17 miljard euro. Dat is het bedrag dat de Europese Commissie tussen 2019 en 2023 uitgaf aan subsidies voor in totaal 37.000 Europese ngo’s en lobbygroepen. Volgens de radicaal-rechtse EP-fractie Patriotten voor Europa – waar ook Vlaams Belang deel van uitmaakt -—hebben heel wat begunstigden een politieke agenda die nauw aansluit bij die van de Commissie zelf.

Er is in het Europees parlement al veel langer heisa over de EU-financiering van ngo’s en lobbygroepen. Vaak hebben die een eerder groene of linkse achtergrond, waardoor er vooral vanuit de christendemocratische EVP, de rechtse ECR en de radicaal-rechtse Patriotten ook almaar meer vragen worden gesteld bij die subsidies. Enkele weken nog keurde het Europees parlement – tot ongenoegen van de liberale, socialistische en linkse fracties – de oprichting goed van een werkgroep om de financiering van ngo’s vanuit de Commissie te onderzoeken.

Eerder al waren er beschuldigingen dat de Commissie – en dan vooral gewezen ‘green deal-commissaris’ Frans Timmermans — groene ngo’s subsidieerde om Timmermans’ strenge klimaatmaatregelen te promoten. Ook de Europese Rekenkamer, de financiële waakhond van de EU, toonde zich begin april in een scherp rapport kritisch voor de geldstromen vanuit de Commissie richting ngo’s. Het Rekenhof had het toen over ‘een gebrek aan conrolemechanismen’.

Activistisch links

Na maanden van intensief speurwerk en parlementaire vragen door het Hongaarse EP-lid Csaba Dömötör zette zijn fractie van Patriotten voor Europa-fractie nu een soort subsidieregister online. Daarin worden alle ngo’s en lobbygroepen opgelijst die zich in de periode 2019-2023 op Europese subsidies mochten verheugen. In totaal ging het in die vier jaar om een bedrag van 17 miljard euro dat werd verdeeld onder 37.000 begunstigden vanuit de hele EU.

Je zou verwachten dat de Commissie zélf inkijk geeft in de initiatieven die met belastinggeld worden ondersteund.

Dat register is dus – en dat is toch best opmerkelijk – géén initiatief van de Commissie zelf. Terwijl je toch zou mogen verwachten dat die zelf ook een inkijk geeft in de initiatieven en organisaties die met Europees belastingsgeld worden ondersteund. En die zijn, zo stelt Vlaams Belang-Europarlementslid Tom Vandendriessche, opvallend vaak activistisch links. ‘Doorgaans onder het mom van de strijd voor de mensenrechten, gendergelijkheid of burgerparticipatie. Onder de gesubsidieerde activiteiten vinden we onder meer een genderanalyse in Myanmar, tal van projecten rond klimaatactie of een Belgisch project zoals “Moslimvrouwen tegen genderislamofobie”.’

Dit laatste – dat voor 290.000 euro subsidies ontving – ging overigens uit van het Collectif contre l’Islamophobie en Belgique, een vereniging die in ons land nadrukkelijk aan de Moslimbroeders wordt gekoppeld. In eigen land, waar vooral de 11.11.11-koepel stevig in de prijzen viel, ging het in de periode 2019-2023 in totaal over een Europese subsidiestroom van 1,1 miljard euro.

Eigen politieke agenda

‘Ik heb er uiteraard geen enkel probleem mee dat de Commissie ook ngo’s ondersteunt die ideologisch niet stroken met mijn ideeën,’ geeft Vandendriessche aan. ‘We leven immers in een pluralistische samenleving. Wat wij aanklagen is dat de Europese Commissie toch voornamelijk initiatieven ondersteunt die de eigen politieke agenda ondersteunen.’

Volgens Vandendriessche gaat de vergelijking met nationale of regionale regeringen — die uiteraard ook bijzonder gul zijn met subsidies — hierbij niet op. ‘In de eerste plaats gaat het bij de Europese Commissie om ambtenaren, die uiteraard niet verkozen zijn. De Commissie is bovendien ook geen Europese regering. Het is een orgaan dat moet uitvoeren wat de Europese Raad en het Europees parlement beslissen. Daarnaast lijkt het me ook maar evident dat de Commissie al veel eerder zelf inzage zou hebben gegeven in de besteding van Europese subsidies, zodat wij daar vanuit het EP ook democratische controle op kunnen uitoefenen. Het kan toch niet de bedoeling zijn dat Europarlementsleden zelf zo’n register online moeten zetten op basis van parlementaire vragen en eigen speurwerk?

We vroegen de Europese Commissie ook om een reactie specifiek op het subsidieregister, maar ontvingen gisteren enkel een algemeen antwoord.

Europa Express trekt er enkele weken de stekker uit en verschijnt opnieuw vanaf eind augustus.

Csaba Dömötör

Europese Commissie trok miljarden uit voor ngo’s en lobbygroepen