Jordan Bardella, voorzitter van het Rassemblement National (RN), bereidt zich voor om Marine Le Pen op te volgen als Frans presidentskandidaat. Volgens econoom Ivan Van de Cloot van Stichting Merito maakt hij wel degelijk kans dankzij zijn minder extreem imago en de steun van bedrijfsleiders. Kan hij slagen en doen wat de huidige politieke klasse niet doet: de begroting op orde brengen?

Het Hof van Beroep van Parijs behandelt de mogelijke fraude met Europese subsidies door Marine Le Pen. Jordan Bardella (30) wordt in 2027 presidentskandidaat, als Le Pens veroordeling deze zomer wordt bevestigd. Hoe profileert deze jonge politicus zich?

Ivan Van de Cloot: Verfrissend. De voorbije maanden keerde Bardella het klassieke imago van zijn partij als een extremistisch allegaartje. Hij loopt een uitgekiend parcours, dat lijkt op dat van de Italiaanse premier Giorgia Meloni. Bardella bereikt ook de jeugd. Op TikTok heeft hij al 2 miljoen volgers.

Bardella blijft binnen de grenzen van wat de goegemeente politiek fatsoenlijk vindt. Hij profileert zich minder extreem. Zo bezocht hij het holocaust-gedenkmonument Yad Vashem in Israël als afwijzing van het antisemitisme, dat nog leefde bij voormalig FN-coryfee Jean-Marie Le Pen.

Bardella loopt een uitgekiend parcours.

Hij zegde ook zijn aanwezigheid af op een Amerikaans conservatief evenement na de nazigroet van Steve Bannon, de gewezen adviseur van Donald Trump. De banden met de Duitse AfD werden eveneens verbroken. Uitgesproken xenofobe standpunten mijdt de jonge politicus, die trouwens een Algerijnse overgrootvader heeft. Hij wil geen ‘Frexit’, maar pleit voor ‘een Europa der volkeren’. Hij was voorstander van scherpe maatregelen (‘de bazooka’) tegen Trumps aanspraken op Groenland.

Bardella neemt nochtans geen afstand van het wat populistische partijdiscours op klassieke thema’s zoals de kritiek op woke, de excessieve globalisering, massa-immigratie, klimaatdogmatisme en de excessen van de Europese regelgeving. Populisme hoeft trouwens geen scheldwoord te zijn. Het RN pleit voor de verhoging van de pensioenleeftijd en een vermogensbelasting voor rijke Fransen. Bardella eet eigenlijk van twee walletjes: hij vertolkt het gezond verstand van de gewone Fransman, maar wil ook de hervormingsagenda van de economische elite helpen realiseren.

Slaagt Bardella er ook in om respect af te dwingen bij het bedrijfsleven?

Eigenlijk past het anti-globalisme van het RN perfect in de etatistische traditie van Frankrijk. De geest van Colbert leeft nog bij Franse bedrijfsleiders. Zij zijn niet vies van een interventionistische saus over hun zakelijke belangen.

‘Er is nood aan meer vrijheid voor de zakenlui’, betoogt Bardella.

Ooit werd het Front National door de zakenelite beschouwd als een zootje ongeregeld. Dat geldt niet voor het Rassemblement National. Bardella’s economische rechterhand en RN-parlementslid Sébastien Chenu opent deuren bij topbedrijfsleiders. ‘Er is nood aan meer vrijheid voor de zakenlui’, betoogt Bardella. Die worden geplaagd door ‘te veel regels en te veel belastingen.’ Hij wil ‘het geld teruggeven aan de mensen’. Verder wil hij komaf maken met het gat in de Franse begroting, waarmee de economie op de afgrond afstevent.

Kan de huidige Franse regering nog een begrotingsdebacle vermijden?

De situatie dreigt inderdaad compleet uit de hand te lopen. Het begrotingstekort van Frankrijk overstijgt 5 procent van het bbp. Met een overheidsschuld van 107 procent van het bbp komt het land in het vizier van de financiële markten.

Frankrijk slaagde er vorig jaar niet in om een begroting voor 2026 in te dienen. De minderheidsregering van Sébastien Lecornu is structureel afhankelijk van de steun van socialisten en groenen. Hij staat onder druk om akkoord te gaan met een lange lijst belastingverhogingen.

Lecornu staat onder druk om akkoord te gaan met een lange lijst belastingverhogingen.

Premier Lecornu wil het begrotingstekort nochtans onder 5 procent brengen. Door een beroep te doen op grondwetsartikel 49.3, kan hij een begroting goedkeuren zonder parlementaire goedkeuring. De premier heeft twee moties van wantrouwen overleefd, maar een nieuwe poging zou de regering in gevaar kunnen brengen. Vorig jaar vielen er al twee Franse regeringen over de begroting. Als Lecornu weer mislukt, zijn nieuwe verkiezingen een realistisch scenario.

Maakt Bardella ooit kans om het roer van Emmanuel Macron over te nemen?

Als de regering valt, moet het wel tot nieuwe verkiezingen komen. Dit kan leiden tot een overwinning van het RN. Franse en internationale media rekenen erop dat Bardella meer kans maakt als president dan Le Pen. Volgens een recente peiling in Le Monde denkt bijna de helft van de Fransen dat ook. Le Pen haalt nog geen vijfde van de stemmen.

Maar er is één hinderpaal: de president moet verkozen worden in een tweede ronde. Die tweede ronde heeft tot nog toe elke kandidaat-president uit het RN of het vroegere FN kaltgestellt. Naar gewoonte slaan tegenkandidaten in die finale fase de handen ineen. Extreemlinks en centrumrechts doen er dan samen alles aan om radicaal rechts uit het Élysée te houden. Tot nog toe is dat altijd gelukt.

Het Franse cordon sanitaire brokkelt stilaan af.

Maar het tij is aan het keren. Zoals gezegd krijgt het RN openlijk steun van zakenlui. Gewezen president Nicolas Sarkozy zei recent nog dat Bardella perfect past binnen de respectabele ‘republikeinse ark’. Het Franse cordon sanitaire brokkelt stilaan af.

Zou een RN-president erin slagen het Franse tij te keren?

Het RN staat voor dezelfde uitdagingen als de huidige Franse regering. Le Pen of Bardella zullen gedwongen worden verantwoordelijkheid te nemen. Ook zij zullen met het keurslijf van de financiële markten moeten omgaan. Het RN heeft haar economische programma de laatste jaren wel gematigd, net om eventuele negatieve reacties van de financiële markten te temperen.

Bardella pleit ervoor dat de Europese Centrale Bank weer toelaat dat de republiek monetaire stimuli geeft, zoals dat gebeurde tijdens de financiële crisis. Hij wil dit koppelen aan 100 miljard euro besparingen over vijf jaar en investeringen in de industrie en infrastructuur. Daar heeft iedereen baat bij, zegt hij, ‘want als de Franse economie onderuitgaat, gaat de rest van de Eurozone mee onderuit’.

Zal RN het tij te keren? Niemand kan het met zekerheid zeggen. Een RN-regering heeft wel het voordeel van de twijfel. Ze kan zeker bij de aanvang harde, maar noodzakelijke maatregelen nemen. De Italiaanse premier Meloni is erin geslaagd met haar economisch beleid de financiële markten te overtuigen. Misschien kan Bardella met het RN ook die weg bewandelen?

Colbert

‘Het Franse cordon sanitaire brokkelt stilaan af’