De BoerBurgerBeweging (BBB) werd in 2021 tijdens de provinciale verkiezingen onverwacht de grootste partij. Niet in sommige Nederlandse provincies, maar in élke Nederlandse provincie. Een sterke prestatie, zeker voor een partij die pas in 2019 opgericht werd. Partijleidster Caroline van de Plas wist de grootschalige boerenprotesten tegen de stikstofmaatregelen van de regering-Rutte te kanaliseren in een kortstondig marktleiderschap. Kortstondig, want sinds 2021 kende de partij ook weer een stevige terugval. Dat betekent evenwel niet dat ze niet weegt op het beleid.

Na de verkiezingsoverwinning van Geert Wilders in 2023 trad de BBB als junior partner toe tot het kabinet-Schoof. Wilders’ exit eerder dit jaar betekende dat meerdere ministeries opnieuw gestoffeerd worden door de resterende coalitiepartners – naast de BBB de rechts-liberale VVD en het Nieuw Sociaal Contract (NSC) van Pieter Omtzigt. Als gevolg van deze stoelendans maakte Nicki Pouw-Verweij haar rentrée in de Nederlandse politiek.

Pouw-Verweij (34) zette haar eerste stappen in de Nederlandse politiek voor het Forum voor Democratie van Thierry Baudet. Na interne twisten verliet ze de partij en werd ze in 2021 verkozen als Tweede Kamerlid voor het liberaal-conservatieve JA21. Die formatie ruilde ze in 2023 in voor de BoerBurgerBeweging (BBB). Tijdens de verkiezingen dat jaar greep ze voor haar nieuwe partij naast een parlementszetel.

Dankzij ons beleid zijn er minder redenen voor landbouwers om te protesteren.

Pouw-Verweij is arts en specialiseert zich in zorgvraagstukken en medische ethiek. Na haar exit uit de Tweede Kamer keerde ze terug naar de zorg voor een specialisatie in de ouderengeneeskunde. Ook bleef ze aan boord bij de BBB als beleidsmedewerker. Toen het kabinet-Schoof ontslagnemend werd en de regering op zoek moest naar nieuwe bewindsvoerders, werd Pouw-Verweij aangesteld als staatssecretaris voor Langdurige en Maatschappelijke Zorg.

De BoerBurgerBeweging overrompelde de partijpolitiek ten tijde van de grootschalige en transnationale landbouwprotesten. Vandaag lijkt landbouw als thema wat naar de achtergrond verdwenen. Hoe positioneert de BBB zich nu boeren niet langer de krantenkoppen domineren?

Pouw-Verweij: ‘Ik denk dat we vooral moeten verder doen zoals we bezig zijn. Want dat er vandaag geen grote landbouwprotesten zijn, heeft onder meer te maken met ons werk in dit kabinet. Dankzij ons beleid zijn er minder redenen voor landbouwers om te protesteren. In die zin zie ik het dus als een compliment voor onze bewindslieden dat landbouw een minder prominent thema is.’

‘Natuurlijk kunnen en moeten de zaken nog beter. En landbouw blijft, althans wat de BBB betreft, een belangrijk speerpunt, voor dit kabinet en voor de kiezer in oktober. We laten dat thema nooit los. Maar wat we dit kabinet ook hebben laten zien is dat we een partij zijn die méér is dan enkel landbouw.’

Namelijk?

‘We zijn een sociaal-conservatieve partij die met nuchter boerenverstand naar de problemen kijkt. Het is best leuk om hier in de Haagse ivoren toren met ideetjes te komen, maar daar hebben onze mensen geen boodschap aan. BBB kijkt naar de praktische uitwerking, hoe die ideeën landen bij bij onze boeren en bij onze burgers. Mona Keijzer, onze minister van Volkshuisvesting, verzet op haar departement belangrijke bakens. Maar ze is zeker niet de enige. En ik doe mijn best hier, op Zorg.’

We zijn een sociaal-conservatieve partij die met nuchter boerenverstand naar de problemen kijkt.

