Tirol, zijn bergen, zijn sneeuw. Maar ook zijn politieke onrust. Ook in dit klassiek christendemocratisch Bundesland scoorde de FPÖ bij de recente parlementsverkiezingen in Oostenrijk uitzonderlijk sterk. De ‘extreemrechtse’ partij eindigde er nipt tweede na de christendemocratische ÖVP en komt nu nationaal toch aan zet. Heel wat inwoners van Tirol tonen zich daar niet bepaald rouwig om. Een reportage.

Goed een week geleden liepen de Oostenijkse regeringsonderhandelingen tussen de christendemocraten van de ÖVP, de socialisten van de SPÖ en de links-liberale NEOS spaak. Karl Nehammer (ÖVP) treedt nu terug als bondskanselier én partijvoorzitter, en de Oostenrijkse president Alexander Van der Bellen zag zich intussen gedwongen om de opdracht om een regering te vormen door te spelen aan Herbert Kickl van de rechtse FPÖ, die in september als grote overwinnaar uit de bus kwam.

‘Niemand zat hier te wachten op een klassieke centrumlinkse coalitie’

‘Logisch’, klinkt het bij Karen, uitbaatster van een sportzaak in het Lechtal. ‘De uitslag was duidelijk. De grote overwinnaar was de FPÖ. Dat Van der Bellen eerst voormalig kanselier Karl Nehammer van de ÖVP in het veld stuurde, deed velen de wenkbrauwen fronsen. Niemand zat hier te wachten op een klassieke centrumlinkse coalitie. Dat zou alleen maar meer van hetzelfde brengen, terwijl de kiezer duidelijk voor een ander beleid heeft gestemd.’

Migratie en corruptie

Hoe komt het dat nu ook in Tirol zoveel kiezers zich achter de FPÖ scharen, terwijl die regio sinds het einde van WOII altijd katholiek heeft gestemd? ‘De Tiroolse afdeling van de christendemocratische Volkspartei had een heel eigen profiel en was sterk gericht op de boerenstand, en later ook de toeristische sector. Zij wisten zich eigenzinnig te profileren tegenover Wenen en hebben ook veel voor Tirol gedaan. Maar eind vorige eeuw kwam daar verandering in. De opkomst van Jörg Haider en zijn FPÖ heeft ook hier veel mensen aan het denken gezet.’

‘Eind jaren ’90 kwamen er verschillende schandalen naar boven, waar ook ÖVP-politici bij betrokken waren. Haider kwam daartegen in opstand. Bovendien brengt de partij ook thema’s aan waarover we blijkbaar niet mogen spreken, zoals het uit de hand gelopen migratieprobleem. Onlangs haalde een Syrisch gezin in Wenen nog het nieuws omdat ze maandelijks 6.000 euro uitkering ontvangen. Daar zijn veel gewone Oostenrijkse burgers niet over te spreken. Maar ook de bedenkelijke toestand van de overheidsfinanciën en de corruptie binnen het gezondheidssysteem en de woningbouw spelen veel mensen parten’, klinkt het. ‘We hebben hier in het Lechtal verkiezing na verkiezing de uitslag zien evolueren. Nu staat de FPÖ bijna even sterk als de ÖVP, al blijven de christendemocraten nog altijd de Bundesregering domineren.’

Schandalen

‘De ÖVP heeft in Tirol inderdaad nog altijd de macht stevig in handen’, beaamt Isolde, een gepensioneerde horeca-uitbaatster. ‘De partij heeft haar macht vooral te danken aan enkele grote middenveldorganisaties, zoals de boerenverenigingen en de vakbonden. Overal hebben ze hun mannetjes en die krijg je niet zomaar weg. Maar alleenheerser zijn ze politiek al lang niet meer. In de vorige Tiroolse regering gingen ze samen met de groenen. Die coalitie haalde in ’22 geen meerderheid meer, waarna ze de macht moesten delen met de SPÖ. En dat loopt niet van een leien dakje. De socialistische vice-gouverneur Georg Donauer is bij verschillende schandalen betrokken en heeft recent een stap terug moeten zetten.’

Nieuwe verkiezingen

Hoe liggen de kansen voor een regering met Herbert Kickl als bondskanselier? ‘Ik geloof daar niet echt in’, stelt winkeluitbaatster Karen. ‘Ze willen dat eigenlijk echt niet. Nehammer is niet geslaagd in zijn regeringsopdracht en wordt nu als onderhandelaar voor de ÖVP vervangen door Christian Stocker. Maar die heeft zo mogelijk een nog grotere hekel aan Kickl. Voor velen is het duidelijk: de traditionele partijen willen nieuwe verkiezingen vermijden, omdat de FPÖ dan wellicht nog een pak beter zou scoren.’

Ik denk dat de politieke chaos en de onwil om met de FPÖ te besturen die partij net nog naar een grotere verkiezingsoverwinning zal sturen

‘Wanneer Kickl op zijn beurt faalt, kunnen ze minstens zeggen dat de FPÖ er evenmin iets van bakt. Maar dat kan wel eens als een boemerang in het gezicht van de traditionele partijen terugkomen. Ik denk dat de politieke chaos en de onwil om met de FPÖ te besturen die partij net naar een nog grotere verkiezingsoverwinning zal sturen. Waarna men finaal helemaal niet meer om hen heen zal kunnen.’

Europa op vinkenslag

Hoteluitbater Hubert ziet de FPÖ nu al als incontournable. ‘We hebben sowieso dringend nood aan een nieuwe regering. Onze staatsfinanciën zijn rampzalig en Europa ligt op vinkenslag om ons op het strafbankje te zetten. De vorige regering bakte er economisch niets van. Het water staat heel wat middenstanders aan de lippen. Een coalitie tussen de ÖVP en de FPÖ onder leiding van Kickl zou opnieuw veel zwaarder focussen op de economie.’

‘De vorige regering heeft alleen aandacht gehad voor steuntrekkers en migranten. Maar ze gaat voorbij aan het feit dat iemand die rekening moet betalen. En de groep die dat kan, wordt almaar kleiner. Voor mij kunnen ze niet snel genoeg aan de slag gaan. En wel degelijk mét de FPÖ. Zoals de kiezers duidelijk hebben gemaakt.’

Christian Stocker

Ook Tirol stemt almaar rechtser