om het land na een crisis te helpen heropbouwen. Daarom moet ook een land in de eurozone een goudvoorraad achter de hand hebben.

In België is er ook bovendien de discussie met activistische private aandeelhouders van de Nationale Bank. Paradoxaal leidt hun houding misschien tot een extra beveiliging tegen opportunistische goudverkopen. Bij een verkoop zouden deze aandeelhouders immers een deel van de historische meerwaarde kunnen opeisen.

Welke positie nemen de meeste landen vandaag in over de noodzaak om een goudvoorraad aan te houden?

Tijdens de Tweede Wereldoorlog verplaatsten veel Europese centrale banken goud naar de VS, Canada of het Verenigd Koninkrijk omdat hun eigen land onveilig was. Vandaag gebeurt eerder het omgekeerde.

Goud is ook een manier om minder afhankelijk te worden van de dollar

Het bevriezen van de Russische tegoeden had een wereldwijd schokeffect. Landen willen vermijden dat ook hun financiële reserve wordt geblokkeerd. Dat kan door de aankoop van goud, dat dan liefst in eigen land opgeslagen. Landen als China en Polen kopen ook steeds meer goud omdat hun welvaart de voorbije decennia sterk toenam. Rusland en Turkije staan dan weer onder druk en verkopen goud om aan middelen te geraken.

Goud is ook een manier om minder afhankelijk te worden van de dollar. China bouwt zijn sterke positie in Amerikaanse staatsobligaties af en koopt meer goud. Ook Brazilië en India doen dat. Die landen en hun bondgenoten zouden zo een alternatief willen uitbouwen voor de dollardominantie in het financiële systeem.

Bill Gross

‘Frankrijk haalt goud weg uit VS, maar officieel niet om Trump’