‘Nu krijg ik de vraag wel vaker: of de BBB nog relevant is nu er niet langer honderden tractoren door de Nederlandse straten rijden. Ik zie dat anders. Dát er vandaag geen colonnes landbouwers naar Den Haag optrekken, is net het beste bewijs dat de BBB relevant is. Wij maken de dingen beter. En we hopen natuurlijk dat we dit de volgende vier jaar mogen blijven doen.’

Volgens Wierd Duk, invloedrijk journalist voor De Telegraaf, zou de rechtse kiezer naar de BBB kunnen gaan, omdat zij ‘wél levert’ en ‘heel standvastig is gebleken’ in de coalitie.

‘Dat is natuurlijk heel mooi om te horen. Wat hij zegt is ook gewoon waar. De BBB levert. Wij staan voor de handtekening die wij onder akkoorden en afspraken plaatsen. We werden de voorbije maanden wel eens het cement in de coalitie genoemd en dat is zeker terecht. Waar andere partijen toch vooral bezig waren met hun eigen darlings en hun eigen public relations, hielden wij het belang van Nederland voor ogen. Ook als dat op korte termijn betekende dat we niet 100 procent kregen wat we wilden. Dat is wat een volwassen bestuurder doet. Dat is wat de BBB doet.’

‘Een kabinet dat een unieke kans had om Nederland weer op de rails te zetten laten vallen, dat doen wij niet.’

Het had met PVV allemaal zo niet moeten lopen.

Wat maakt u van de beslissing van Geert Wilders om het kabinet te laten vallen? Deze coalitie was volgens velen de beste kans op een echt rechts beleid. Het soort beleid dat de PVV-leider zo graag wilde.

‘Ik vond dat ontzettend jammer. Vooral ook omdat de PVV enkele heel goede mensen had aangeleverd voor het kabinet. Ik neem hier op Zorg het stokje over van Vicky Maeijer, zij leverde echt wel sterk werk. Begrijp me niet verkeerd: ik ben dankbaar dat ik het nu mag doen. Maar het had allemaal zo niet moeten lopen. Ik denk ook aan Fleur Agema (PVV), die als minister van Volksgezondheid met passie haar dossiers uitwerkte. Dat zij zo plots gedwongen werd zich terug te trekken omdat Geert Wilders niet onmiddellijk alles kreeg wat hij wou… Ja, erg jammer.’

‘Deze tragedie vergroot overigens ook de kans op een links kabinet na de verkiezingen, daarover moeten we niet flauw doen. En dat is toch iets wat we echt niet willen. Ook voor een toekomstige samenwerking is Wilders’ démarche, laten we zeggen, weinig bevorderlijk.’

U sluit een nieuwe samenwerking met de PVV niet uit?

‘Ik heb grote moeite met het uitsluiten van partijen, want daarmee sluit je kiezers uit. Natuurlijk, dat Wilders wegliep terwijl hij alle troeven in handen had, was niet sterk. Maar kijk ook naar de inhoud: de PVV is op cruciale thema’s als asiel en migratie structureel tegengewerkt. Helaas hadden zij niet de bestuurskracht in huis om dat tij te keren. Dat doet een ervaren bestuurder als Mona Keijzer anders en beter.’

Een grote BBB kan de VVD naar rechts trekken en een kabinet-Timmermans voorkomen.

‘Wat ik onbegrijpelijk vind, is dat de VVD de PVV uitsluit, maar wél openlijk flirt met het radicale GroenLinks. Dat zegt veel. BBB wil door in een coalitie en een grote BBB kan de VVD naar rechts trekken en een kabinet-Timmermans voorkomen.’

Frans Timmermans, in Vlaanderen vooral gekend als klimaatcommissaris van de vorige Europese Commissie, peilt met zijn GroenLinks/PvdA op de tweede plaats, net na Wilders. Ik vermoed dat een premier Timmermans niet uw voorkeur wegdraagt?

‘Als Frans Timmermans aan de macht komt, zal al het werk dat deze regering leverde teruggedraaid worden. Dat is onvermijdelijk en dat moet daarom vermeden worden.’

‘Timmermans en zijn partij staan haaks op waarin wij met de BBB geloven. Centraal in ons denken is het idee dat de gemeenschap de zaken beter doet dan de staat. Niet alles, maar wel het meeste. Het onderhoud van een snelweg of de financiering van de politiediensten, dat wordt natuurlijk moeilijk zonder overheid. Maar in beginsel kiezen wij voor schaalverkleining, niet voor schaalvergroting; voor de burger en de gemeenschap, niet voor de staat en de bureaucraat. De overheid moet van je erf blijven.’

De overheid moet van je erf blijven.

‘Dat is óns uitgangspunt, dat van Timmermans het tegenovergestelde. Zeker nu hij niet enkel de sociaaldemocratische PvdA leidt, maar een fusiepartij waarin het extremisme van GroenLinks met momenten de boventoon voert. De staat moet alles oplossen, waardoor de staat nog groter, nog logger, nog vetter wordt. Onder Timmermans zal de woningmarkt kapot gereguleerd worden, zal migratie niet aangepakt worden, zullen ondernemers opnieuw de melkkoe worden van de overheid. Dat geef ik je op een briefje.’

‘(Denkt na) Er wordt in de pers graag gesproken over extreemrechts; wel, ik vind dat er gerust wat meer gesproken mag worden over extreemlinks. Of GroenLinks/PvdA an sich een extremistische partij is, weet ik niet. Maar Timmermans heeft de meer extreme elementen binnen zijn partij niet altijd onder controle.’

U stipte de woningmarkt al twee keer aan als beleidsprobleem. Wat is er aan de hand?

‘Er zijn, in een notendop, te weinig huizen. Daar zijn meerdere reden voor. Het stikstofbeleid in Nederland heeft verlammend gewerkt op de bouw, waardoor het woningaanbod de woningvraag niet kon volgen. Nederland is ook een regelland dat de bouw van nieuwe woningen en de herbestemming van bestaande bemoeilijkt. Wat je waar mag bouwen en wat waar niet. Niet eenvoudig om daar je weg in te vinden.’

‘Tezelfdertijd zijn we een land met een enorme aantrekkingskracht, waarnaar mensen uit Europa en ver daarbuiten willen verhuizen. Onze sterke verzorgingsstaat is een belangrijke pull factor. Begrijpelijk, natuurlijk. Ik begrijp ook dat vluchtelingen niet voor hun plezier naar Europa of Nederland komen; ik neem hen dat zelfs niet kwalijk. Maar daardoor komt wel het hele systeem onder druk te staan. Zowel de verzorgingsstaat in het algemeen als de woningmarkt in het bijzonder.’

Ik begrijp ook dat vluchtelingen niet voor hun plezier naar Europa of Nederland komen; ik neem hen dat zelfs niet kwalijk.

‘Wat mij vooral aangaat, is de doorstroom van oudere Nederlanders naar passende woonzorgvoorzieningen. Het tekort in dat soort voorzieningen is in de eerste plaats een probleem voor mensen die “vastzitten” in een huis dat niet aangepast is aan hun zorgnoden. Maar het leidt er ook toe dat jongere gezinnen geen intrek kunnen nemen in woningen die beter passen bij hen dan bij, bijvoorbeeld, een oudere alleenstaande. Een 85-jarige in een huis met vier slaapkamers wil misschien vertrekken, maar heeft geen passend alternatief. Intussen kan een koppel met een derde kind op weg niet verhuizen naar datzelfde huis. We hebben een totaalvolumeprobleem, zeker, maar we hebben ook een doorstroomprobleem.’

Wat het totaalvolume betreft: kan de Nederlandse woningmarkt opnieuw in evenwicht worden gebracht zonder bijkomende beperkingen op immigratie? Het aanbod vergroten is één ding, maar als de vraag blijft meestijgen…

‘Migratie moet beperkt worden. Dat kan niet anders, daarover zijn we heel realistisch. En de migranten die hier wel zijn, moeten ook geen voorkeursbehandeling verwachten. Opnieuw Mona Keijzer maakt er een punt van dat statushouders (erkende vluchtelingen, red.) geen voorrang krijgen op Nederlandse gezinnen voor een sociale huurwoning. Zo’n voorrang is inherent discriminatoir. Daar stoppen we mee.’

‘Maar zolang we de toestroom niet aanpakken, is het dweilen met de kraan open. We kunnen niet snel genoeg bouwen om aan dit tempo mensen onderdak te bieden. Er zijn nu al te weinig huizen en als we de instroom niet stevig inperken zullen we dat tekort ook nooit inlopen. Dat is de harde realiteit.’

U bent nog staatssecretaris tot het volgende kabinet van start gaat na de verkiezingen van 29 oktober. Nog wel even, dus. Waarmee houdt u zich vandaag bezig?

‘Ouderenhuisvesting is mijn prioriteit. Ik bepleit al lang dat verzorgingstehuizen geherwaardeerd moeten worden. Nu is er in Nederland héél veel discussie over wat een verzorgingstehuis net is, hoe we dat soort voorzieningen nu wel of niet moeten noemen. Mensen kunnen daar heel emotioneel van worden.’

Te veel ouderen vallen tussen de mazen van het net.

‘Voor mij gaat het om oudere mensen met een lagere zorgvraag wier noden te hoog zijn voor alleen wonen maar te laag voor een verpleeghuis. Zij vallen zo tussen de mazen van het net. Voor mij is het belangrijk dat die mensen gehuisvest worden op plaatsen waar medische hulp ter beschikking is en waar voldoende gemeenschappelijke ruimtes zijn om eenzaamheid tegen te gaan. Dat is een ontzettend belangrijk thema waar ik voor de volle honderd procent mijn schouders onder zet.’

‘Eigenlijk is de zorg in Nederland bijzonder goed. We moeten daar ook trots op zijn. Maar alles kan beter en met name het kruispunt tussen ouderenzorg en huisvesting vergt werk. Dus doen we dat.’

U liet zich eerder al uit over de problematiek rond ‘femicide’, moord op vrouwen en, ruimer, geweld tegen vrouwen. Wat stellen we ons daarbij voor in een Nederlandse context?

‘Elke acht dagen wordt in Nederland een vrouw vermoord op een wijze die onder de definitie van “femicide” valt. (Denkt na) Ik vind de term “huiselijk geweld” een nare term, “huiselijk” heeft iets knus, iets dat in deze problematiek natuurlijk volledig ontbreekt. “Partnergeweld” vind ik dan passender. Eerwraak is daarbij een belangrijke factor. Maar algemener gaat het over geweld binnen intieme relaties. Meestal voorafgegaan door een afhankelijkheid die gecreëerd werd door de geweldplegende partner.’

Met de campagne ‘Stop Femicide’ proberen we bewustzijn te creëren.

‘Met de campagne “Stop Femicide” proberen we daarrond bewustzijn te creëren. Zodat mensen die rode vlaggen, de indicaties, sneller zien. Het manipulatief gedrag, de isolatie van de partners zodat zij niemand hebben om naartoe te gaan wanneer het geweld plaatsvindt. En dat geweld bouwt zich helaas vaak als een crescendo op. Met moord als climax. Elke acht dagen.’

Kan een overheid meer doen dan bewustmaken? Moord is al strafbaar en het is niet meteen duidelijk wat het (straf)recht bijkomend kan doen.

‘Dat ligt in de eerste plaats bij mijn collega’s van Justitie. Maar ik weet dat hierrond in het Verenigd Koninkrijk wetgevend werk wordt verricht. In Schotland heeft men enkele van de gedragingen en handelingen die gepaard of voorafgaan aan het fysiek geweld ook strafbaar gesteld. Financieel misbruik maken van iemand, bijvoorbeeld. Zo kan er eerder ingegrepen worden en moet Justitie niet wachten tot het eigenlijk al te laat is.’

‘Ik zorg er intussen voor dat er voldoende opvangplekken zijn voor vrouwen die zich in dergelijke situaties bevinden. Eventueel met hun kinderen, want het gaat ook vaak om moeders. We werken aan meer en beter verspreide opvangplekken in Nederland. Ook dat is maatschappelijke zorg.’

Caroline van de Plas

Nicki Pouw-Verweij (BBB): ‘De overheid moet van je erf blijven’